August Friedrich Christian Vilmar (ur. 21 listopada 1800 w Solz, zm. 30 lipca 1868 w Marburgu) – niemiecki teolog luterański i działacz kościelny.
Życiorys August Friedrich Christian Vilmar urodził się w Solz, które obecnie jest częścią miasta Bebra. Studiował teologię w Marburgu, gdzie był pod silnymi wpływami racjonalizmu, dlatego też popadł w niewiarę. W 1823 roku został rektorem szkoły miejskiej w Retenburgu, gdzie pozostał do 1827 roku, następnie udał się do Bad Hersfeld, gdzie osiągnął wysoką pozycję w lokalnym gimnazjum. W tych latach odrzucił racjonalizm, początkowo sądząc, że świat jest uczuciem Boga. Na jego dalszy duchowy rozwój wpłynęła lektura dzieł Ojców Kościoła, głównie Tertuliana i Ireneusza, a także Lehre von der Sünde Augusta Tholucka. Niedługo po ukończeniu trzydziestu uznał, że wszystko czego szukał znajduje się w Kościele luterańskim, do czego doszedł w wyniku wnikliwej lektury Konfesji Augsburskiej i jej Apologii.
w 1831 roku Vilmar został deputowanym na nowo utworzony parlament elektoratu Hesji. Jako deputowany wzywał do utworzenia uniwersytetu narodowego, zwiększenia kadry naukowej i doposażenia placówek edukacyjnych. W grudniu tegoż roku został członkiem ministerialnego komitetu ds. religii i szkolnictwa. Od października 1832 roku do kwietnia 1833 roku pracował w ministerstwie spraw wewnętrznych, był także nauczycielem w gimnazjum w Hanau, po czym, w latach 1833–1850, dyrektorem gimnazjum w Marburgu. W latach 1836–1850 był członkiem komitetu do spraw gimnazjów. Głęboko zreformował gimnazja w Hesji, a zwłaszcza nauczanie religii. Swoje poglądy na ten temat przedstawiał w założonym przez E. W. Hengstenberga piśmie „Evangelische Kirchenzaitung”. W 1850 przeniósł się do ministerstwa spraw wewnętrznych jako radca konsystorza, a w latach 1851–1855 wykonywał obowiązki wiekowego superintendenta Ernsta. W 1855 roku Ernst zmarł i Vilmar został obrany jego następcą, wybór jednak nie został zatwierdzony przez księcia elektora. 27 października tegoż roku został profesorem teologii na Uniwersytecie w Marburgu. Jako profesor teologii Vilmar szybko osiągnął duże znaczenie.
Według Vilmara Kościół wchodził w nową erę, w której to osiągnięta zostanie pełna jedność Kościoła widzialnego i niewidzialnego. Przed opierającym się na takim przekonaniu Vilmarem stanęły dwa zagadnienia. Pierwsze dotyczyło wyznań Kościoła Hesji. Według Vilmara przyszłe losy Kościoła zależą od pełnej wierności Wyznaniu Apostolskiemu i niezmienionej Konfesji Augsburskiej, co w przypadku tak zwanego Reformowanego Kościoła Dolnej Hesji nie było wcale oczywiste (wydział teologii w Marburgu wymagał uznania Katechizmu Heidelberskiego). Vilmar dowodził, że nazwa „Reformowany” nie odnosi się do związków z kalwinizmem, a korzenie wspólnoty były luterańskie. Drugim zagadnieniem był rozdział Kościoła od państwa.
W latach 1848–1850 Vilmar wywierał istotny wpływ na życie polityczne. Będąc oddanym swemu władcy konserwatystą, nie tylko osobiście wspierał księcia elektora, lecz także w 1848 roku założył pismo „Hessischer Volksfreund”, które od połowy 1851 roku redagował samodzielnie. Pismo to skupiało wokół siebie wszystkich heskich lojalistów. Vilmar był głębokim patriotą i starał się ocalić przed zapomnieniem przeszłość swego kraju, dlatego badał przeszłość Hesji i poświęcił jej kilka publikacji.
Pod koniec życia Vilmar czuł się samotny, pomimo towarzystwa swoich studentów. Popadł w melancholię, do czego znacząco przyczyniły się wydarzenia 1866 roku. Zmarł na udar mózgu niedługo po śmierci swojej drugiej żony.
Wybrane dzieła Verhältnis der evangelischen Kirche in Kurhessen zu ihren neuesten Gegnern (Marburg, 1839) Hessisches Historienbüchlein (1842) Deutsche Altertümer in Heliand (1845) Vorlesungen über die Geschichte der deutschen National-Literatur (1845) Geschichte der deutschen National-Literatur (Marburg, 1846) Schulreden über Fragen der Zeit (Marburg, 1846) Deutsches evangelisches Kirchengesangbuch (Stuttgart, 1855) Hessische Chronik (1855) Die Theologie der Thatsachen wider die Theologie der Rhetorik (1856) Zur neuesten Kulturgeschichte Deutschlands (3 części, Frankfort, 1858–186?) Geschichte des Konfessionsstandes der evangelischen Kirche in Hessen (Marburg, 1860) Handbüchlein für Freunde des deutschen Volksliedes (1866) Die Gegenwart und die Zukunft der niederhessischen Kirche (1867) Idiotikon von Kurhessen (1868) Ueber Goethes Tasso (Frankfort, 1869) Lebensbilder deutscher Dichter (zredagowane przez K. W. Piderita, Marburg, 1869) Luther, Melanchthon, Zwingli (Frankfort, 1869) Die Augsburgische Konfession (zredagowane przez K. W. Piderita, Marburg, 1870) Lehre vom geistlichen Amt (zredagowane przez K. W. Piderita, 1870) Theologische Moral (zredagowane przez C. C. Israela, 2 tomy, 1871) Christliche Kirchenzucht (zredagowane przez K. W. Piderita, 1872) Pastoraltheologie (zredagowane przez K. W. Piderita, Gütersloh, 1872) Dogmatik (zredagowane przez K. W. Piderita, 2 tomy, 1874) Predigten and geistliche Reden (1876) Collegium Biblicum (zredagowane przez C. Müllera, 6 części, Gütersloh, 1879–1883)
Bibliografia J. Haussleiter: Vilmar, August Friedrich Christian. W: New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, t. XII. Grand Rapids: Baker Book House, 1950, ss. 190–191.
Kategoria:Hescy politycy Kategoria:Niemieccy historycy Kategoria:Niemieccy teolodzy luterańscy Kategoria:Urodzeni w 1800 Kategoria:Zmarli w 1868