Departament Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych

Departament Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych (Dep. Art. M.S.Wojsk.) – departament Ministerstwa Spraw Wojskowych (od 28 VI 1926 - w gestii II wiceministra, a od lipca 1931 - I wiceministra) właściwy w sprawach artylerii (do 31 III 1927 również w sprawach służby uzbrojenia, a w okresie od 1 IV 1927 do 31 XII 1928 także taborów).

13 listopada 1918 został zorganizowany Departament Techniczno-Artyleryjski z szefem gen. Antonim Kaczyńskim.

10 grudnia 1918 Departament Techniczno-Artyleryjski został podzielony na dwa odrębne departamenty: Departament Artyleryjski i Departament Techniczny. Tego samego dnia Naczelny Wódz zatwierdził generała Kaczyńskiego na stanowisku szefa Departamentu Artyleryjskiego (z dniem 7 listopada) i płk. Bronisława Ostromęckiego na stanowisku szefa sekcji (z dniem 13 listopada)Dz. Rozk. Wojsk. Nr 11 z 15 grudnia 1918 roku, poz. 275..

28 marca 1922 Minister Spraw Wojskowych mianował płk. art. Kazimierza Dzierżanowskiego szefem, a płk. art. Aleksandra Otto Łojka, zastępcą szefa Departamentu III Artylerii i Uzbrojenia M.S.WojskDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 9 z 14.04.1922 r..

28 czerwca 1926 Minister Spraw Wojskowych podporządkował departament II Wiceministrowi, który odpowiadał za organizację i wyszkolenie oraz sprawy personalne wojska w czasie pokoju. W zakresie spraw administracyjnych władzę zachował I Wiceminister-szef Administracji ArmiiRozkaz Ministra Spraw Wojskowych L.dz. O. I Szt. Gen. 6352 Org. Reorganizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych w: Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 18 z 08.07.1926 r., poz. 185..

Z dniem 1 stycznia 1929 Minister Spraw Wojskowych wprowadził nową organizację i skład osobowy Departamentu Artylerii M.S.WojskRozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie reorganizacji M.S.Wojsk Biuro Ogólno Organizacyjne 9454 I Org. (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 33 z 17.11.1928 r., poz. 356). Rozkaz unieważnił dotychczasową organizację i skład osobowy Departamentu Artylerii M.S.Wojsk., ogłoszoną w Dodatku Tajnym Nr 5, poz. 24 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 11 z 31.03.1927 r..

szef departamentu (generał) zastępca szefa departamentu (oficer sztabowy broniRozkazem Ministra Spraw Wojskowych w sprawie reorganizacji M.S.Wojsk (...) Biuro Ogólno Organizacyjne L.dz. 10239/I/Org. na stanowisko zastępcy szefa departamentu przewidziany został oficer sztabowy broni zamiast generała (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 35 z 14.12.1928 r., poz. 381).) kierownik kancelarii (oficer administracyjny) personel kancelaryjny (ośmiu urzędników III kat.Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych w sprawie zwiększenia składu osobowego Departamentu Artylerii M.S.Wojsk B. Og. Org. L.dz. 11052.28 liczba urzędników III kat. została zwiększona z siedmiu do ośmiu (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 9 z 18.03.1929 r., poz. 84). i trzech niższych funkcjonariuszy)

I Wydział Ogólny szef wydziału (oficer sztabowy broni, SG) referenci (czterech oficerów sztabowych broni, w tym dwóch oficerów SG) referent (urzędnik II kat.Stanowisko referenta I Wydziału (urzędnika II kat.) wprowadzone zostało rozkazem Ministra Spraw Wojskowych w sprawie zwiększenia składów osobowych Departamentów Piechoty i Artylerii M.S.Wojsk. B. Og.Org. L.dz. 1683/Org. (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 20 z 4.07.1930 r., poz. 248).)

II Wydział Studiów szef wydziału (oficer sztabowy broni, SG) referenci (trzech oficerów sztabowych broni, w tym dwóch oficerów SG)

Referat PersonalnyReferat Personalny miał zostać włączony w skład Biura Personalnego M.S.Wojsk. Z dniem 20 stycznia 1930 utworzony został Samodzielny Referat Personalny Departamentu Artylerii M.S.Wojsk. kierownik referatu (oficer sztabowy broni) referent (trzech oficerów sztabowych broni) dwóch urzędników cywilnych

Tak więc na szesnastu oficerów, sześciu miało być oficerami Sztabu Generalnego. Ordynansi osobiści oficerów przydzielani byli z Batalionu Sztabowego M.S.Wojsk.Zasady przydziału ordynansów osobistych określone zostały w Dzienniku Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 30 z 1926, poz. 301 i Nr 23 z 1927, poz. 282. Ordynansi osobiści przysługiwali wyłącznie oficerom sztabowym i żonatym oficerom młodszym.

W sierpniu 1929 z departamentu odszedł kpt. art. Jerzy Henryk Durski, przeniesiony do Centrum Wyszkolenia ArtyleriiDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 15 z 23.08.1929 r..

29 października 1929 marszałek Józef Piłsudski jako Minister Spraw Wojskowych dokonał zmiany na stanowisku szefa departamentu. Dotychczasowy szef, płk. dypl. Emil Krukowicz-Przedrzymirski mianowany został dowódcą piechoty dywizyjnej 7 Dywizji Piechoty. Zastąpił go płk art. Jan Maciej Bold, przeniesiony ze stanowiska dowódcy 5 Grupy Artylerii. Na stanowisko zastępcy szefa departamentu wyznaczony został płk art. Stanisław Henryk Józef Więckowski, dotychczasowy dowódca 17 Pułku Artylerii Polowej. Równocześnie dokonano zmian na stanowiskach dowódców 3, 5 i 8 GA. W tym samym czasie z departamentu ubyło dwóch oficerów. Na dwuletni kurs 1929-1931 Wyższej Szkoły Wojennej powołany został kpt. art. Wacław Grudniewicz, natomiast mjr art. Władysław Gruiński wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy 24 Pułku Artylerii Polowej. Do departamentu trafił kpt. art. Władysław Passendorfer, przeniesiony z Biura Personalnego M.S.Wojsk. Objął on stanowisko referenta personalnego. 1 listopada 1929 do departamentu przydzielony został na okres trzech miesięcy kpt. art. Karol Teodor Ostrihansky z 1 Pułku Artylerii PolowejDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 20 z 23.12.1929 r..

Z dniem 20 stycznia 1930 skład osobowy Dep. Art. M.S.Wojsk. zwiększony został o Samodzielny Referat Personalny. Referat liczył trzech oficerów i dwóch urzędników III kat. Stanowiska kierownika samodzielnego referatu i jednego z referentów przewidziane zostały dla oficerów sztabowych broni, natomiast stanowisko drugiego referenta dla oficera administracyjnego. Urzędnicy stanowili personel pomocniczy. Referat miał podwójną podległość służbową. Bezpośrednio podporządkowany był szefowi departamentu, a jego zadaniem było opracowywanie szczegółowych zarządzeń w sprawach personalnych oficerów korpusu artylerii na podstawie rozkazów szefa Biura Personalnego M.S.Wojsk. Referat był równocześnie organem pracy szefa Biura Personalnego M.S.Wojsk., który koordynował jego działaniaRozkaz Ministra Spraw Wojskowych L.dz. 6245.29 Org. organizacja Biura Personalnego i referatów personalnych w poszczególnych organach M.S.Wojsk. (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 3 z 20.01.1930, poz. 27).

W marcu 1930 z departamentu przeniesionych zostało trzech oficerów, w tym jeden dyplomowany, a powołany tylko jedenMjr. Wacław Śniechowski przeniesiony do 1 Pułku Artylerii Najcięższej na stanowisko dowódcy dywizjonu, kpt. dypl. Edmund Zagórski przeniesiony do 8 Pułku Artylerii Ciężkiej i kpt. Teofil Chciuk przeniesiony do 21 Pułku Artylerii Polowej. Przybył kpt. art. Maksymilian Chojecki, przeniesiony z 5 Grupy Artylerii (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 8 z 31.03.1930 r.)). We wrześniu 1930 do departamentu, na stanowisko referenta, przydzielony został kpt. Stanisław Tadeusz Ratajski z 1 Pułku Artylerii GórskiejDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 20.09.1930 r. (awansowany na majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1932). Pod koniec 1930 z departamentu ubył kpt. Stanisław Moraczewski, przeniesiony do Komendy Placu i Garnizonu w WarszawieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 28.01.1931 r.. W następnym roku do departamentu przydzielony został kpt. dypl. art. Mieczysław Tadeusz Jurkiewicz z 7 Pułku Artylerii Ciężkiej, a ubył mjr dypl. Wacław Popiel do 26 Pułku Artylerii PolowejDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 23.10.1931 r..

