Bhumibol Adulyadej, król Rama IX, wym. (ur. 5 grudnia 1927 w Cambridge, zm. 13 października 2016 w Bangkoku) – król Tajlandii w latach 1946–2016.

Imię ceremonialne: „Jego Wspaniałość, Wielki Pan, Siła Ziemi, Nieporównywalna Moc, Syn Mahidola, Potomek Boga Wisznu, Wielki Król Syjamu, Jego Królewskość, Wspaniała Ochrona” – Phrabat Somdej Phra Paramindra Maha Bhumibol Adulyadej Mahitaladhibet Ramadhibodi Chakrinarubodindara Sayamindaradhiraj Boromanatbophit.

Życiorys Urodzony w Stanach Zjednoczonych, gdzie jego ojciec, książę Mahidol Adulyadej (1892–1929), studiował medycynę na Uniwersytecie Harvarda. Jego dziadkiem był król Chulalongkorn (Rama V). Miał starszą siostrę, księżniczkę Galyani Vadhanę, i starszego brata, króla Anandę Mahidola (Rama VIII).

W 1933 roku wraz z matką i rodzeństwem przeniósł się do Szwajcarii, gdzie uczęszczał do szkoły podstawowej w Miremont oraz gimnazjum klasycznego w Lozannie. W 1945 rozpoczął studia na Uniwersytecie w Lozannie, na kierunku nauk technicznych. Po roku musiał przerwać studia w związku ze śmiercią brata, króla Ananda Mahidola, po którym odziedziczył tron. Wyznaczył regentem wuja Rangsita, co pozwoliło mu na powrót do Szwajcarii i dokończenie studiów, tym razem na kierunku nauk politycznych i prawa. W październiku 1948 roku, podczas przejazdu między Genewą a Lozanną, zderzył się z samochodem ciężarowym. Wskutek wypadku doznał urazu pleców, paraliżu połowy twarzy i utraty wzroku na prawym oku.

W 1950 roku powrócił do Tajlandii na ceremonię koronacyjną, która odbyła się 5 maja. Początkowo odgrywał niewielką rolę wobec skromnych uprawnień konstytucyjnych oraz autorytarnego charakteru rządów wojskowych.

W 1973 i 1992 pomógł jednak rozwiązywać konflikty i przeprowadzić transformację do w pełni demokratycznego ustroju, zdobywając sobie szacunek poddanych i autorytet w świecie. W 1987 powszechne referendum nadało mu przydomek „Wielki”. Jego jedynym synem jest Maha Vajiralongkorn. Od 21 sierpnia 1982 był najdłużej urzędującą głową państwa na świecie.

Zmarł 13 października 2016 w szpitalu w stolicy Tajlandii, po jego śmierci ogłoszono roczną żałobę narodową. Kremacja i pogrzeb odbyły się ponad rok po śmierci monarchy, między 25 a 29 października 2017Tajlandia żegna króla. Koniec rocznej żałoby, tvn24.pl, 2017-10-29..

Według magazynu „Forbes” był jednym z najbogatszych monarchów. Jego majątek szacuje się na 30 mld USD. Na liście 50. najbogatszych polityków świata sporządzonej przez tygodnik „Angora” zajmował 2. miejsce z ww. majątkiem osobistymPaweł Łepkowski, Miliarderzy u władzy, „Angora”, nr 45 (1221), 10 listopada 2013, s. 18.. Krytyka króla i obraza majestatu karana jest wyrokiem więzienia od 3 do 15 lat. Strony internetowe krytykujące jego rządy są cenzurowane.

Krótkofalowiec, posiadał znak HS1A.

Życie prywatne 28 kwietnia 1950 zawarł związek małżeński z Sirikit Kitiyakara (1932–2025). Para doczekała się czwórki potomstwa: Ubol Ratana (ur. 1951), następca tronu Maha Vajiralongkorn (ur. 1952), Maha Chakri Sirindhorn (ur. 1955) i Chulabhorn (ur. 1957).

Odznaczenia Order Rajamitrabhorn (Tajlandia) Order Domowy Chakri (Tajlandia) Wielka Wstęga Orderu Chula Chom Klao (Tajlandia) Wielka Wstęga Orderu Słonia Białego (Tajlandia) Wielka Wstęga Orderu Korony Tajlandii Łańcuch Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Wielka Gwiazda Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii (Austria) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (1960, Belgia) Order Domowy Korony Brunei (1990, Brunei) Order Słonia (1958, Dania) Order Królowej Saby (1968, Etiopia) Krzyż Wielki Orderu Sikatuny (1968, Filipiny) Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (1960, Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (1963, Grecja)mały|Zdjęcie z pogrzebu Ramy IX Order Złotego Runa (2006, Hiszpania) Łańcuch Orderu Karola III (1987, Hiszpania) Łańcuch Orderu Zasługi Cywilnej – (1987, Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (1960, Holandia) Order Gwiazdy Indonezji (1961, Indonezja) Order Pahlawiego (1968, Iran) Order Chryzantemy (1963, Japonia) Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Kambodży (1954, Kambodża) Wielki Order Mugunghwa (1981, Korea Południowa) Krzyż Wielki Orderu Miliona Słoni i Białego Parasola (1963, Laos) Order Domowy Złotego Lwa Nassau (1960, Luksemburg) Order Korony Królestwa (1963, Malezja) Nepal Pratap Bhaskara (1986, Nepal) Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (1960, Norwegia) Krzyż Wielki Wstęgi Trzech Orderów (1960, Portugalia) Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1984, RFN) Krzyż Wielki z Łańcuchem Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Chief Commander Legii Zasługi (1960, Stany Zjednoczone) Order Królewski Serafinów (1960, Szwecja) Wielka Wstęga Orderu Lśniącego Jadeitu (1963, Tajwan) Złoty Łańcuch Orderu Piusa IX (1960, Watykan) Królewski Łańcuch Wiktoriański (1960, Wielka Brytania) Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1960, Włochy) Złoty Order Olimpijski (1987) W uznaniu zasług na polu poznania i ochrony gleb 5 grudnia, dzień urodzin króla, został ustanowiony Światowym Dniem Gleby (2013, ONZ)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci uczelni w Szwajcarii Kategoria:Ludzie związani z Lozanną Kategoria:Odznaczeni indonezyjskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni Królewskim Łańcuchem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chryzantemy Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Chakri Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Korony Brunei Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Nassauskim Lwa Złotego Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Kambodży Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Tajlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Królowej Saby Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Miliona Słoni i Białego Parasola Kategoria:Odznaczeni Orderem Olimpijskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Pahlawiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Piusa IX Kategoria:Odznaczeni Orderem Sikatuny Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Chile) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni południowokoreańskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Radioamatorzy Kategoria:Tajscy prawnicy Kategoria:Władcy Tajlandii Kategoria:Ludzie urodzeni w Cambridge (Massachusetts) Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2016