mały|prawo|Mogiła na cmentarzu Kule w Częstochowie Konstanty Dobrzyński (ur. 20 grudnia 1908 w Łodzi-Chojnach, zm. 3 września 1939 w Janowie) – łódzki poeta, pisarz robotniczyBarbara Wysocka, Kultura literacka Wielkopolski w latach 1919–1939, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 1990, s. 241..

Życiorys

Lata młodości Urodził się w podłódzkich Chojnach (obecnie dzielnica Łodzi), w biednej rodzinie robotniczej Władysława i Elżbiety z Kuropatwów. Ojciec był studniarzem, zarabiał niewiele i gdy zginął w czasie wojny, rodzina znalazła się w nędzy. Z tego powodu matka wraz z synem wyjechała do rodziny na Kujawy, gdzie mały Konstanty zarabiał na życie pasaniem bydła u okolicznych chłopów.

Po kilku latach, gdy wrócili do Łodzi, Konstanty dokończył szkołę powszechną i rozpoczął naukę w państwowej szkole włókienniczej. Naukę po roku musiał przerwać, aby podjąć pracę i utrzymać siebie i chorą matkę. Pracował przez dwa lata jako robotnik budowlany, a następnie w fabryce włókienniczej Zjednoczone Zakłady Scheibler i Grohman. W tym czasie uczył się w wieczorowym gimnazjum i zdobył maturę.

Debiut i kariera literacka Po odbyciu służby wojskowej, przez pewien czas, nie mógł znaleźć pracy. W tym okresie zetknął się z ruchem narodowym. Był członkiem Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego. Wcześnie zaczął pisać, ale debiutował dopiero w 1935 roku na łamach łódzkiej codziennej gazety „Głos Poranny”. W 1936 roku w Poznaniu ukazał się jego obszerny zbiór wierszy Czarna poezjaKonstanty Dobrzyński, Czarna poezja, Poznań 1936., zawierający m.in. cykl utworów poświęconych Łodzi, a wśród nich – swojemu przedmieściu. Wstęp do owego tomu wierszy napisał polski polityk i publicysta związany z ruchem narodowym Marian Seyda. W twórczości Konstantyna Dobrzyńskiego znajdują odzwierciedlenia łódzkie realia, które łatwo można znaleźć w wierszach W fabrycznej hali, Jesień, czy Wiosna, Gwiazdy i SmutekKazimierz Hałaburda, Poeta jutrzejszej Polski, „Prosto z Mostu” 1938, nr 26, s. 5..

Po debiucie książkowym, odnotowanym przez krytykę, znalazł stałą pracę w redakcji endeckiego „Orędownika” w Poznaniu. Przez pewien czas mieszkał w owym mieście, gdzie znajdowała się redakcja gazetyLeonard Turkowski, Księga mojego miasta: poznańskie wspomnienia 1919–1939, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1983, s. 201–202; Aleksander Rogalski, Wspomnienia i przypomnienia: z życia kulturalnego Poznania, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1987, s. 46.. Dobrzyński był również współpracownikiem łódzkiego oddziału redakcji periodyku. Jednak łódzki „Orędownik” był pismem innym niż jego macierzyste wydanie. Przyświecały mu hasła antysemickie, antylewicowe i antyrządoweWiesław Władyka, Krew na pierwszej stronie: sensacyjne dzienniki Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa: „Czytelnik” 1982, s. 49–51; F. Fikus, Z dziejów „Orędownika”. 21 marca 1871–3 września 1939, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 19 (1980), nr 3, s. 105–113..

Dobrzyński był również współpracownikiem tygodnika „Prosto z Mostu”Paweł Maurycy Sobczak, Polscy pisarze wobec faszyzmu, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2015, s. 121, 158–159.. Na łamach tej gazety ukazywały się jego pseudoawangardowe wiersze o niedwuznacznym przesłaniu: jeden cios w zęby! oraz dosyć słów! dzisiaj/są/pięści!!K. Dobrzyński, Pięść, „Prosto z Mostu” 1935, nr 54, s. 1.. W 1938 roku ukazał się drukiem drugi tomik wierszy Dobrzyńskiego: Żagwie na wichrachKonstanty Dobrzyński, Żagwie na wichrach, Poznań 1938., nagrodzony w 1939 roku przez „Prosto z mostu”Adolf Nowaczyński i Konstanty Dobrzyński laureatami nagród „Prosto z Mostu”, 1939 nr 13; Stanisław Piasecki, Prosto z mostu: wybór publicystyki literackiej, wybór i oprac. Maciej Urbanowski, Kraków: „Arcana” 2003, s. 177; Ewa Maj, Komunikowanie polityczne Narodowej Demokracji 1918–1939, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2010, s. 317..

