right|200px|Herb
Kuszaba (Bychawa, Kuczaba, Kuczawa, Ruchaba, Ruczaba, Paprzyca, Rakwicz) – herb szlachecki, noszący zawołanie Iwiczna oraz Kuszaba.
Opis herbu W polu srebrnym kamień młyński czarny z paprzycą pośrodku, srebrną. W klejnocie osiem głów szczenięcych srebrnych w dwóch rzędach; u góry dwie w prawo, dwie w lewo, na dole jedna w prawo, trzy w lewo.
Opis herbu Kuszaba pojawia się już w Klejnotach Jana Długosza: Kuszaba. Cuius insignia lapis molaris griseus cum ferrea paprzicza in albo campo. Co w tłumaczeniu oznacza: Kuszaba. Której znakiem kamień młyński szary z żelazną paprzycą w białym polu.
Według Niesieckiego (...) powinien zaś być kamień młyński do góry postawiony, szarego koloru, z żeleźcem we środku, jak do mełcia, w polu białem, na hełmie ośm szczeniąt.
Szymański twierdzi, że „(...) w polu srebrnym kamień młyński (żarna) czarny z paprzycą srebrną”.
Aktem unii horodelskiej herb został przeniesiony na Litwę (przyjął bojar litewski Manstold, adoptował Marmicza z Iwiczny Iwicki, komornik łęczycki).
Herbowni Baran, Bielicki, Bielicki, Boksza, Bokum, Bokun, Chrebra, Ciechliński, Ciecholewski, Czokołda, Dąbrowski, Dobrowski, Fabirowski, Ganiewski, Ganowski, Garowski, Gowin, Grochowski, Grodziński, Gródziński, Grotowski, Iwicki, Jarzyczewski, Kussowski, Lewicki, Kuszaba, Lubowiecki, Lubowiedzki, Łochowski, Miedwiediew, Monstold, Monsztołd, Nieprzecki, Nieprzeski, Niewiński, Niwiński, Ociesalski, Ocosalski, Oczesalski, Oczosalski, Owen, Pabierowski, Pabirowski, Paparzyński, Paprzyc, Paprzyca, Paprzycki, Petrykowski, Pieczewski, Pluta, Potrykowski, Przesmycki, Prześmiński, Rybarski, Sieklucki, Sieprawski, Stasiewicz, Staszewicz, Strusieński, Swirzawski, Szczeniowski, Śnieżawski, Świcki, Świeżawski, Świżawski, Treliński, Uchacki, Uhacki, Warszewicki, Warszowicki, Widłowski, Wygonowski, Zberkmuł, Zbierzynek, Zgliczyński, Zgliński, Zrzobek, Zubek, Źróbek, Żupek.
Gowin (Gawin) to właściwie przydomek kaszubskiej rodziny Gostomskich, używających tego herbu.
Legenda herbowa
Przypisy
Linki zewnętrzne Herb Paprzyca (Kuszaba) i herbowni