Siewierz – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1890–1916 i 1919–1954 w Kieleckiem i Katowickiem (dzisiejsze woj. śląskie). Siedzibą władz gminy była osada miejska Siewierz.

Królestwo Polskie

Do Siewierz był miastem i stanowił odrębną gminę miejską; po odebraniu praw miejskich Siewierzowi i przekształceniu go w osadę, został włączony do gminy SulikówPrzemianowaną w 1915 na gminę Mierzęcice (powiat będziński, gubernia piotrkowska)Postanowienie z 23 stycznia (4 lutego) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 77). W 1890 roku z gminy Sulików wyodrębniono nową gminę Siewierz obejmującą samą osadę miejską Siewierz (z ChmielowskimiGmina Siewierz na mapach WIG).

I wojna światowa

W 1915 roku gmina Siewierz weszła w skład powiatu będzińskiego, administrowanego przez niemieckie władze okupacyjne. Okupant włączył do gminy Siewierz jeszcze miejscowości Piwoń (z folwarkiem i leśnictwem Łysa Góra), Kuźnica Świętojańska (z hotelem), Gołuchowice (z kopalnią węgla kamiennego Theodor) oraz Kuźnica Sulikowska (z miejscowością i folwarkiem Sulików) ze zniesionej gminy Sulików (której pozostały obszar przekształcono w gminę Mierzęcice)Kreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 32Kreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 34 (sprostowanie).

W 1916 roku gminę Siewierz przekształcono w miasto, liczące w tymże roku 4200 mieszkańców i posiadające 1 szkołęStan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego.

Polska

Po odzyskaniu niepodległości, władze polskie nie uznały Siewierza za miasto (w przeciwieństwie do Czeladzi i Zawiercia) 7 lutego 1919, a utworzoną przez Niemców jednostkę miejską przekształcono z powrotem w gminę wiejską Siewierz o granicach przedwojennych. Przyłączone do niej w 1915 roku miejscowości powróciły do gminy Sulików, którą od 1915 roku nazywano gminą Mierzęcice (także przez władze polskie). Gmina weszła w skład powiatu będzińskiego w woj. kieleckim. Składała z samego Siewierza i liczyła w 1921 roku 2385 mieszkańców. 1 stycznia 1927 gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego w tymże województwie.

1 kwietnia 1928 do gminy Siewierz przyłączono z gminy Mierzęcice wsie Piwoń, Gołuchowice (wraz z leśnictwem), Kuźnica Sulikowska i Kuźnica Świętojańska oraz folwarki Sulików i Łysa Góra, tym samym rekreując gminę Siewierz o granicach identycznych jak te spod okupacji niemieckiej. Stała się gminą wieloosadową.

Po wojnie gmina Siewierz przez bardzo krótki czas zachowała przynależność administracyjną, lecz już 18 sierpnia 1945 roku została wraz z całym powiatem zawierciańskim przyłączona do woj. śląskiego. 1 lipca 1952 gmina składała się z 6 gromad: Chmielowskie, Gołuchowice, Kuźnica Sulikowska, Kuźnica Świętojańska, Piwoń i SiewierzWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin, po czym Siewierz stał się gromadą. 1 stycznia 1958 Siewierz otrzymał prawa osiedla, a 18 lipca 1962 odzyskał praw miejskie.

Po reaktywowaniu gmin 1 stycznia 1973 roku powstała obecna gmina Siewierz o zupełnie innych granicachPRL, Mapa administracyjna, PPWK, Warszawa 1975.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie kieleckim Kategoria:Dawne gminy w województwie katowickim Kategoria:Historia Siewierza