Parafia pw. Ducha Świętego w Żabnie – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w diecezji tarnowskiej w dekanacie Żabno.

Historia Pierwsza wzmianka o parafii w Żabnie pochodzi z 1422 roku. Według Jana Długosza w 2. połowie XV wieku w Żabnie znajdowały się dwa drewniane kościoły: Kościół św. Ducha i Kościół Krzyża Świętego (najprawdopodobniej kościół szpitalny) oraz Kaplica Św. Anny. Około 1574 roku, po przejściu dziedzica miasta na kalwinizm, świątynie te przejął zbór kalwiński. Parafia odzyskała je po 22 latach, w 1596 roku. W 1610 zubożała parafia żabieńska została połączona unią personalną z sąsiednią parafią w Odporyszowie. Proboszczowie przez większość tego okresu mieszkali w Odporyszowie. Po odbudowie kościoła po pożarze w 1888 proboszcz rezydował już w Żabnie. Unia personalna zakończyła się w 1905, kiedy bp Leon Wałęga parafię w Odporyszowie powierzył Zgromadzeniu Księży Misjonarzy.

Pierwsza wzmianka o szkole parafialnej pochodzi z 1518. Szkoła prawdopodobnie powstała znacznie wcześniej, świadczą o tym nazwiska studentów Uniwersytetu Krakowskiego pochodzących z Żabna. Pierwszym z nich był Piotr z Żabna immatrykulowany w 1454. Szkoła parafialna upadła wkrótce po I rozbiorze Polski. Odrodziła w połowie XIX w., ale już w 1853 roku została przekształcona w szkołę trywialną pod zarządem władzy państwowej.

Do 1771 parafia w Żabnie była przydzielona do dekanatu opatowskiego w prepozyturze wiślickiej w diecezji krakowskiej. W 1771 dekanat opatowski wraz z parafią żabieńską został przeniesiony do archidiakonatu krakowskiego. W 1786 parafia znalazła się w nowo utworzonej diecezji tarnowskiej w dekanacie radomyskim. W późniejszym okresie parafia żabieńska znajdowała się: w dekanacie dąbrowskim (w latach 1844-1928), w dekanacie radłowskim (1928-1949) i ponownie w dekanacie dąbrowskim (1949-2021). Od 19 września 20021 parafia przynależy do dekanatu Żabno, który został wydzielony z dekanatu Dąbrowa Tarnowska przez bp Wiktora Sworca.

Początkowo parafia obejmowała tylko samo miasto, w XVII w. do parafii włączono okoliczne wsie: Konary, Targowisko, Zakierchale, a w późniejszym okresie Podlesie Dębowe i Chałupki Biskupickie. W 1839 roku parafia liczyła 1332 wiernych, a w 1916 roku już 2419. W 1921 roku parafię zamieszkiwało 2055 wiernych. Spadek liczby wiernych wynikał ze strat wojennych i emigracji. W czasie II wojny światowej w wyniku działań wojennych zginęło 30 parafian, w czasie okupacji niemieckiej 79 parafian zostało zamordowanych, na roboty wywieziono 200, a 50 zostało aresztowanych.

Kościół parafialny Obecny budynek parafialnego Kościoła Ducha Świętego został wzniesiony w latach 1663–1685. Fundatorem był Rafał Kazimierz Makowiecki, starosta trembowelski. Budowlę konsekrował bp Mikołaj Oborski w 1685. Świątynię niszczyły pożary w 1799 i 1888, a w 1915 roku ucierpiała podczas działań wojennych. W latach 1955–57 kościół parafialny został rozbudowany o nawy boczne i przedsionek.

Cmentarz parafialny Przez pierwsze wieki zmarłych parafian  grzebano przy kościele. Cmentarz parafialny utworzono na mocy rozporządzenia z 1873, które zakazało grzebać zmarłych przy kościołach. Początkowo cmentarz miał 120 m długości i 85 m szerokości. W 1900 powiększono cmentarz do powierzchni 1,56 ha. 1 listopada 1961 roku na cmentarzu poświęcono nowo wybudowaną Kaplicę pw. Matki Królowej Niebios. W latach 90. XX wieku cmentarz został kolejny raz powiększony, jego obecna powierzchnia wynosi 2,64 ha.

Proboszczowie Proboszczami parafii w Żabnie od 1778 roku byli:

ks. Aleksander Omieciński (1778-1786) ks. Ignacy Innocenty Pączkowski (1786-1797) ks. Jan Tokarski (1797-1801) ks. Józef Dulemba (1801-1819) ks. Wincenty Szymański (1819-1848) ks. Stanisław Morgenstern (1849-1880) ks. Józef Łabuda (1880-1881) ks. dr Ignacy Józef Maciejowski (1881-1888) ks. Antoni Łętowski (1888-1897) ks. Antoni Chorążak (1897-1950) ks. Kazimierz Jarosz (1950-1979) ks. Zdzisław Podstawa (1979-2007) ks. Antoni Mikrut (2007-2018) ks. Jerzy Kawik (2018- obecnie)

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne

Życie Parafialne w Żabnie (rocznik 1937) w bibliotece Polona

Kategoria:Parafie pod wezwaniem Ducha Świętego Kategoria:Parafie diecezji tarnowskiej Kategoria:Chrześcijaństwo w Żabnie