thumb|Jan Slaski w mundurze porucznika WP Jan Slaski (Ślaski, niewłaściwie Śląski) (ur. 7 grudnia 1895 w majątku Trzebcz Szlachecki, pow. chełmiński, zm. 20–22 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski polityk i wojskowy, major kawalerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, działacz niepodległościowy, poseł IV kadencji i senator V kadencji II RP, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Pochodził ze szlacheckiej rodziny Slaskich herbu Grzymała. Syn Ludwika Maurycego Slaskiego i Marii z domu Świackiej. W Bydgoszczy uczęszczał do gimnazjum realnego i zdał maturę. W styczniu 1915 powołano go do armii niemieckiej i służył w 13 pułku ułanów w Hanowerze. Ukończył Szkołę Podchorążych Kawalerii w Dobritz k. Berlina i uzyskał awans na stopień podporucznika. Od 12 grudnia 1916 do 15 sierpnia 1917 w Legionach Polskich był instruktorem. W czasie I wojny światowej walczył na froncie rosyjskim i francuskim. W sierpniu 1916 został ranny. Od stycznia do maja 1919 pracował w Organizacji Wojskowej Pomorza. W latach 1919–1921 służył w Wojsku Polskim. Podczas powstania wielkopolskiego, organizował 2 pułk ułanów i był w nim dowódcą I szwadronu. Również jako dowódca szwadronu walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu wojny był dowódcą w szwadronie zapasowym 16 pułku ułanów. 30 czerwca 1921 został odznaczony krzyżem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:Służbę zakończył w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919, a 15 października 1921 przeniesiono go do rezerwy.

W okresie międzywojennym od 1922 gospodarował w rodzinnym majątku Trzebcz. Od 1929 był prezesem powiatowego Związku Kółek Rolniczych. Za jego sprawą doszło do połączenia pomorskiego Związku Ziemian z pomorskim Towarzystwem Rolniczym. Był radcą Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni i Pomorskiej Izby Rolniczej w Toruniu, a także prezesem Pomorskiego Związku Ziemian.

W 1935 został wybrany posłem na Sejm RP IV kadencji (1935–1938) z listy BBWR, z okręgu nr 101 (Toruń miasto i powiat, Chełmno, Wąbrzeźno). W kolejnej, V kadencji był senatorem bezpartyjnym z województwa pomorskiego (od 11 listopada 1938).

Na stopień majora mianowano go ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 21. lokatą w korpusie oficerów rezerwy kawalerii.

W sierpniu 1939 został zmobilizowany i przydzielony do Sztabu Głównego Wojska Polskiego. W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę, 18 września 1939 pod Tarnopolem (Jabłonowo pow. Kopczyńce) wpadł w ręce sowieckieSławomir Kalbarczyk – Z badań nad losami polskich parlamentarzystów represjonowanych przez władze sowieckie w latach 1939–1941, w: Okupacja sowiecka ziem polskich 1939–1941, pod red. Piotra Chmielowca, Rzeszów – Warszawa, 2005, s. 163.. Był więziony w Kamieńcu Podolskim. Według stanu z kwietnia 1940 był osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 19 a 21 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 035/4 z 16 kwietnia 1940, pozycja 68. Między 20 a 22 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 618 – dosł. określony jako Sląski Jan (raport dzienny z 28 kwietnia 1943). Przy jego szczątkach znaleziono: dwa dowody, wizytówkę, zaświadczenie, ramkę z fotografią oraz medalik. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0618. W Archiwum Robla znajduje się inwentarz przedmiotów i dokumentów znalezionych przy jego szczątkach (pakiet 0618).

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatne Jan Slaski był żonaty z Marią z Horochów, z którą miał troje dzieci: Jana (1934-2022), Iwonę Marię (ur. 1935) i Andrzeja (1938–2007). Iwona Maria była żoną Krzysztofa Dąbrowskiego (1931–1979). Andrzej był wieloletnim prezesem Warszawsiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego żonatym z Marią z domu Apryszko (1939-2013) Notka niestarannie zredasgowana, są w niej przestawione wyrazy i literówki..

Upamiętnienie

Został upamiętniony na tablicy pamiątkowej odsłoniętej 3 lipca 1999 w gmachu Senatu RP ku czci senatorów II RP, którzy zginęli w czasie II wojny światowej i okresie powojennych represji.

W Trzebczu Szlacheckim, z którym związana jest historia rodziny Slaskich, mieści się niepubliczna Szkoła Podstawowa im. Jana Slaskiego.

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4317 – 30 czerwca 1921 Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 8 lutego 1930M.P. z 1930 r. nr 33, poz. 55 „za zasługi na polu pracy narodowo-społecznej”. Medal Niepodległości – 25 lipca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Słownik biograficzny, tom II, część 2, Koszalin 1993 Ziemianie polscy XX wieku, cz. 2, Warszawa 1994

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni (II Rzeczpospolita) Kategoria:Działacze ziemiańscy II Rzeczypospolitej Kategoria:Majorowie kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Politycy Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Polscy działacze ziemiańscy Kategoria:Posłowie na Sejm IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo pomorskie) Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Senatorowie V kadencji (1938–1939) Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo pomorskie) Jan (senator) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Oficerowie 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich