Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu

thumb|200px|Nysa Kłodzka, widok na XIX-wieczny most na byłej linii kolejowej thumb|200px|Śródpolne oczko wodne Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu – obszar chronionego krajobrazu o powierzchni 13 389,2 ha, w południowo-zachodniej Polsce, w woj. opolskim, na terenie Obniżenia Otmuchowskiego oraz Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Obejmuje tereny powiatu nyskiego usytuowane w gminach: Nysa, Otmuchów, Paczków, leży na obszarze Nadleśnictwa Prudnik.

Utworzenie Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony został Uchwałą WRN w Opolu nr XXIV/193/88 z dnia 26 maja 1988 r. Nosił wówczas nazwę OChK „Rejon Jezior Otmuchowskiego i Nyskiego”. Nazwę zmieniono na mocy Rozporządzenia Wojewody Opolskiego nr P/15/2000 z dnia 17 maja 2000 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie opolskim [Dz.Urz.Woj.Op. nr 33, poz. 173]. Celem jego utworzenia było zachowanie walorów krajobrazowych i krajoznawczych na potrzeby rozwoju rekreacji.

Ogólna charakterystyka Obszar położony jest na terenie opolskiej części zapadliska tektonicznego ciągnącego się na północ od Sudetów Wschodnich i Środkowych. Geograficznie położone głównie w Obniżeniu Otmuchowskim przechodzącym w Dolinę Nysy Kłodzkiej oraz obejmujące niewielką część pagórków na północ od tych regionów.

Granice na mapie prezentowanej przez Geoserwis: Granice. Najcenniejszymi walorami tego obszaru są: zespół ekosystemów Jeziora Nyskiego i Otmuchowskiego (w tym jedynie część zachodnia Jeziora Nyskiego – należącej do gminy Otmuchów) i terenów otaczających, jako europejskiej rangi ostoja ptactwa wodnego duże zróżnicowanie rzeźby terenu i budowy geologicznej (rynna pochodzenia tektonicznego o szerokości 10 km wypełniona żwirami, wychodnie skał granitowych Przedgórza Sudeckiego), zróżnicowana szata roślinna (67 zbiorowisk roślinnych, 12 gatunków rzadkich i ginących, w tym 3 gatunki zagrożone w skali kraju), wysokie walory faunistyczne, strefa korytarza ekologicznego o randze krajowej Doliny Nysy Kłodzkiej wraz z korytarzami ekologicznymi doliny Widnej i Łozy stanowiącymi ostoje przyrodnicze, w tym fauny, jedne z największych w województwie nagromadzeń cennych zasobów kulturowych (średniowieczne układy urbanistyczne miasta Nysa, Paczków i Otmuchów z zachowanymi wieloma cennymi obiektami – murami obronnymi, basztami, starymi kościołami).

Znaczącą ingerencją w miejscowe środowisko naturalne było wybudowanie zbiorników retencyjnych – Nyskiego i Otmuchowskiego. Obecnie są to obszary o wysokiej wartości przyrodniczej i krajobrazowej ze względu na rolę, jaką pełnią – ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym. Jezioro Nyskie i Otmuchowskie oraz ich najbliższe sąsiedztwo objęto ochroną prawną w formie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Otmuchowsko-Nyski” oraz zaliczono je do obszarów, które spełniają kryteria ostoi przyrodniczych sieci Natura 2000.

Zbiornik Otmuchowski + Klasy siedlisk Zbiornika Otmuchowskiego Siedlisko Pokrycie w % zbiorniki wodne 55% bagna 19% łąki i pastwiska 10% lasy w stanie zmian 8% grunty orne 4% tereny luźno zabudowane 1% tereny sportowe i wypoczynkowe 1% tereny rolnicze 1% lasy liściaste 1% W październiku 2008 r. Zbiornik Otmuchowski o powierzchni 2027 ha usytuowany na terenie obszaru chronionego krajobrazu został zaliczony do obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSO) w ramach sieci Natura 2000.

Położenie geograficzne thumb|200px|Mapa sytuacyjna Zbiornika Otmuchowskiego Od północy zbiornik przylega do wzgórz, od południa do rozległej równin, pokrytych głównie polami uprawnymi i łąkami. Południowo-wschodni i wschodni brzeg zbiornika stanowi tama ziemna, z zabezpieczeniem kamiennym od wnętrza zbiornika, a na zewnątrz u podnóża. Większość zachodnia część brzegów jest porośnięta szerokim pasem zarośli wierzbowych. Znaczna część brzegu północnego i niewielka południowego jest zajęta jest przez zabudowę służącą celom rekreacyjnym. Na zbiorniku występują duże wahania poziomu wody. W przewadze właścicielem całego obszaru jest Skarb Państwa.

Flora thumb|200px|Turzyca ciborowata(Carex bohemica Schreb.) W strefie przybrzeżnej zbiornika, w zależności od poziomu wody, wykształcają się zbiorowiska wodne, szuwarowe i zaroślowe. Na wilgotnych piaskach spotkać można rzadkie gatunki roślin: ponikło igłowate (Eleocharitetum acicularis), ponikło jajowate (Eleocharis ovata), bebłek błotny, namulnik brzegowy, turzycę ciborowatą (Carex bohemica Schreb.) i ciborę brunatną (Cyperus fuscus L.). Cibora brunatna (Cyperus fuscus L.) i ponikło jajowate (Eleocharis ovata), ze względu na rzadkość występowania, zostały umieszczone w „Czerwonej księdze roślin województwa opolskiego”. Zbiornik Otmuchowski stanowi ostoję gatunków charakterystycznych dla wielkoobszarowych wód, szuwarów, namułów, a nawet estuariów słodkowodnych, jakimi są strefy cofkowe zbiorników i ujściowe rzek do nich wpadających. Jego brzegi prawie na całej długości pozbawione najczęściej roślinności drzewiastej i krzewiastej. Jedynie w zachodniej części zbiornika, w okolicach Starego Paczkowa, znajdują się niewielkie kompleksy lasów liściastych, nadrzecznych wiklin i łozowisk, które planuje się objąć ochroną w postaci rezerwatu przyrody „Otmuchowskie Błota”.

