Blachownia (niem. Blachstädt) – miasto w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Blachownia.
Według danych z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 9041 mieszkańców.
Położenie Miasto jest położone w Obniżeniu Górnej Warty, nad rzeką Stradomką. Historycznie leży na terenie Małopolski. Graniczy z dużym kompleksem lasów, które wchodzą m.in. w skład Parku Krajobrazowego Lasy nad Górną Liswartą.
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 36,66 km².
W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Blachownia, gromadę zniesiono, przekształcając ją w osiedle miejskie, a w 1967 nadano mu status miasta. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa częstochowskiego.
Demografia Piramida wieku mieszkańców Blachowni w 2014 r.: 690x480px
Podział administracyjny Obszar miasta Blachowni nie jest podzielony na jednostki pomocnicze gminy (np. osiedla lub dzielnice). W rejestrze TERYT wyróżnionych jest 8 integralnych części miasta. Są toRejestr TERYT.: Błaszczyki; Brzózka; Druga Gać; Malice; Ostrowy; Ottonów; Trzepizury; Wilczy Dół.
Nazwa Miejscowość powstała na przełomie XVII–XVIII wieku obok manufaktury przerabiającej żelazo. Początkowo była osadą, później wsią, a dopiero w XX wieku otrzymała status miasta. Od XVII wieku manufaktury zlokalizowane w miejscowości produkowały blachę. W 1835 zbudowano we wsi dużą fabrykę tego produktu. Od niego pochodzi nazwa miejscowości Blachownia.
Historia thumb|Kościół NMP Królowej Polski i św. Michała Archanioła z uszkodzoną wieżą po przejściu tornada w 2008 roku Historia Blachowni związana jest ściśle z rozwojem przemysłu. Miasto leży w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym. Na 1610 r. datuje się założenie w miejscowości manufaktury i uruchomienie wielkich pieców hutniczych. W miejscu istniejącej wcześniej kuźnicy marszałek wielki koronny, starosta olsztyński i krzepicki Mikołaj Wolski wybudował wytwórnię drutu i blach. W 1630 r. huta wytwarzała około 800 wozów żelaza rocznieBarbara Herba, Dzieje Konopisk i okolic, Konopiska, 2004.. W 1633 r. kuźnicę w Blachowni i Łojkach odwiedził król Władysław IV będąc w gościnie u Paulinów na Jasnej Górze i był tu „wystawnie podejmowany przez mistrza Zachariasza”. W 1782 r. wieś podlegała pod parafię w Konopiskach.
Miejscowość wymieniona została w XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego jako wieś Stara i Nowa Blachownia leżące w powiecie częstochowskim w gminie Dzbów i parafii Konopiska. W 1827 we wsi znajdowało się 16 domów zamieszkanych przez 104 mieszkańców. W latach 1835–1837 na gruncie prywatnym Bank Polski działający w Królestwie Polskim założył tutaj fabrykę odlewów żelaznych i blachy. W 1873 wytopiono tutaj 86 761 pudów żelaza. W 1880 oprócz fabryki w miejscowości funkcjonował także wielki piec oraz tartak napędzany silnikiem parowym o sile 20 koni parowych.
W latach 50. XX w. rozbudowano hutę i kopalnie rud żelaza w okolicznych miejscowościach, Blachownia uzyskała status osiedla, a w 1967 r. nadano jej prawa miejskie. W 1951 r. oddano do eksploatacji kopalnię rud żelaza „Jerzy” („św. Jerzy”).
W czasie okupacji Blachownia (jako Blachstädt) stanowiła siedzibę powiatu w ramach rejencji opolskiej, która wchodziła w skład prowincji Śląsk, a od 1941 r. w skład nowej prowincji Górny Śląsk.
Obecnie 400 letnią tradycję Huty Blachownia kontynuuje od 2012 r. FMC Odlewnia Żeliwa MIKODA. Wcześniej zakład dzierżawiły przedsiębiorstwa WULFER Sp. z o.o. związana z „Odlewnią Wulkan” w Częstochowie i do 2010 r. PPUH BOSTAL, spadkobiercy państwowego Zakładu Elektro-Metalurgicznego.
15 sierpnia 2008 r. przez Blachownię przeszła trąba powietrzna. Poważnie uszkodzone zostały 122 domy mieszkalne i 62 budynki gospodarcze. Ucierpiał m.in. budynek Urzędu Miasta i kościół miejscowej parafii, z którego zerwana została wieża. Wiatr zniszczył także ponad 10 hektarów lasów.
Zabytki thumb|Dawna stacja kolejowa, obecnie budynek Urzędu Stanu Cywilnego Budynek straży granicznej i karczmy w Trzepizurach. Pałacyk myśliwski z 1870 r., zbudowany dla wielkiego księcia Mikołaja Romanowa, rosyjskiego następcy tronu. Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Królowej Polski i św. Michała Archanioła, zbudowany w 1927 r. W kościele – interesujący ołtarz główny. Budynek Urzędu Stanu Cywilnego, pełniący dawniej funkcję stacji kolejowej. Pomnik poświęcony mieszkańcom Blachowni poległym i pomordowanym w okresie II wojny światowej.
Zalew W północnej części miasta, na Stradomce, znajduje się zbiornik retencyjny Blachownia.
Transport Przez miasto przebiegają: droga krajowa nr 46 łącząca Kłodzko, Opole, Lubliniec, Częstochowę i Szczekociny, droga wojewódzka nr 492 biegnąca z miejscowości Ważne Młyny do Blachowni, droga wojewódzka nr 904 rozpoczynająca się w Blachowni i kończąca we wsi Kolonia Poczesna.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Blachownia.
Turystyka Przez teren miasta prowadzą trzy szlaki turystyczne: Szlak Rezerwatów Przyrody Blachownia – Chorzew Siemkowice rowerowy Szlak Lubliniecki Lubliniec – Częstochowa rowerowy Szlak Wokół Częstochowy Słowik – Kruszyna
Wspólnoty wyznaniowe thumb|Kościół parafialny Najświętszego Zbawiciela Kościół katolicki: parafia św. Michała Archanioła parafia św. Franciszka z Asyżu parafia Najświętszego Zbawiciela Świadkowie Jehowy: zbór Blachownia
Zobacz też gmina Ostrowy powiat Blachownia
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w województwie śląskim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku