Wymowa samogłosek nosowych – w języku polskim, jako w jednym z dwóch języków słowiańskich, samogłoski nosowe ([ą] i [ę]) nie uległy pełnej denazalizacji. W śródgłosie wymowa samogłoski nosowej determinowana jest przez głoskę po niej następującą.
przed spółgłoską szczelinową (v, f, s, š, z, ž, x) dwojako: asynchronicznie: ę [eų] np. [geųsty] gęsty ą [oų] np. [koųsa] kąsa
synchronicznie: ę [ę] np. [gęsty] gęsty ą [ą] np. [kąsa] kąsa
przed spółgłoską wargową (p, b, m): ę [em] np. [tempy] tępy ą [om] np. [rombać] rąbać
przed spółgłoską zębową (d, t, ʒ, c):
ę [en] np. [pent] pęd ą [on] np. [tront] trąd
przed spółgłoską dziąsłową (č, ǯ, t, d): ę [eṇ] np. [meṇčyć] męczyć ą [oṇ] np. [poṇček] pączek
przed spółgłoską środkowojęzykową (ć, ʒ́): ę [eń] np. [peńʒ́ić] pędzić ą [oń] np. [mońćić] mącić
przed spółgłoską tylnojęzykową (k, g, u̯): ę [eŋ] np. [meŋka] męka ą [oŋ] np. [moŋka] mąka
denazalizacja: ę [e] np. [v’źel’i] wzięli ą [o] np. [v’źou̯] wziął
w wygłosie dwojako: asynchronicznie: ę[eų] np. [teų] tę ą [oų] np. [toų] tą synchronicznie: ę [ę] np. [tę] tę ą [ą] np. [tą] tą
Bibliografia Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, Danuta Ostaszewska, Jolanta Tambor, PWN, Warszawa 2000 Gramatyka Polska, Janusz Strutyński, Wydawnictwo Tomasz Strutyński, Kraków 2006
Zobacz też fonetyka języka polskiego
Kategoria:Samogłoski