Muppety

Muppety, mapety () – lalki teatralne stworzone w 1955 przez amerykańskiego lalkarza, reżysera i scenarzystę Jima Hensona. Imitują one ludzi, zwierzęta oraz fantastyczne stwory. Media związane z franczyzą muppetów cechuje specyficzne poczucie humoru, wyróżniające się abstrakcyjnością, absurdem i odwołaniami do popkultury. Akcja filmów i seriali najczęściej odnosi się do wystawianych przez muppety rewii. Obecnie prawa autorskie do muppetów posiada Walt Disney Company.

Nazwa „muppet” wzięła się z połączenia angielskich słów „marionette” (pol. marionetka) i „puppet” (pol. lalka teatralna).

Historia mały|Jim Henson – lalkarz i twórca muppetów Po raz pierwszy lalki teatralne zwane przez ich twórcę, Jima Hensona, muppetami pojawiły się w 1955 w serii krótkich skeczy Sam and Friends na kanale WRC-TV. W serialu debiutował także ulubiony muppet Hensona, Kermit Żaba. W 1958 Henson, z myślą o rozwoju swojej franczyzy, założył przedsiębiorstwo branży rozrywkowej Muppets, Inc. Program Sam and Friends był emitowany przez sześć lat, do 1961.

W latach 60. XX wieku, poszczególne muppety występowały w różnych programach telewizyjnych, takich jak The Jimmy Dean Show, The Ed Sullivan Show, The Today Show, a także Ulica Sezamkowa. W 1976 Jim Henson stworzył serial Muppet Show, o muppetach wystawiających cotygodniową rewię. Do każdego odcinka zapraszano sławnego gościa ze świata filmu lub muzyki. Łącznie przez 5 lat wyprodukowano 120 odcinków w ponad stu różnych krajach. W tym czasie serial osiągnął sukces komercyjny i został wyróżniony nagrodami Emmy oraz BAFTA.

W 1979 powstał pierwszy film pełnometrażowy z muppetami. Była to Wielka wyprawa muppetów. W latach 90. filmy o muppetach zaczęły czerpać inspiracje z literackiej klasyki. Pojawiły się między innymi adaptacje Opowieści wigilijnej Charlesa Dickensa i Wyspy skarbów Roberta Louisa Stevensona.

Przed swoją śmiercią w 1990 Jim Henson negocjował sprzedaż franczyzy przedsiębiorstwu The Walt Disney Company. 21 lutego 2000 rodzina Hensona sprzedała wytwórnię The Jim Henson Company (dawne Muppets, Inc.), a wraz z nią franczyzę, niemieckiej firmie EM.TV za 680 milionów dolarów amerykańskich. W 2003 z powodu problemów finansowych EM.TV Hensonowie odkupili wytwórnię i franczyzę. W 2004 The Jim Henson Company zostało sprzedane przedsiębiorstwu The Walt Disney Company za 75 milionów dolarów amerykańskich.

Przez lata nie powstał żaden film kinowy, ani serial z udziałem muppetów. W 2009 The Walt Disney Company zaczęło prowadzić działania mające na celu przywrócenie popularności muppetów, między innymi za pomocą filmów na YouTube i seriali internetowych. Opublikowana na oficjalnym kanale muppetów na YouTube parodia teledysku i piosenki Bohemian Rhapsody zespołu Queen osiągnęła 10 milionów wyświetleń w ciągu pierwszych dwóch tygodni i zdobyła nagrodę Webby Award. Po około dziesięcioletniej przerwie wyprodukowano nowy film o muppetach, zatytułowany Muppety.

Postacie

Powstało wiele lalek teatralnych, zwanych muppetami, które imitują ludzi, zwierzęta oraz fantastyczne stwory. Ze względu na ograniczenia ruchowe lalkarzy, większość muppetów jest leworęczna. Niektóre z tych postaci należą do stałej obsady i częściej od innych pojawiają się w różnych mediach. Są to między innymi: NazwaOpisPrzypisKermit ŻabaUlubiony muppet Jima Hensona, często pełniący rolę przywódcy muppetów.Miś FozzieMiś, zastępca Kermita i nieudolny komik sceniczny.GonzoKaskader, przedstawiciel nieznanego gatunku.Szwedzki KucharzLudzki kucharz, który mówi ze sztucznym szwedzkim akcentem i gotując podrzuca dziwne składniki potraw.Panna PiggyŚwinka zakochana w Kermicie i zazdrosna o niego.Waldorf i StatlerLudzcy staruszkowie i malkontenci zawsze obserwujący widowiska muppetów z loży i odnoszący się do nich z sarkazmem.Zwierzakbrakujące ogniwo ewolucji, nadpobudliwy perkusista.

