Franciszek Ryszka (ur. 4 sierpnia 1924 w Kniaziówce, zm. 31 marca 1998 w Warszawie) – polski prawnik, historyk, politolog, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych.
Życiorys Urodził się w Kniaziówce. W 1941 uzyskał świadectwo maturalne w Wilnie. Był żołnierzem Armii Krajowej, a następnie 1 Armii Ludowego Wojska Polskiego. Został ranny w lutym 1945 w walkach z łotewską dywizją esesmańską. Służył w 10 Pułku Piechoty LWP i jako jego żołnierz został wcielony w szeregi Korpusu Bezpieczeństwa WewnętrznegoFranciszek Ryszka, Pamiętnik inteligenta: dojrzewanie, Tom 1, Warszawa 1994, s. 275.
W 1950 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego. Rok później uzyskał na tym unwiersytecie stopień doktora na podstawie pracy Aspekty klasowe polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku w XX w., napisanej pod opieką Seweryna Wysłoucha. W latach 50. pracował przy Katedrze Historii Państwa i Prawa Polskiego UWr i w Wyższej Szkole Ekonomicznej we Wrocławiu. W 1953 został zatrudniony w Zakładzie Historii Śląska Instytutu Historii PAN. W 1956 przeszedł do Instytutu Nauk Prawnych PAN, a od 1961 do 1963 pracował jako docent ponownie w Instytucie Historii tej akademii. Od 1961 do 1965 był kierownikiem zakładu w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. W 1963 uzyskał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. W latach 1965–1969 pełnił funkcję kierownika katedry w Wojskowej Akademii Politycznej im. Feliksa Dzierżyńskiego. Od 1967 do 1969 wykładał również w Studium Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1974 do 1984 był wykładowcą w Instytucie Nauk Prawnych UWr. W 1986 został zatrudniony w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Równocześnie wykładał także na Wydziale Prawa i Administracji tej uczelni. Był także nauczycielem akademickim w Prywatnej Wyższej Szkole Nauk Społecznych, Komputerowych i Medycznych w Warszawie. We wrześniu 1997 objął funkcję rektora Wyższej Szkoły Biznesu i Przedsiębiorczości w Ostrowcu Świętokrzyskim, którą sprawował do śmierci.
W 1991 został członkiem korespondentem PAN. Przewodniczył Komitetowi Nauk Politycznych PAN. Zasiadał w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Był członkiem m.in. polsko-niemieckiej komisji podręcznikowej, Międzynarodowego Stowarzyszenia Nauk Politycznych i Międzynarodowego Stowarzyszenia Filozofów Prawa, a także członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. W latach 1991–1997 pełnił funkcję sędziego Trybunału Stanu (został zgłoszony przez klub parlamentarny Sojuszu Lewicy Demokratycznej). Był wizytującym profesorem w kilku uniwersytetach europejskich.
Zajmował się nauką o polityce, historią idei politycznych i prawnych, filozofią polityki, historią państwa i prawa. Znawca problematyki faszyzmu, narodowego socjalizmu, hiszpańskiego anarchizmu i historii hitlerowskich Niemiec.
Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Sidrze k. Sokółki.
Odznaczenia W 1945 otrzymał Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk, a w 1946 – Krzyż Walecznych. 16 lipca 1954, za wybitne zasługi w dziedzinie nauki, został odznaczony przez Radę Państwa Srebrnym Krzyżem Zasługi. W 1972 otrzymał Medal za Berlin. W 1977 został uhonorowany Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Nagrody Nagroda im. Ludwika Waryńskiego (1986) za książkę "Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie państwa i prawa Trzeciej Rzeszy" (Wydawnictwo Ossolineum, wyd. III 1985)Nagrody im. Ludwika Waryńskiego, "Życie Warszawy", nr 103, 3 maja 1986, s. 2.
Publikacje Noc i mgła. Niemcy w okresie hitlerowskim (1962) Historia doktryn politycznych i prawnych (wspólnie z Janem Baszkiewiczem; 1970) U źródeł sukcesu i klęski. Szkice z dziejów hitleryzmu (1972) Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie państwa i prawa Trzeciej Rzeszy (1964, wyd. II, zmienione 1974) Polityka i wojna. Świadomość potoczna a teorie XX wieku (1975) Lektury i przemyślenia. Pięć szkiców o książkach i ich autorach (1978) Norymberga. Prehistoria i ciąg dalszy (1982) Nauka o polityce (1984) W kręgu zbiorowych złudzeń. Z dziejów hiszpańskiego anarchizmu 1868–1939 (1991) Hiszpania (wspólnie z Barbarą Golą; 1999)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy historycy prawa Kategoria:Członkowie Trybunału Stanu Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pracownicy Instytutu Historii PAN Kategoria:Pracownicy Instytutu Nauk Prawnych PAN Kategoria:Pracownicy Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych Kategoria:Rektorzy uczelni w Polsce Kategoria:Nauczyciele akademiccy Prywatnej Wyższej Szkoły Nauk Społecznych, Komputerowych i Medycznych w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Biznesu i Przedsiębiorczości w Ostrowcu Świętokrzyskim Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1998 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego w II wojnie światowej Kategoria:Żołnierze Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego