Pratt & Whitney F135 – opracowany i produkowany przez Pratt & Whitney turboodrzutowy silnik dwuprzepływowy () z dopalaczem, opracowany dla napędu jednosilnikowego samolotu wielozadaniowego Lockheed Martin F-35 Lightning II. Silnik o ciągu 124,55 kN i 191,27 kN z dopalaniem, opracowany i produkowany jest w trzech wariantach F135-PW-100 dla F-35A (CTOL), F135-PW-400 dla F-35C (CATOBAR) oraz F135-PW-600 dla F-35B (STOVL). Pratt & Whitney F135 jest jedną z nielicznych konstrukcji silników lotniczych od początku opracowanych jako napęd samolotów myśliwskich V generacji.

F135 opracowano na bazie Pratt & Whitney F119 stosowanego w dwusilnikowym F-22A Raptor, w związku jednak z podjęciem decyzji o napędzie F-35 z zastosowaniem tylko jednego silnika, F135 jako jednostka napędowa został skonstruowany z celem zapewnienia przez ten silnik znacznie większej od poprzednika siły ciągu. Trzeciej generacji silnik przeznaczony dla samolotów myśliwskich 5. generacji, w latach 20. XXI wieku stanowi najnowocześniejszą tego rodzaju konstrukcję na świecie.

Konstrukcja Produkowany w Middletown w stanie Connecticut silnik, został skonstruowany w trzech wariantach; F135-PW-100 i F135-PW-400 do użytku – odpowiednio – w konwencjonalnych samolotach CTOL oraz dla lotniskowców CATOBAR i F135-PW-600 dla STOVL. Konwencjonalne i pokładowe wersja silnka są niemal identyczne, z główną różnicą w postaci użycia odpornych na korozję morską materiałów w wersji dla lotniskowcówInside the F-35, [online].

F135-PW-100 i F135-PW-400 F135-PW-600Ciąg Bez dopalania 28 000 lbf 124,55 kN 27 000 lbf 120,10 kN Z dopalaniem 43 000 lbf 191,27 kN 41 000 lbf 182,38 kN Krótki start 40 740 lbf 181,22 kN Zawis 40 650 lbf 180,82 kNDługość 559 cm 937 cmŚrednica wlotu 109 cm 109 cmdmuchawa 129,54 cmŚrednica maksymalna 117 cm 117 cmdmuchawa 134,62 cm Stosowany w wariantach F-35A i F-35C silnik F135-PW-100, zapewnia 28 000 funtów (124,55 kN) ciągu bez użycia dopalaczy, i 43 000 funtów (191,27 kN) z dopalaniemTom Burbage: F-35: The Inside Story, s. 187. Odpowiada to łącznemu ciągowi dwóch silników General Electric F404 napędzających Boeing F/A-18 Super Hornet i 30 000 KMTom Burbage: F-35: The Inside Story, s. 4.

Napędzający F-35B silnik F135-PW-600, zapewnia ciąg 27 000 lb (120,1 kN) bez użycia dopalaczy i 41 000 ln (182,38 kN) z dopalaniem. W zawisie, F135-PW-600 generuje ciąg o sile 40 650 lb (180,62 kN). Temperatura w komorze spalania silnika wynosi 2200°CKonstantinos Zikidis: Low Observable Principles, s. 156. Średnica głównego wlotu powietrza silnika wynosi 109 cm, zaś jego długość w wersjach F135-PW-100 i F135-PW-400 wynosi 559 cmFast facts, [online]. W wersji przeznaczonej do krótkiego startu i pionowego lądowania, z uwagi na dmuchawę, długość silnika wzrasta do 937 cm.

W 2023 roku F135 pozostawał najpotężniejszym pod względem siły ciągu silnikiem kiedykolwiek zastosowanym operacyjnie w samolotach myśliwskich. Ciąg silnika jest jednak intencjonalnie ograniczony, ze względu na zarządzanie temperaturą, gdyż praca z wyższą mocą, a co za tym idzie z wyższymi temperaturami, mogłaby zagrozić powłokom RAM samolotu. Toteż dalsze prace nad pochodnymi tego silnika, skupiają się w dużej mierze nad zarządzaniem temperaturamiTom Burbage: F-35: The Inside Story, s. 379-380. W tym czasie był też najbardziej zaawansowanym technologicznie operacyjnie używanym silnikiem dla samolotów myśliwskich. Jednocześnie duża moc pojedynczego silnika F135, dorównująca łącznemu ciągowi dwóch silników większości samolotów dwusilnikowych, umożliwia wyposażonym w niego samolotom F-35 start bez użycia dopalaczy, co ogranicza zużycie paliwa i zmniejsza poziom generowanego podczas startu hałasu.

Bardzo duża siła ciągu silnika F135 powoduje wysoki stosunek ciągu do masy tej jednostki napędowej, wynoszący 7,47:1 oraz 11,47:1 z dopalaniem

Zobacz też Lockheed Martin F-35 Lightning II Pratt & Whitney F119 Lockheed Martin F-22 Raptor Pratt & Whitney

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Elementy i wyposażenie samolotu F-35 Kategoria:Silniki dwuprzepływowe F135 Kategoria:Silniki samolotów V generacji