Filmy Data premieryFilmReżyseriaScenariuszDodatkowe uwagiPrzypisWielka wyprawa muppetówJames FrawleyJack Burns, Jerry JuhlMuppety na tropieJim HensonJerry Juhl, Tom Patchett, Jack Rose, Jay TarsesMuppety na ManhattanieFrank OzFrank Oz, Tom Patchett, Jay TarsesOpowieść wigilijna muppetówPiotr MularukIreneusz Janik, Piotr MularukMuppety na Wyspie SkarbówBrian Henson, David LaneJames V. Hart, Jerry Juhl, Kirk R. ThatcherMuppety z kosmosuTim HillJerry Juhl, Ken Kaufman, Joey MazzarinoGwiazdka muppetówKirk R. ThatcherJim Lewis, Tom MartinFilm telewizyjnyMuppety w krainie OzKirk R. ThatcherDebra Frank, Adam F. Goldberg, Steve L. Hayes, Tom MartinFilm telewizyjnyMuppetyJames BobinJason Segel, Nicholas StollerMuppety: Poza prawemJames BobinJames Bobin, Nicholas Stoller

Seriale TytułData rozpoczęciaData zakończeniaStacja telewizyjnaPrzypisSam and FriendsWRC-TVMuppet ShowITV/SyndicatedMapeciątkaCBSJim Henson's Little Muppet MonstersNBCWieczór z muppetamiABCMuppetyABCMapeciątka–Disney Channel / Disney Junior

Gry komputerowe TytułGatunekData premieryPlatformaProducentWydawcaPrzypisMapeciątka: Wesoła LokomotywaLogicznePCCompediaCompediaMuppet Pinball MayhemZręcznościowe, pinballGBANewKidCo International Inc.NewKidCo International Inc.Muppet Party CruiseTowarzyskieGCNMass MediaTDK MediactivePlayStation 2

Odbiór mały|Gwiazda Kermita Żaby na Alei Gwiazd w Los Angeles W mediach związanych z franczyzą muppety często są kreowane na prawdziwych celebrytów wystawiających przedstawienia dla ludzi oraz innych muppetów. Ich popularność sprawiła, że w ten sam sposób zaczęła ich traktować także część dziennikarzy. Muppety wielokrotnie występowały w programach typu talk show i udzielały wywiadów dla telewizji.

Pierwszymi muppetami, które wystąpiły w medium spoza franczyzy byli Pies Rowlf i Baskerville, którzy w 1962 wystąpili w reklamie karmy dla psów Purina Dog Chow. Później muppety występowały między innymi w rolach prezenterów na rozdaniach nagród Emmy i Oscarów.

Kermit Żaba jako gość prowadził takie programy jak Tonight Show, Jimmy Kimmel Live! i prima apprilisowy odcinek Larry King Live. Jon Stewart przeprowadzał z nim wywiad w swoim The Daily Show. Był również gościem programu 60 Minutes.

Panna Piggy była wielokrotnie przedstawiana jako ikona stylu i feminizmu. Pojawiała się na licznych rozkładówkach kultowych kobiecych pism. Wystąpiła jako gościnny juror w programie Project Runaway oraz w E! Fashion Police. W 2015 roku otrzymała nagrodę Sackler Center nagradzającą feministki biorące aktywny udział w kulturze. Następnie napisała esej dla magazynu Time zatytułowany Dlaczego jestem feministyczną świnią.

W 2012 muppety otrzymały swoje gwiazdy na Alei Gwiazd w Los Angeles.

Filmy dla dorosłych Przedstawiamy Feeblesów Petera Jacksona i Rozpruci na śmierć Briana Hensona były inspirowane muppetami.

Przypisy

Kategoria:Grupy artystyczne Kategoria:Istoty i stworzenia fantastyczne Kategoria:Lalki teatralne