Tr21 – pierwszy produkowany w Polsce parowóz, opracowany przez zespół polskich inżynierów przy współpracy z Biurem Konstrukcyjnym Fabryki Lokomotyw StEG w Wiedniu (Staats Eisenbahn Gesellschaft) w 1921. Pierwszych 36 zbudowano w StEG. W latach 1922–1925 Fabryka Lokomotyw w Chrzanowie (Fablok) wyprodukowała 72 szt., a 40 szt. powstało w belgijskich zakładach CockerillBogdan Pokropiński, Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej dla PKP i przemysłu, Warszawa, WKiŁ, 1987, , s.18.
Do celów muzealnych zachowano tylko jeden parowóz tego typu. Lokomotywa Tr21-53 (przedwojenna Tr21-84) powstała w Haine-Saint-Pierre w roku 1924. Obecnie jest eksponatem w skansenie w Karsznicach, jako depozyt Stacji Muzeum.
Historia lata budowy 1922–1925 liczba wyprodukowanych parowozów 148 szt. liczba w PKP do drugiej wojny światowej 148 szt. liczba w PKP po drugiej wojnie światowej 100 szt. seria eksploatowana w PKP do roku 1974 zachowane parowozy: Tr21-53 ex. 56 4025, PKP-A Tr21-84, Haine St.P. 1394/1924, Karsznice, eksponat.
Dane techniczne Układ osi – 1-4-0 oOOOO Największa dopuszczalna prędkość konstrukcyjna 60 km/h Moc 492/670 kW/KM Siła pociągowa 180 kN Średnica cylindrów 615 mm Skok tłoka 660 mm Średnica kół napędnych 1350 mm Średnica koła potocznego 1000 mm Sztywny rozstęp osi 3060 mm Rozstęp skrajnych osi 7620 mm Nadciśnienie 13 at Powierzchnia rusztu 4,12 m² Wymiary rusztu Długość 2,528 m Szerokość 1,630 m Powierzchnia ogrzewalna skrzyni ogniowej 15,70 m² Zawartość wody w kotle ~6,60 m³ Przestrzeń parowa kotła 2,57 m³ Masa kotła z urządzeniami i osprzętem ~25400 kg Powierzchnia przegrzewacza 58,8 m² Powierzchnia ogrzewalna kotła z przegrzewaczem 266,7 m² Masa parowozu w stanie próżnym 72,5 t Masa parowozu w stanie roboczym 80,0 t Nacisk osi potocznej 12,0 t Nacisk osi napędnych 17,0 t (14,5 t) Długość parowozu 11790 mm Długość parowozu z tendrem (22D23 PKP) 18216 mm Siła pociągowa (0,75 p) 18000 kg Największa szybkość 60 km/h Tender 16C11 PKP Tender trzyosiowy. Konstrukcja austriacka. Średnica kół 1040 mm Zapas wody 16,0 m³ Zapas węgla 8,5 m³ (6,8 t) Nacisk osi 13 t Masa tendra w stanie roboczym 39 t Masa tendra w stanie próżnym 17 t Tender 22D23 PKP Tender czteroosiowy. Konstrukcja polska, opracowana w 1923 roku. Średnica kół 1000 mm Zapas wody 21,5 m³ Zapas węgla 12,5 m³ (10 t) Nacisk osi 13,5 t Masa tendra w stanie roboczym 54,0 t Masa tendra w stanie próżnym 22,5 t
Niektóre właściwości trakcyjne Jak to zwykle bywa w wypadku parowozów normalnotorowych, maksymalna siła pociągowa maszyny jest ograniczona jej przyczepnością. Tak też jest i w przypadku Tr21. Podana w tekście powyżej siła pociągowa nie mogła być praktycznie wykorzystywana, gdyż siła pociągowa przyczepna Tr21 wynosi 157 kN czyli 16 000 kG. Przy zastosowaniu węgla o lepszej jakości parowóz po torze poziomym mógł ciągnąć składy towarowe ładowne o masie 635 ton z prędkością 65 km/h lub 1200 T – 50 km/h. Przypisy
Bibliografia J.Fijałkowski i W. Kowalewski, 1959, Charakterystyki Normalnotorowych Pojazdów Trakcyjnych, Wydawnictwa Komunikacyjne
Tr021 Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez Fablok