W twórczości Dobrzyńskiego zauważono duże podobieństwo z poezją Antoniego Kasprowicza, poety wywodzącego się z innego robotniczego przedmieścia łódzkiego - Widzewa. Jego wiersze pojawiły się też w Antologii współczesnej poezji polskiej 1918–1938Antologia współczesnej poezji polskiej 1918–1938, oprac. Ludwik Fryde, Antoni Andrzejewski, Warszawa 1939.. Natomiast historyk literatury Ludwik Stolarzewicz, autor przedwojennego opracowania dotyczącego literackich opisów Łodzi oraz autorów łódzkich, w 1937 roku pisał również o Dobrzyńskim, że ma talent naprawdę rzeczywisty, wymagający tylko umiejętnej pielęgnacji i nakładający na niego obowiązek usilnej pracy nad sobąLudwik Stolarzewicz, Materiały do bibliografii literacko-kulturalnej Łodzi, „Prace Polonistyczne” 1 (1936), s. 243–273..

Śmierć Zginął w czasie kampanii wrześniowej 3 września 1939 rokuLesław M. Bartelski, Pieśń niepodległa: pisarze i wydarzenia 1939–1942, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1988, s. 31, 166, 529. jako kanonier 7 pułku artylerii lekkiej w Janowie pod CzęstochowąBohdan Urbankowski, Czerwona msza albo Uśmiech Stalina, Warszawa: „Alfa-Wero” 1995, s. 26; 50 lat Poznańskiego Oddziału Związku Literatów polskich 1921–1971. Księga jubileuszowa, red. Tadeusz Kraszewski, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1971, s. 21.. Jest pochowany na cmentarzu Kule w Częstochowie.

Publikacje

Tomiki wierszy Czarna poezja (Orędownik 1936) Żagwie na wichrach (Drukarnia Polska 1938) W 2018 r., staraniem Wojciecha Rotarskiego, ukazały się Wiersze zebrane Konstantego Dobrzyńskiego (Częstochowa - Łódź 2018)

Inne Sokoli marsz (druk muzyczny; muzyka: Włodzimierz Mierzejewski, słowa: Konstanty Dobrzyński; Radom: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” 1938) (współautor) Antologia współczesnej poezji polskiej 1918–1938 (oprac. Ludwik Fryde, Antoni Andrzejewski, Warszawa: „Nasza Księgarnia” 1939) Pogrzeb Romana Dmowskiego [fragm.] („Myśl Polska”, 1989, nr 1/2) Lipiec („Myśl Polska” 2007, nr 42; przedruk z „Prosto z Mostu” 1935, nr 34) Mój Chrystus; Facjatka; Do świętych wisielców („Myśl Polska” 2008, nr 4; przedruk z „Prosto z Mostu” 1938, nr 3) Alkazar („Glaukopis” 2010, nr 17/18)

Przypisy

Bibliografia Lesław M. Bartelski, Pieśń niepodległa: pisarze i wydarzenia 1939–1942, Kraków, Wydawnictwo Literackie 1988, s. 31, 166, 529. Feliks Bąbol, Łódź, która odeszła, Łódź, Wydawnictwo Łódzkie 1973, s. 75–79 (rozdział Kostek). Tadeusz Gicger, Opowieści o dawnych poetach Łodzi, Łódź: Wojciech Grochowalski 1995, s. 111 (rozdział Konstanty Dobrzyński). Kazimierz Hałaburda, Poeta jutrzejszej Polski, „Prosto z Mostu” 1938, nr 26, s. 5. Paweł Kuciński, Reinterpretacje romantyzmu: radykalny nacjonalizm wobec dziedzictwa epoki wieszczów, „Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego” 2014, nr 5, cz. 1, s. 31–64. Paweł Kuciński, Rytuały demokracji - święto totalitaryzmu. Narodowo-Radykalna refleksja o obchodach, celebracjach i pamięci między wojnami, „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej” 16 (2010), s. 327–345. Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939–1955. Słownik biograficzny, t. 1, red. Wojciech Jerzy Muszyński, Jolanta Mysiakowska-Muszyńska, Warszawa, IPN 2010 (biogram). Aleksander Rogalski, W kręgu przyjaźni. Sylwetki twórców, Warszawa, Pax 1983, s. 7–26. Wojciech Rotarski, Konstanty Dobrzyński (1908–1939); [w:] Dobrzyński Konstanty, Wiersze zebrane, Częstochowa - Łódź, 2018. Słownik pisarzy polskich, pod red. Arkadiusza Latuska, Kraków, „Zielona Sowa” 2003, s. 112 (biogram). Paweł Maurycy Sobczak, Polscy pisarze wobec faszyzmu, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2015, s. 121, 159, 203, 232. Maciej Urbanowski, Nacjonalistyczna krytyka literacka: próba rekonstrukcji i opisu nurtu w II Rzeczypospolitej, Kraków, „Arcana” 1997, s. 87, 99, 113, 146. Barbara Wysocka, Kultura literacka Wielkopolski w latach 1919–1939, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM 1990.

Linki zewnętrzne Tomiki wierszy Konstantyna Dobrzyńskiego na stronie Biblioteki Cyfrowej Regionalnej Ziemi Łódzkiej.

Utwory Konstantego Dobrzyńskiego w bibliotece Polona.

Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z Górną Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Kule w Częstochowie Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1939