Eminium Schott – rodzaj roślin należący do rodziny obrazkowatych, liczący 9 gatunków występujących od północno-wschodniej Afryki, przez Bliski Wschód do środkowej Azji. Nazwa naukowa rodzaju została użyta po raz pierwszy przez Dioskurydesa w pracy De Materia Medica, powstałej w I wieku n.e.
Morfologia Pokrój Średniej wielkości rośliny zielne.
Łodyga Niemal kulista bulwa pędowa, pokryta szczytowo woskiem.
Liście Rośliny tworzą od 3 do 6 lub 8 liści na ogonkach osadzonych w relatywnie długich pochwach. Blaszki liściowe lancetowate (E. regelii), równowąsko-oszczepowate, z rozszczepionymi płatkami przy nasadzie (E. lehmannii, E. heterophyllum, E. intortum), wachlarzowatopalczaste (np. E. albertii) lub bardziej skomplikowane (E. spiculatum). Przynasadowe płatki blaszek oszczepowatych i brzegowe listki blaszek złożonych są wzniesione i spiralnie skręcone. Użyłkowanie pierwszorzędowe pierzaste, dalsze siatkowate.
Kwiaty Razem z liśćmi lub wcześniej roślina tworzy pojedynczy kwiatostan typu kolbiastego pseudancjum na szypułce dużo krótszej od ogonka liściowego, zgrubiałej u szczytu. Brzegi pochwy kwiatostanu w dolnej części zwinięte, w górnej otwarte. Górna część pochwy podłużna lub podłużno-jajowata; wnętrze niekiedy gęsto marszczone (E. spiculatum). Kolba osadzona, smukła, krótsza od pochwy. Kwiaty żeńskie oddzielone od 2-pręcikowych męskich szerokim pasem prątniczek. Pręciki siedzące lub prawie siedzące, pylniki podłużno-eliptyczne, pękające przez szczytową szparkę. Prątniczki szydłowate, czasem spłaszczone, proste lub lekko zakrzywione. Zalążnie odwrotnie jajowato-eliptyczne, 1-komorowe, 2-zalążkowe. Zalążki ortotropowe. Szyjka słupka krótka do niemal niezauważalnej. Znamię słupka hemisferyczne. Wyrostek kolby zwykle relatywnie krótki, wydłużono-maczugowaty, zgrubiały, cylindryczny, gładki lub pomarszczony (np. u E. koenenianum i E. spiculatum).
Owoce Niemal kuliste jagody zawierające od 1 do 2 nasion. Nasiona odwrotnie stożkowate do kulistych. Łupina skórzasta, pomarszczona. Zarodek mały, wydłużony. Bielmo obfite.
Biologia i ekologia Wszystkie gatunki są bylinami i geofitami, zasiedlającymi kamieniste lub piaszczyste gleby na łąkach, sawannach, półpustyniach i pustyniach. Rośliny rozpoczynają okres wegetacyjny późną jesienią. Liście, wyrastające razem z kwiatostanem lub po przekwitnięciu, utrzymują się do wczesnej wiosny, kiedy rośliny wchodzą w okres spoczynku. Kwiatostany wszystkich gatunków wydzielają odrażający zapach. Rośliny zapylane są przez chrząszcze z rodziny żukowatych i kusakowatych oraz muchówki z rodzin: Sphaeroceridae, Sepsidae, Ortidae, muchowatych, Ulidiidae, błotniszkowatych i wodarkowatych. Liczba chromosomów 2n = 24, 28.
Systematyka Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Należy do plemienia Areae, podrodziny Aroideae, rodziny obrazkowatych, rzędu żabieńcowców w kladzie jednoliściennych.
Gatunki Eminium albertii (Regel) Engl. Eminium heterophyllum (Blume) Schott Eminium intortum (Banks & Sol.) Kuntze Eminium jaegeri Bogner & P.C.Boyce Eminium koenenianum Lobin & P.C.Boyce Eminium lehmannii (Bunge) Kuntze Eminium rauwolffii (Blume) Schott Eminium regelii Vved. in Schreder (ed.) Eminium spiculatum (Blume) Schott
Zastosowanie Do XIX wieku Kazachowie używali do polowań na tygrysy trucizny sporządzonej z bulw E. lehmannii.
Ekstrakty alkaloidy i flawonoidy zawarte w liściach E. spiculatum wykazują działanie antybakteryjne przeciwko pałeczkom okrężnicy.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Zdjęcia
Kategoria:Obrazkowate