Islom Abdugʻaniyevich Karimov (uzb. cyr. Ислом Абдуғаниевич Каримов, ros. Ислам Абдуганиевич Каримов, Isłam Abduganijewicz Karimow; ur. 30 stycznia 1938 w Samarkandzie, zm. 2 września 2016 w Taszkencie) – uzbecki polityk, od 23 czerwca 1989 do 29 grudnia 1991 pierwszy sekretarz KC Komunistycznej Partii Uzbeckiej SRR, od 24 marca 1990 do 1 września 1991 prezydent Uzbeckiej SRR. Po ogłoszeniu przez Uzbekistan niepodległości, od 1 września 1991 do 2 września 2016 prezydent Uzbekistanu.
Życiorys Młodość i edukacja Islom Karimov urodził się 30 stycznia 1938 w Samarkandzie na terenach Uzbeckiej SRR. Ukończył studia ekonomiczne i inżynieryjne w Taszkencie.
Działalność polityczna Kariera w Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego .
Prezydent Uzbekistanu 1 września 1991 proklamowano niepodległość Uzbekistanu, zaś już 29 grudnia 1991 Karimov wygrał wybory prezydenckie, które potwierdziły jego stanowisko, jako głowy państwa, jakkolwiek wybory powszechnie zostały uznane za niedemokratyczne. Wskazywano na liczne fałszerstwa oraz oficjalną propagandę, promującą wyłącznie Karimova, co jednak nie przeszkodziło mu dalej urzędować.
Ze względu na niechętną wobec islamizmu politykę rządu w latach 90. wybuchło powstanie dżihadystyczne wywołane przez Islamski Ruch Uzbekistanu. Jego głównym celem było utworzenie w Uzbekistanie państwa muzułmańskiego. Następnie rozszerzył swoje plany na całą Azję Centralną, w której miałby zostać utworzony ponadnarodowy kalifat, głosząc radykalne poglądy ruch zdobył poparcie Al-Ka’idyInside Al Qaeda: global network of terror, by Rohan Gunaratna, s. 169.Lena Jonson Tajikistan in the New Central Asia: Geopolitics, Great Power Rivalry and s. 96. 2006. 978-1845112936.https://web.archive.org/web/20180715094412/http://www.understandingwar.org/tajikistan-and-afghanistan „hile the IMU still seeks to topple the Uzbek government, it now also wants to establish an Islamic Caliphate that spans Central Asia.”..
Karimov zwyciężył również w referendum w 1995 oraz wyborach w 2000, chociaż wybory te nie są uważane za wolne i uczciweTydzień 14: Uzbekistan, www.pkwp.pl.Uzbekistan/ Zakończyły się wybory prezydenckie, www.psz.pl.. W 2007 startował w wyborach na prezydenta z ramienia Liberalno-Demokratycznej Partii Uzbekistanu, a nie jak poprzednio Partii Ludowo-Demokratycznej. W pierwszej turze uzyskał wynik 90,77% głosów.
W wyborach prezydenckich, które odbyły się 29 marca 2015 Islom Karimov zwyciężył w pierwszej turze uzyskując 90,39% głosów. W następstwie zmiany prawa wyborczego, został wybrany na 5-letnią kadencję, a nie 7-letnią jak to było w latach poprzednich. Frekwencja wyborcza wyniosła 91,08% The Central Electoral Commission of the Republic of Uzbekistan.. 10 kwietnia 2015 został zaprzysiężony przed parlamentem na czwartą kadencję w urzędzieUzbek President Islam Karimov Sworn In, Radio Liberty, 2015-04-10..
27 sierpnia 2016 prezydent Islom Karimov został przewieziony na oddział intensywnej terapii szpitala po tym, jak doznał krwotocznego udaru mózguRządzi od 25 lat, trafił do szpitala. „Na razie jest zbyt wcześnie, by przewidywać”, tvn24.pl, 2016-08-29.. Zgodnie z oświadczeniem wydanym przez rząd premiera Shavkata Mirziyoyeva prezydent miał przejść długotrwałe leczenie. Informacje na temat pogarszającego się stanu zdrowia Karimova pojawiały się już w poprzednich latachUzbekistan opens up on president’s health, BBC News, 2016-08-29..