W 1932 do departamentu przydzieleni zostali, ppłk dypl. art. Marian Korewo ze stanowiska zastępcy dowódcy 20 Pułku Artylerii Lekkiej na stanowisko szefa II Wydziału Studiów i kpt. dypl. art. Zbigniew Teobald Ewaryst Semilski z Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V na stanowisko referenta artylerii przeciwlotniczej. Ubyło natomiast dwóch oficerów: mjr dypl. Marian Jurecki, przeniesiony z dniem 1 kwietnia 1932 ze stanowiska referenta artylerii przeciwlotniczej do 1 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej na stanowisko dowódcy dywizjonuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 6 z 23.03.1932 r. i mjr art. Rafał Sadowski, przeniesiony do Biura Personalnego M.S.Wojsk. na stanowisko szefa wydziału.

Obsada personalna Departamentu Artylerii M.S.Wojsk. w 1932Rocznik Oficerski 1932. Skład osobowy podany został według starszeństwa. płk art. Jan Maciej Bold - szef departamentu (od 29 X 1929) płk art. Stanisław Henryk Józef Więckowski - zastępca szefa departamentu (od X 1929) ppłk dypl. art. Marian Korewo - szef Wydziału II Studiów (1932-1934) ppłk art. Tadeusz Bodnar - szef Wydziału I Ogólnego (od I 1929Przeniesiony ze stanowiska zastępcy dowódcy 29 Pułku Artylerii Polowej (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 21.01.1930 r.)) mjr / ppłk art. Kazimierz Świderski mjr art. Rafał Sadowski mjr art. Józef I Olszewski kpt. / mjr art. Stanisław Tadeusz Ratajski - referent (od IX 1930) kpt. art. Władysław Ekiert (do XI 1934) kpt. dypl. art. Mieczysław Tadeusz Jurkiewicz - referent (od 1931) kpt. art. Maksymilian Chojecki - referent (od III 1930) kpt. art. Władysław Passendorfer - kierownik Referatu Personalnego (od XI 1929) kpt. dypl. art. Zbigniew Teobald Ewaryst Semilski - referent artylerii przeciwlotniczej (od 1932) por. kanc. Emil Dzbański por. kanc. Stefan Gajewski

Z dniem 19 września 1932 przydzielony został kpt. Zygmunt Józefkowicz z 1 Pułku Artylerii Najcięższej. Ponadto z dwudziestu trzech oficerów korpusu artylerii - absolwentów Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej 1930-1932 tylko jeden - kpt. dypl. art. Stanisław II Namysłowski - otrzymał z dniem 1 listopada 1932 przydział do departamentu. Do 1 czerwca 1932 obowiązki służbowe w departamencie wykonywał także kpt. Kazimierz Angerman, przydzielony czasowo z Centrum Wyszkolenia Artylerii PrzeciwplotniczejDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 09.12.1932 r..

W 1933 przeniesieni zostali: ppłk art. Kazimierz Świderski do 26 Pułku Artylerii Lekkiej na stanowisko zastępcy dowódcy pułku, mjr art. Stanisław Tadeusz Ratajski do 8 Pułku Artylerii Lekkiej na stanowisko dowódcy dywizjonu, kpt. dypl. art. Stanisław II Namysłowski do 1 Dywizjonu Artylerii Konnej, kpt. dypl. art. Mieczysław Tadeusz Jurkiewicz do 3 Pułku Artylerii Ciężkiej (z dniem 15 sierpnia 1933) i kpt. art. Maksymilian Chojecki do 6 Pułku Artylerii Lekkiej (z dniem 15 lipca 1933). Przydzielony został natomiast kpt. Władysław Józef Poliński z Centrum Wyszkolenia Artylerii, kpt. Jan Bolesław Rysiewski ze Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii i kpt. Lucjan I Jagodziński z 16 Pułku Artylerii LekkiejDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 8 z 28.06.1933 r.. Po trzech latach powrócił do departamentu mjr dypl. art. Edmund Zagórski, przeniesiony z Centrum Wyszkolenia Artylerii. Odszedł natomiast kpt. art. Władysław Passendorfer, przeniesiony 2 listopada 1933 do 6 Pułku Artylerii LekkiejDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 28.09.1933 r..