thumb|300px|Jednostki NTS 1 (regiony) istniejące w Polsce od 1 maja 2004 do 31 grudnia 2017 thumb|300px|Jednostki NTS 3 (podregiony) istniejące w Polsce od 1 stycznia 2008 do 31 grudnia 2014 thumb|300px|Dawne jednostki NTS 3 (podregiony) istniejące w Polsce od 19 kwietnia 2002 do 31 grudnia 2007 thumb|300px|Dawne jednostki NTS 3 (podregiony) istniejące w Polsce od 8 sierpnia 2000 do 18 kwietnia 2002 Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (w skrócie NTS) – klasyfikacja jednostek terytorialnych na terytorium Polski, wprowadzona 8 sierpnia 2000 na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 13 lipca 2000 r.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2000 r. w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS) () a funkcjonująca do 31 grudnia 2017Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 2017 r. uchylające rozporządzenie w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS) (). Odpowiadała ona Klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS), obowiązującej w państwach Unii Europejskiej, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i RadyRozporządzenie nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. (Dz. Urz. UE L 154 z 21. 06. 2003 r., z późn. zm.).

W Polsce klasyfikacja NTS stosowana była przede wszystkim przez Główny Urząd Statystyczny dla celów statystyki regionalnej. Umożliwiała również dokonywanie porównań na obszarze Unii Europejskiej.

Historia Wprowadzenie NTS było związane z rozpoczęciem w marcu 1998 r. negocjacji członkowskich o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, a co za tym idzie z dostosowaniem polskiego statystycznego podziału terytorialnego kraju do zasad stosowanych przez Eurostat (tj. NUTS), a także z wprowadzeniem od 1 stycznia 1999 nowego podziału administracyjnego Polski, w którym przywrócono powiaty, zmniejszając liczbę województw z 49 do 16. Do 31 grudnia 1998 dane statystyczne zbierano dla jednostek podziału administracyjnego (dla województw i gmin), a także dla makroregionów grupujących po kilka województw (w 1998 r. wydzielano 10 takich makroregionów).

W ramach zmienionego podziału administracyjnego należało opracować nowy podział terytorialny wykorzystywany do celów statystycznych. Podział taki ostatecznie wprowadzono rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2000 r., który wszedł w życie 8 sierpnia 2000.

NTS modyfikowana była wielokrotnie, przeważnie raz do roku, a zmiany polegające na dodaniu lub pominięciu jednostek, zmiany ich nazwy lub zmiany ich symbolu (kodu), wynikały głównie ze zmian w podziale administracyjnym kraju na poziomie powiatowym i gminnym (w tym nadawania miejscowościom praw miejskich, co powodowało, że gmina wiejska stawała się gminą miejsko-wiejską, a co za tym idzie w nomenklaturze NTS reprezentowana była przez trzy jednostki: gminę w całości, część miejską gminy oraz część wiejską).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 kwietnia 2017 r. uchylające NTS opublikowano w Dzienniku Ustaw 24 kwietnia 2017, a weszło ono w życie 1 stycznia 2018, likwidując tym samym NTS. Uczyniono to, by nie dublować w Polsce unijnej klasyfikacji NUTS, a także ze względów technicznych, bowiem w wyniku zmian w klasyfikacji NUTS – wprowadzonych rewizją NUTS 2016 i obowiązujących od 1 stycznia 2018 – podział administracyjny poziomu wojewódzkiego przestawał odpowiadać podziałowi statystycznemu na poziomie NUTS 2. W konsekwencji nie było możliwości zastosowania dotychczasowego hierarchicznego schematu łączenia w jednej NTS poziomów administracyjnych i statystycznych (od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej zmiany na poziomie regionalnym – NTS 1, NTS 2, NTS 3 – mogły następować jedynie równolegle z analogiczną zmianą wprowadzaną odpowiednim rozporządzeniem Komisji UE dotyczącym zmian w NUTS).

Poziomy Jednostki NTS wydzielone były na 5 poziomach, z czego poziomy 1–3 były poziomami regionalnymi, a poziomy 4–5 – lokalnymi. Każda jednostka posiadała symbolzgodnie z załącznikiem do rozporządzenia w sprawie wprowadzenia NTS.

Numer poziomu Struktura symbolu Nazwa jednostek poziomu Liczba jednostek (stan na 01.01.2015 r.) 1 X.X regiony 6 2 X.X.XX województwa 16 3 X.X.XX.XX podregiony 72 4 X.X.XX.XX.XX powiaty (wraz z miastami na prawach powiatu) 380 5 X.X.XX.XX.XX.XX.X gminy i ich części 3737 Pierwsza cyfra symbolu oznaczała numer poziomu, druga – numer regionu, trzecia i czwarta – numer województwa (identyczna z dwucyfrowym symbolem województwa w TERYT), piąta i szósta – numer podregionu, siódma i ósma – numer powiatu (identyczna z dwucyfrowym symbolem powiatu w TERYT), dziewiąta, dziesiąta i jedenasta – numer gminy (identyczna z trzycyfrowym symbolem gminy w TERYT), np. 5.3.18.34.09.03.2 – gmina Horyniec-Zdrój.

Porównanie przykładowych kodów NTS, TERYTWykaz identyfikatorów i nazw jednostek podziału terytorialnego kraju i NUTSRozporządzenie Komisji (UE) nr 31/2011 z dnia 17 stycznia 2011 r. zmieniające załączniki do rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS): NTS TERYT NUTS 1.3 – region wschodni – PL3 – Region Wschodni 2.3.18 – województwo podkarpackie 18 – województwo podkarpackie PL32 – Podkarpackie 3.3.18.34 – podregion przemyski – PL324 – Przemyski 4.3.18.34.09 – powiat lubaczowski 1809 – powiat lubaczowski – 5.3.18.34.09.03.2 – gmina Horyniec-Zdrój 1809032 – gmina Horyniec-Zdrój –

Zobacz też NUTS TERYT

Przypisy

Linki zewnętrzne Historia nomenklatury NTS na stat.gov.pl

Kategoria:Geokodowanie