Kościół farny św. Piotra i Pawła w Görlitz (niem. Pfarrkirche St. Peter und Paul lub w skrócie: Peterskirche) – kościół ewangelicko-augsburski położony w saksońskim Görlitz na pagórku nad Nysą Łużycką. Największy kościół halowy w Saksonii.
Historia i architektura Kościół św. Piotra i Pawła wznosi się nad Nysą Łużycką stanowiąc dzięki swemu wysokiemu, pokrytemu miedzianą blachą dachowi i parze strzelistych wież charakterystyczny punkt orientacyjny Starego Miasta Görlitz. lewo|mały|Widok przed neogotycką dobudówką do wież Już ok. 1230 istniała w tym miejscu późnoromańska bazylika, z której zachował się zachodni fragment z bogato zdobionym, uskokowym portalem, zwanym Portalem Narzeczonych. W latach 1423–1475 zbudowano w tym miejscu nowy, późnogotycki, pięcionawowy pseudobazylikowy kościół halowy. Budowę nad osuwającym się terenie nad Nysą Łużycką rozpoczęto od potężnych fundamentów czteronawowej krypty św. Jerzego, konsekrowanej w 1475. W wyniku rywalizacji z nową, czteronawową katedrą w Budziszynie zmieniono pierwotny, trzynawowy plan świątyni na pięcionawowy. W odróżnieniu od klasycznego kościoła halowego zewnętrzne nawy boczne (20 m wysokości) są niższe od nawy środkowej (27 m) i wewnętrznych naw bocznych (25 m), które są niemal równe. Ze swoimi 72 m długości i 39 m szerokości kościół św. Piotra i Pawła jest największym późnogotyckim halowym kościołem Saksonii.
Poligonalne, zamknięte na planie trójliścia prezbiterium, ukończone w 1465, tworzy wraz z korpusem jednolitą, wypleniona światłem przestrzeń wewnętrzną, z którą harmonizują smukłe filary, przejmujące wysoko żebra sklepień sieciowych i gwiaździstych. Sklepienia są dziełem C. Pflügera, U. Laubamischa i B. Börera z lat 1491-1497.
Pod prezbiterium znajduje się wspomniana krypta z kaplica św. Jerzego (niem. Georgenkapelle).
W 1515 ukończono potężny dach kościoła.
W latach 1520, 1543 i 1553 zbudowano trzy kruchty.
Wyposażenie wnętrza przepadło podczas pożaru miasta w 1691, po którym odbudowano kościół w stylu barokowym. Wówczas to powstały m.in.: ambona z piaskowca (1693), ołtarze, dzieło G. Heermanna, stalle rajców miejskich i konfesjonały (1695), organy Eugenio Caspariniego i prospekt organowy J.C. Büchaua (1703). Z dawnego wyposażenia przetrwały jedynie malowidła ścienne z kaplicy św. Jerzego (ok. 1510), która oparła się pożarowi.
Obie wieże, wysokie na 84 m wzniesiono w latach 1889-1891.
Wyposażenie Organy Godny uwagi jest przede wszystkim zachowany prospekt organowy z 1703. Znajdujące się na prospekcie 17 piszczałek zostało uformowanych na kształt promieni słonecznych, stąd nazwa instrumentu: Sonnenorgel (pol. organy słoneczne). Oryginalne organy Caspariniego nie zachowały się. Zostały one bowiem przebudowane w latach 1827/1828 przez Josepha Schinke i Carla Friedricha Ferdinanda Buckow; późniejsze przebudowy miały miejsce w latach 1845–1847 (Johann Nikolaus Friedrich Jahn) i w 1894, kiedy to firma organowa Schlag & Söhne zachowując kilka starych głosów zbudowała za prospektem całkowicie nowy instrument. I to dzieło doczekało się przebudowy w latach 1926–1928 (firma Sauer). Od 1997 istnieją w tym miejscu nowe organy zbudowane przez firmę Mathis Orgelbau AG z Näfels (Szwajcaria). Mają one 88 głosów podzielonych na 4 manuały i pedał i następującą dyspozycjęDyspozycja organów została opracowana na podstawie stron: Wirtualne Centrum organowe – Słownik terminów organowych i Gdańskie Organy – Organy Katedry w Oliwie. Wynika z nich, iż w polskiej terminologii obowiązuje terminologia niemiecka, jakkolwiek niektóre nazwy instrumentów mogą być tłumaczone na jęz. polski, jeżeli mają odpowiedniki.: I Hauptwerk C–a3 II Oberwerk C–a3 III Schwellwerk C–a3 IV Brustwerk C–a3 Pedal C–f1Principal 16' Groß-Octava 8'Viol di Gamba 8'Hohl-Flöt 8'Rohr-Flöt 8'Fiffaro 8'Rohr-Flöt-Qvint 6'Octava 4'Spitz-Flöt 4'Salicet 4'Qvinta 3'Super-Octava 2'Mixtur IVCymbel IIICornet VBombart 16'Trompet 8'Clarin 4'Qvintadena 16'Principal 8'Grob-Gedackt 8'Qvintadena 8'Onda maris 8' Octava 4'Rohr-Flöt 4'Sedecima 2'Glöcklein-Thon 2'Vigesima nona 1 1/2'Zynk IIScharff Cymbel IIICornetti IIITrompet 8'Krumb-Horn 8'Schalmey 4'- TremulantBordun 16'Viola pomposa 16'Diapason 8'Doppel-Flöt 8'Bordun 8'Salicional 8"Gamba 8'Vox coelestis c°Principal 4'Travers-Flöt 4'Viola d'amore 4'Spitz-Flöt 3'Schweitzer-Pfeiff 2'Violine 2'Piccolo 1'Mixtur 5f 2'Harmonia aeth. 3f 2 2/3'Bombarde 16'Trompette harm. 8'Hautbois 8'Voix humaine 8'Clarinette 8'Clairon 4'-TremulantGedackt 8'Praestant 4'Gedackte Fleut doux 4'Nassat 3'Octava 2'Gemß-Horn 2'Tertia 1 1/2'Qvint-Nassat 1 1/2'Super-Sedecima 1'Scharff-Mixtur IIIHobois 8'Groß-Principal-Baß 32'Principal-Baß 16'Contra-Baß 16'Sub-Baß 16'Groß-Qvinten-Baß 12'Octav-Baß 8'Gemß-Horn-Baß 8'Jubal-Flöt 8'Super-Octav-Baß 4'Jubal-Flöt 4'Bauer-Flöt 2'Mixtur VIContra-Posaunen 32'Posaunen 16'Fagotti 16'Trompeten-Baß 8'Tromba 8'Clarinen-Baß 4'Vox angelica 2'
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne (jęz. niem.) Artykuł o kościele (jęz.pol.) Artykuł poświęcony organom (jęz. niem.) (jęz. niem.)
Gorlitz Kategoria:Zabytki Görlitz Gorlitz PiotrPawel Kategoria:Religia w Görlitz Görlitz Görlitz Görlitz