Klucz (do 1945 niem. Klütz) – część miasta Szczecina, położona w dzielnicy Prawobrzeże, w granicach osiedla administracyjnego Żydowce-Klucz. Leży nad Regalicą (Odrą Wschodnią).

Historia Ślady obecności człowieka na obszarze Klucza sięgają neolitu. Odkrywano tu zabytki związane m.in. z kulturami ceramiki wstęgowej, pucharów lejkowatych i ceramiki sznurowej, a także znaleziska z epoki brązu. W 1940 roku na Wzgórzu Bombardierów odkryto dwuuchą amforę kultury łużyckiej, datowaną na około 1100–750 p.n.e. Naczynie znajdowało się w grobie na cmentarzysku ciałopalnym i pełniło funkcję popielnicy.

Pierwsza wzmianka o wsi Klucz pochodzi z 1226 roku. W źródłach z 1255 i 1295 roku miejscowość występowała pod nazwą Clutz. W 1305 roku książę Otto I sprzedał wieś klasztorowi cystersów w Kołbaczu, co potwierdził w 1313 roku. Z własnością wsi związane było również prawo klasztoru do połowu ryb w Regalicy. Od połowy XIV wieku Klucz znajdował się w rękach rodziny Palen, będącej lennikami klasztoru; po wygaśnięciu rodu około 1679 roku wieś została połączona z dobrami kołbackimi.

W 1864 roku Klucz liczył 507 mieszkańców. W 1925 roku mieszkały tu 753 osoby w 117 domach, natomiast w 1939 roku liczba mieszkańców wynosiła 782. W tym samym roku Klucz został włączony w granice Szczecina.

20 marca 1945 roku Klucz został zajęty przez oddziały 47 Armii 1 Frontu Białoruskiego; w działaniach uczestniczyła także 2 Łużycka Dywizja Artylerii Wojska Polskiego. W trakcie walk zniszczono część zabudowy, przede wszystkim na obszarze dawnej wsi. Po zajęciu Klucza 1. i 2. bateria 48 Pułku Artylerii Lekkiej 2 Łużyckiej Dywizji Artylerii prowadziły ze Wzgórza Bombardierów ostrzał rejonu Mostu Długiego i Dworca Głównego w Szczecinie.

W latach 1945–1948 Klucz należał do powiatu gryfińskiego, po czym w 1948 roku został ponownie włączony do Szczecina. W latach 50. XX wieku przy ul. Rymarskiej zbudowano sześć nowych dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych. W 1990 roku Klucz liczył około 1500 mieszkańców.

Środowisko przyrodnicze i rekreacja Na położonym na Regalicy Kluckim Ostrowie znajduje się użytek ekologiczny „Klucki Ostrów”, ustanowiony 16 maja 1994 roku. Obejmuje powierzchnię 49,38 ha i chroni siedliska podmokłe oraz stanowiska rzadkich i chronionych gatunków. W Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody wymieniono m.in. dzięgiel litwor i grążel żółty, a teren wskazano jako istotne siedlisko ptaków, zwłaszcza wodnych. Wyspę od zabudowanej części Klucza oddziela Kanał Klucki.

W ramach Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego 2021 zrealizowano projekt „PrzyStań Szczecin Klucz”, obejmujący zagospodarowanie obszaru nad Kanałem Kluckim na cele wypoczynkowo-rekreacyjne. W ramach inwestycji powstały m.in. pomost pływający oraz zagospodarowano teren rekreacyjny i pomost widokowy; miejski portal Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego wskazuje zadanie jako zakończone w 2025 roku.

Transport Przez Klucz przebiega ul. Rymarska, stanowiąca część przebiegu drogi krajowej nr 31. Na południowo-wschodnim skraju Klucza znajduje się węzeł drogowy „Szczecin Klucz”, łączący autostradę A6 z drogą ekspresową S3. Odcinek S3 Klucz–Pyrzyce wybudowano w latach 2008–2010; stałą organizację ruchu wprowadzono 26 maja 2010 roku.

mały|Schemat węzła Klucz łączącego autostradę A6 z drogą ekspresową S3

Klucz obsługują autobusy szczecińskiej komunikacji miejskiej. Linia 64 kursuje na trasie Dąbie Osiedle – Klucz Autostrada, a wybrane kursy linii 66 są wydłużane do pętli „Klucz”. W godzinach nocnych kursuje linia 533 na trasie SKM Dąbie (Stacyjna) – Klucz.

Przez Klucz przebiega również linia nr 1 komunikacji organizowanej przez Gminę Gryfino na trasie Szczecin Zdroje – Radziszewo. Obsługuje ona m.in. przystanki Klucz, Klucz Pętla, Kluczborska i Klucz Autostrada.

Przez Klucz przebiega także linia kolejowa nr 273. W przeszłości funkcjonował na niej przystanek kolejowy Szczecin Klucz.

Zdjęcia

Zobacz też Klucz Szczecin Klucz

Przypisy

Kategoria:Żydowce-Klucz