Willy Cohn (ur. 12 grudnia 1888 we Wrocławiu, zm. 29 listopada 1941 w KownieConrads 2010, s. 429, 430) – niemiecki historyk i nauczyciel żydowskiego pochodzenia.
Życiorys Urodzony w rodzinie żydowskiej bogatego kupca Louisa, właściciela domu handlowego na wrocławskim Rynku nr 49 i Margarethe z d. Hainauer. W 1895 podejmuje naukę w Gimnazjum św. Jana w swoim rodzinnym mieście, a po jej zakończeniu w 1906, w tym samym roku wyjeżdża do Heidelbergu i zaczyna studia historyczne na tamtejszym uniwersytecie, kończąc je na Königliche Universität Breslau, gdzie uzyskał doktorat w roku 1910 z dziejów floty normańsko-sycylijskiej X i XI w. u prof. Preussa. Po studiach uczył w szkole. W latach 1914–1919 walczył w armii niemieckiej na froncie zachodnim we Francji, za służbę odznaczony Krzyżem ŻelaznymConrads 2010, s. 10, 11, 429. Po demobilizacji został nauczycielem historii, geografii oraz języka niemieckiego we wrocławskim Gimnazjum św. Jana, pracując tam do czerwca 1933, gdy zwolniono go z pracy z powodu żydowskiego pochodzenia i członkostwa w partii socjaldemokratycznej. Jednocześnie, do początku objęcia w kraju władzy przez nazistów, publikował artykuły na temat wczesnośredniowiecznej historii Sycylii i na temat dziejów Żydów we WrocławiuConrads 2010, s. 11, 12, 429. W 1927 r., w ramach naukowego stypendium wyjazdowego, przebywał na Sycylii. Od 1935 wszedł w skład zarządu Muzeum Żydowskiego, a u schyłku 1936 został nauczycielem historii Żydowskiego Seminarium Teologicznego, pracując w nim do likwidacji szkoły przez władze hitlerowskie pod koniec 1938. W okresie władzy hitleryzmu starsze dzieci Cohna musiały opuścić Niemcy - syn Wolfgang wyjechał do Francji, a młodszy syn Cohna Ernst i najstarsza córka Ruth dotarli do PalestynyConrads 2010, s. 12, 13, 16, 429-431. Cała trójka przeżyła wojnęConrads 2010, s. 9, 12, 430. Willy Cohn wraz z żoną odwiedzili obu synów podczas podróży do Francji i Palestyny w okresie od 13 III do 9 V 1937 r. W Palestynie przebywali ponad miesiącWilly Cohn. Żadnego prawa – nigdzie. Dziennik z Breslau 1933–1941. Wyd. Via Nova, strony 161, 162, 177, 178. Od 1907 W. Cohn prowadził pamiętnik (dziennik) dokumentujący losy swej rodziny, a także Żydów wrocławskich w tym w czasie nazizmu, ponadto w latach 1940 - 1941 napisał wspomnienia ze swojego życia, kończące się w momencie dojścia Hitlera do władzy w I 1933Conrads 2010, s. 9, 12, 430.
21 listopada 1941, wraz z tysiącem wrocławskich Żydów, został zatrzymany przez władze niemieckie i wywieziony do Kowna, gdzie wszystkich zamordowano w forcie IX dzień po przybyciu. Zginęli wówczas W. Cohn, jego żona i dwie córki (dziewięcioletnia Susanne i trzyletnia Tamara). Dowódcą mordu był Karl JägerConrads 2010, s. 423, 424, 430.
W. Cohn był głęboko wierzącym żydem. Należał do masonerii, będąc członkiem loży Lessinga, której przez rok przewodniczył (1924)Conrads 2010, s. 11, 13. Był zwolennikiem utworzenia państwa żydowskiego na terenach Palestyny, choć sam nie zdecydował się na stały wyjazd z WrocławiaConrads 2010, s. 13, 16. Jako socjaldemokrata i Żyd był przeciwnikiem wewnętrznej polityki Hitlera, natomiast cenił sukcesy Hitlera wojenne i w polityce zagranicznej, np. anszlus Austrii i zdobycze Niemiec w czasie pierwszej fazy II wojny światowejConrads 2010, s. 11, 14, 15Kaczorowska 2010.
RodzinaConrads 2010, s. 429, 430 Pierwsza żona Ella z d. Proskauer (ślub w 1913), dzieci: Wolfgang (ur. 1915), Ernst (ur. 1919) Druga żona Gertrud z d. Rothmann (ślub w 1923), dzieci: Ruth (ur. 1924), Susanne (ur. 1932), Tamara (ur. 1938)
Nagrody Krzyż Żelazny za czyny podczas I wojny światowej 1932 - członkostwo w towarzystwie naukowym Katanii Società di Storia patria per la Sicilia orientaleConrads 2010, s. 12Kaczorowska 2010
Publikacje W. Cohna Po wojnie wydano jego dzienniki (w różnym stopniu kompletności) w Izraelu (1975), Niemczech (kilka wydań), w Polsce (2010) i USA (2012) oraz Wspomnienia (w Niemczech, 1995)Conrads 2010, s. 18-20, 430Willy Cohn. No Justice in Germany: The Breslau Diaries, 1933-1941. Willy Cohn. Red. Norbert Conrads. Stanford University Press, 2012. ISBN 978-0804773249. Willy Cohn. „Kein Recht, nirgends.“ Tagebuch vom Untergang des Breslauer Judentums 1933–1941 (= Neue Forschungen zur schlesischen Geschichte. Bd. 13, 1–2). Red. Norbert Conrads. 2 Bände. Böhlau, Köln u. a. 2006, ISBN 3-412-32905-3. (kolejne wydania w 2008 i 2009) Willy Cohn. Żadnego prawa – nigdzie. Dziennik z Breslau 1933–1941. Wyd. Via Nova, 2010. . Willy Cohn. No Justice in Germany: The Breslau Diaries, 1933-1941. Willy Cohn. Red. Norbert Conrads. Stanford University Press, 2012. ISBN 978-0804773249.
Przypisy
Bibliografia Kaczorowska K.: Nie ocalił życia, ale ocalił godność. Gazeta Wrocławska 9 VII 2010 Katarzyna Kaczorowska: Willy Cohn: Nie ocalił życia, ale ocalił godność. Conrads Norbert, 2010: Przedmowa Wrocław jako żydowskie miejsce pamięci (s. 9-20), Posłowie (s. 243-245) i Dane biograficzne (s. 429-431). W: Willy Cohn. Żadnego prawa – nigdzie. Dziennik z Breslau 1933–1941. Wyd. Via Nova
Linki zewnętrzne Willy Cohn, Die Geschichte der Juden in Schlesien w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Heidelbergu Kategoria:Absolwenci i studenci Śląskiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma we Wrocławiu Kategoria:Niemieccy historycy Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Cesarstwo Niemieckie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Niemieccy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Nauczyciele akademiccy Żydowskiego Seminarium Teologicznego we Wrocławiu Kategoria:Ludzie urodzeni we Wrocławiu Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1941