Incydent Virginius

Incydent Virginius – określenie odnoszące się do zatrzymania amerykańskiego statku „Virginius” 31 października 1873 roku i wynikłego z tego sporu dyplomatycznego, którego stronami były Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Hiszpania, sprawująca wówczas kontrolę nad Kubą, na której trwało antyhiszpańskie powstanie zwane wojną dziesięcioletnią.

Historia „Virginius” był łamaczem blokady używanym podczas wojny secesyjnej. Został zbudowany pod nazwą „Virgin” w 1864 roku w Whiteinch (dzielnicy Glasgow) przez Aitken & Mansel. 12 kwietnia 1865 roku został przejęty przez rząd Stanów Zjednoczonych jako pryz. W 1870 został kupiony przez Amerykanina Johna F. Pattersona, który niedługo potem zarejestrował go w nowojorskim urzędzie celnym. Jak się później okazało, Patterson działał dla grupy kubańskich powstańców, którzy zamierzali użyć pływającego pod amerykańską banderą „Virginiusa” do dostarczania zaopatrzenia.

thumb|Joseph Fry, kapitan „Virginiusa”

31 października 1873 roku statek, dowodzony wówczas przez Josepha Fry’a, byłego oficera marynarek USA i Konfederacji, na którego pokładzie znajdowało się 52 członków załogi (głównie Amerykanów i Brytyjczyków) oraz 103 pasażerów (głównie Kubańczyków), został zatrzymany w okolicach Morant Bay na Jamajce przez hiszpański okręt „Tornado” i zaholowany do Santiago de Cuba. Tam, po doraźnym sądzie wojennym, 53 członków załogi i pasażerów, w tym Fry, zostało straconych 4, 7 i 8 listopada. Interwencja HMS „Niobe” i jej kapitana, Sir Lambtona Loraine’a, zapobiegła kolejnym egzekucjom.

Stosunki Hiszpanii ze Stanami Zjednoczonymi stały się napięte i wojna zdawała się nieunikniona, lecz 8 grudnia hiszpański rząd zgodził się przekazać statek Amerykanom 16 grudnia, pozwolić ocalałym członkom załogi i pasażerom na udanie się do Stanów Zjednoczonych na pokładzie amerykańskiego okrętu wojennego, oraz 25 grudnia oddać hołd fladze USA, o ile wcześniej nie zostanie udowodnione, że „Virginius” nie miał prawa używać amerykańskiej bandery.

„Virginius” osiadł na przylądku Hatteras i został zaholowany do Stanów Zjednoczonych przez USS „Ossipee”. Prokurator generalny Stanów Zjednoczonych zdecydował do 25 grudnia, że statek był własnością generała Manuela de Quesady oraz innych Kubańczyków i nie miał prawa używać amerykańskiej bandery.

27 lutego 1875 roku rządy Hiszpanii i Stanów Zjednoczonych zawarły porozumienie, zgodnie z którym Hiszpanie wypłacili Amerykanom odszkodowanie w wysokości 80 000 dolarów amerykańskich. Odszkodowanie otrzymał też rząd brytyjski.

W okresie, gdy zaistniała sprawa „Virginiusa”, zdarzyło się, że hiszpański okręt pancerny zakotwiczył w Zatoce Nowojorskiej. Część dowódców US Navy zdała sobie sprawę, że Stany Zjednoczone nie dysponują żadną jednostką zdolną do pokonania okrętu o zbliżonych parametrach. Marynarka zawarła więc kontrakt na budowę pięciu nowych okrętów pancernych i rozszerzyła dotychczasowy program remontowy. Budowę okrętu USS „Puritan” (BM-1) i czterech monitorów typu Amphitrite można więc uznać za wynikającą z zagrożenia wojennego wywołanego przez incydentSwann, s. 138, 141-142.. Wszystkie pięć okrętów wzięło udział w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej w 1898 roku.

Przypisy

Bibliografia Richard H. Bradford: The Virginius Affair. Boulder, Colorado: Colorado Associate University Press, 1980. . Leonard Alexander Swann: John Roach, Maritime Entrepreneur: the Years as Naval Contractor 1862–1886. New York: Ayer Publishing, 1980. . Account of the Virginius Incident na stronie Cuban Genealogy Center Virginius Incident na stronie Spanish-American War Centennial Virginius na stronie Ships of the World Artykuł zawiera treści zaczerpnięte z 11. edycji Encyklopedii Britannica, znajdującej się w domenie publicznej.

Kategoria:1873 w Ameryce Północnej Kategoria:Incydenty dyplomatyczne Kategoria:Hiszpania w XIX wieku Kategoria:Stany Zjednoczone w XIX wieku Kategoria:Wielka Brytania w XIX wieku