Jest to bardzo rzadko występujący fragment krajobrazu tzw. deltowego, typowego w tym regionie jedynie dla stref cofek dużych zbiorników wodnych. Charakteryzuje się on wysoką dynamiką zmian hydrologicznych spowodowanych licznymi okresowymi zalewami, przy wysokich stanach piętrzenia wód. Na obrzeżach zbiornika, w miejscach mulistych i okresowo zalewanych, rozwinęła się roślinność szuwarowa i błotna, wśród której spotkać można dosyć rzadkiego na Śląsku Opolskim sitowca nadmorskiego należącego do nieczęsto spotykanej w głębi lądu grupy halofitów, czyli roślin siedlisk silnie zasolonych. Innym halofitem, którego można tutaj spotkać jest solanka kolczysta (Salsola kali).

Fauna Występuje tutaj co najmniej 27 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej. Ostoja jest ważna dla ptaków migrujących. W okresie jesiennym liczba obserwowanych kaczkowatych sięga 15000 osobników. Jest to również ważny obszar wypoczynkowy i żerowiskowy dla siewkowatych. Regularnie zimuje tutaj ponad 2000 – 3000 osobników gęsi zbożowej i gęsi białoczelnej; gniazduje powyżej 1% populacji krajowej czapli siwej. W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego gęsi zbożowej; stosunkowo dużą koncentrację osiąga cyraneczka i czajka; ptaki wodno – błotne występują w koncentracjach powyżej 20000 osobników. W parku w sąsiedztwie Zbiornika Otmuchowskiego znajduje się też kolonia lęgowa czapli siwej, w której zinwentaryzowano około 250 gniazd. Zbiornik Otmuchowski jest ostoją ptactwa wodnego o randze europejskiej będąc miejscem gniazdowania wielu ciekawych rzadkich gatunków. Jest to miejsce zimowania oraz postoju i koncentracji przelotnych ptaków wodnych i błotnych w okresie wczesnowiosennym i jesiennym. Spośród gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG zwanej Dyrektywą Ptasią nad Zbiornikiem Otmuchowskim można zaobserwować:

Ptaki wymienionew Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWGNur rdzawoszyi(Gavia stellata) 200px|centerNur czarnoszyi(Gavia arctica) 200px|centerPerkoz rogaty(Podiceps auritus) 200px|centerBączek(Ixobrychus minutus) 200px|centerCzapla biała(Ardea alba)) 200px|centerBocian czarny(Ciconia nigra) 200px|centerBocian biały(Ciconia ciconia) 200px|centerGęś mała(Anser erythropus) 200px|centerPodgorzałka(Aythya nyroca) 200px|centerBielik(Haliaeetus albicilla) 200px|centerBłotniak stawowy(Circus aeruginosus) 200px|centerSokół wędrowny(Falco peregrinus) 200px|centerDerkacz(Crex crex) 200px|centerSiewka złota(Pluvialis apricaria) 200px|centerBatalion(Philomachus pugnax) 200px|centerŁęczak(Tringa glareola) 200px|centerRybitwa wielkodzioba(Hydroprogne caspia) 200px|centerRybitwa rzeczna(Sterna hirundo) 200px|centerRybitwa czarna(Chlidonias niger) 200px|centerSowa błotna(Asio flammeus) 200px|centerZimorodek zwyczajny(Alcedo atthis) 200px|centerDzięcioł zielonosiwy(Picus canus) 200px|centerDzięcioł średni(Dendrocopos medius) 200px|centerMuchołówka białoszyja(Ficedula albicollis) 200px|centerGąsiorek(Lanius collurio) 200px|centerOrtolan(Emberiza hortulana) 200px|center

Zbiornik Nyski + Klasy siedlisk Zbiornika Nyskiego Siedlisko Pokrycie w % zbiorniki wodne 52% bagna 16% łąki i pastwiska 25% grunty orne 4% złożone systemy upraw i działek 1% tereny rolnicze 1% lasy liściaste 1% W październiku 2008 r. Zbiornik Nyski o powierzchni 2127,8 ha usytuowany na terenie obszaru chronionego krajobrazu został zaliczony do obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSO) w ramach sieci Natura 2000.

Położenie geograficzne thumb|200px|Mapa sytuacyjna Zbiornika Nyskiego. Obszar stanowi duży zbiornik zaporowy na Nysie Kłodzkiej. Otaczają go wzgórza, w większości użytkowane rolniczo. W zachodniej części zbiornika znajduje się kilka, sztucznie utworzonych wysp (w wyniku eksploatacji żwiru). Południowy i zachodni brzeg zajmują zarośla wierzbowe i słabo rozwinięta roślinność wodna. Wahania poziomu wody w zbiorniku są znaczne. Przy niskim stanie wody, linia brzegowa jest urozmaicona: pojawiają się liczne zatoki, wysepki i wypłycenia.

Położenie centralnego punktu OSO Zbiornik Nyski:

50 stopni 27 minut 11 sekund szerokości geograficznej północnej

17 stopni 14 minut 57 sekundy długości geograficznej wschodniej

Flora Południowy i zachodni brzeg zajmują zarośla wierzbowe i słabo rozwinięta roślinność wodna. Zbiornik otaczają wzgórza, w większości użytkowane rolniczo.

Fauna thumb|220px|Obszar Natura 2000Zbiornik Nyski

Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu

Źródło i licencja