Islom Karimov zmarł 2 września 2016 w szpitalu w Taszkencie, informację tę potwierdził uzbecki rządIslam Karimov: Uzbekistan strongman’s death confirmed, BBC News, 2016-09-02.. Jako pierwsi kondolencje przesłali premier Turcji Binali Yıldırım oraz prezydent Gruzji Giorgi MargwelaszwiliIslam Karimov: Mystery over fate of Uzbek president, BBC News, 2016-09-02.. Zgodnie z konstytucją, obowiązki prezydenta do czasu przeprowadzenia nowych wyborów przejął przewodniczący Senatu Nigʻmatilla YoʻldoshevСоболезнования в связи с кончиной Президента Узбекистана Ислама Каримова, kremlin.ru, 2016-09-02.. W związku z jego śmiercią w kraju wprowadzono trzydniową żałobę narodową. Władze Kuby ogłosiły 5 września dniem żałoby narodowej. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 3 września 2016 w Samarkandzie w południowo-wschodniej części Uzbekistanu.
Wyniki w wyborach prezydenckich Data Wynik Poparcie polityczne 29 grudnia 1991 87,10% OXDP 9 stycznia 2000 95,70% OXDP 23 grudnia 2007 90,77% Oʻzlidep 29 marca 2015 90,39% Oʻzlidep
Oskarżenia Oskarżony przez , brytyjskiego ambasadora w latach 2002–2004, o łamanie praw człowieka: porwania, morderstwa, gwałty, tortury, korupcję, prześladowania religijne; w tym o odpowiedzialność za zabicie lidera radykalnych islamistów Muzaffara Avazova, który zginął śmiercią przez ugotowanie.
Odznaczenia i wyróżnienia
Uzbeckie odznaczenia Bohater Uzbekistanu i medal Złotej Gwiazdy (1994) Order Mustaqillik (1996) Order Amira Timura (1997)
Sowieckie odznaczenia Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1981) Order Przyjaźni Narodów (1988)
Zagraniczne odznaczenia
Wielki Order Mugunghwa (Korea Południowa, 1995) Złoty Order Olimpijski (MKOl, 1996) Order „Złoty Orzeł” (Kazachstan, 1997) Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (Ukraina, 1998) Krzyż Wielki Orderu Witolda Wielkiego (Litwa, 2002) Łańcuch Orderu Zasługi Cywilnej (Hiszpania, 2003) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, 2003). Order Złotego Runa (Gruzja, 2003) Order Stara Płanina I klasy ze wstęgą (Bułgaria, 2003) Krzyż Wielki Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa, 2008) Order Republiki Serbii II klasy (Serbia, 2013) Prezydencki Order Doskonałości (Gruzja, 2013) Krzyż Uznania I klasy (Łotwa, 2013)
Wyróżnienia
Doktoraty honoris causa: Uniwersytet Sogang (Korea Południowa, 1992), Uniwersytet Al-Azhar (Egipt, 1992), Uniwersytet Jawaharlala Nehru (Indie, 1994), Bakijski Uniwersytet Państwowy (Azerbejdżan, 1996), Rosyjska Akademia Ekonomiczna im. Gieorgija Plechanowa (Rosja, 1998), Uniwersytet Fontys (Holandia, 1998), Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa (Rosja, 2001), Uniwersytet Waseda (Japonia, 2002), Uniwersytet Soka (Japonia, 2002), Sorbonne Université (Francja, 2003), Kijowski Uniwersytet Narodowy im. Tarasa Szewczenki (Ukraina, 2004) Nagroda Avicenna (UNESCO, 1996) Order Świętego Księcia Daniela Moskiewskiego I klasy (Rosyjski Kościół Prawosławny, 1998)
Zobacz też Wybory parlamentarne w Uzbekistanie w latach 2009–2010
Przypisy
Kategoria:Prezydenci Uzbekistanu Kategoria:Bohaterowie Uzbekistanu Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Kategoria:Doktorzy honoris causa na Ukrainie Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Azerbejdżanie Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Indiach Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni we Francji Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Waseda Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Uznania Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem Olimpijskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Odznaczeni Orderem Republiki Serbii Kategoria:Odznaczeni Orderem Stara Płanina Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Księcia Daniela Moskiewskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Orła Kategoria:Odznaczeni południowokoreańskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Orderem Doskonałości (Gruzja) Kategoria:Odznaczeni Wielkim Krzyżem Orderu Witolda Wielkiego Kategoria:Radzieccy ekonomiści Kategoria:Radzieccy inżynierowie Kategoria:Radzieccy politycy Kategoria:Ludzie urodzeni w Samarkandzie Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2016