Nasza klasa: historia w XIV lekcjach – dramat Tadeusza Słobodzianka, po raz pierwszy w czytaniu zaprezentowany podczas lubelskich „Konfrontacji Teatralnych” w 2008 roku. Prapremiera sztuki odbyła się The National Theatre w Londynie w reżyserii Bijana Sheibani. To najczęściej grana obecnie za granicą sztuka polskiego autora. Polską premierę sztuki w reżyserii Ondreja Spišaka nagrodzono Feliksem Warszawskim 2011. W 2012 r. budapesztańska „Nasza klasa” w reżyserii Gabra Mate otrzymała Nagrodę Krytyków Teatralnych za najlepszy spektakl sezonu na Węgrzech, w Tokio zdobyła Wielką Nagrodę Teatralną Yomiuri za najlepszy spektakl 2013, na Litwie nagrodę krytyków za najlepsze przedstawienie sezonu (Yana Ross za reżyserię spektaklu w Wilnie zdobyła tytuł reżysera sezonu). Spektakl wystawiony w Teatrze Galeasen (reżyseria Natalie Ringler) zwyciężył w kategorii „teatr” i został nominowany do nagrody kulturalnej roku szwedzkiego dziennika Dagens Nyheter. W 2015 roku „Nasza klasa” w koprodukcji Habimy i Cameri została wyróżniona Izraelską Nagrodą Teatralną, przyznawaną dla najlepszej sztuki zagranicznej wystawionej w Izraelu, nagrodę otrzymał także Hanan Snir za reżyserię. W Rumunii spektakl Teatru Narodowego w Klužu-Napoce w reżyserii László Bocsárdi zdobyła nagrodę za najlepszy spektaklu 2015 roku na Gala Uniter.
Nasza klasa to, przedstawiona w czternastu epizodach, opowieść o grupie szkolnych przyjaciół na tle wielkich wydarzeń historycznych w XX-wiecznej Polsce. Za utwór ten Tadeusz Słobodzianek otrzymał Nagrodę Literacką Nike 2010. W 2010 roku dramat został wybrany jako jedna z najlepszych europejskich sztuk sezonu przez European Theatre Convention„Nasza klasa” wśród najlepszych europejskich dramatów, e-teatr.pl, 19 stycznia 2011 [dostęp: 22 czerwca 2015].
Treść Akcja sztuki rozpoczyna się w roku 1925, a kończy się w czasach współczesnychInformacje o książce: „Nasza klasa. Historia w XIV lekcjach„, terytoria.com.pl [dostęp: 22 czerwca 2015]. Główną linią podziału między bohaterami, zaczynającą mieć szczególne znaczenie zwłaszcza na tle wydarzeń II wojny światowej, jest przynależność religijno-kulturowa. Tytułową klasę stanowią bowiem dzieci polskie i żydowskie. Bohaterowie reprezentują rozmaite postawy życiowe i, wplątani w różne zawirowania historyczne, stają się ofiarami (gwałty i mordy na Żydach), katami (sprawcy pogromów, donosiciele w okresie PRL-u) lub też ludźmi sukcesu (Abram Piekarz, który emigruje do Stanów Zjednoczonych i już jako Abram Baker łamaną polszczyzną pisze do kolegów listy, w których widać, jak bardzo nie rozumie ich sytuacji).
Osoby dramatu Dora (1920–1941) Zocha (1919–1985) Rachelka, po przejściu na katolicyzm – Marianna (1920–2002) Jakub Kac (1919–1941) Rysiek (1919–1942) Menachem (1919–1975) Zygmunt (1918–1977) Heniek (1919–2001) Władek (1919–2001) Abram (1920–2003)Tadeusz Słobodzianek, Osoby dramatu, wraz z latami życia [w:] tegoż, Nasza klasa. Historia w XIV lekcjach, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2009, s. 7, .
Interpretacja Utwór należy do grupy dramatów napisanych po warsztatach Laboratorium Dramatu w Nasutowie pod Lublinem (lipiec 2007). Tematem przewodnim warsztatów była historia lubelskich Żydów. Po raz pierwszy został zaprezentowany publiczności podczas czytania na festiwalu teatralnym „Konfrontacje”, którego trzynasta edycja odbyła się w Lublinie w dniach 8–12 października 2008 i która cała poświęcona była tematyce żydowskiej oraz stosunkom polsko-żydowskim. W związku z tym Nasza klasa bywa najczęściej interpretowana jako utwór historyczny, odnoszący się przede wszystkim do historii stosunków polsko-żydowskich i ich miejsca w najnowszej historii Polski.
Można jednak Naszą klasę interpretować również bardziej uniwersalnie jako utwór o mechanizmach rządzących jednostkami ludzkimi i całymi społeczeństwami. Jest to bowiem sztuka o wzajemnym niezrozumieniu lub też braku chęci zrozumienia drugiego człowieka, co prowadzi do tragedii o różnej skali – od kłótni na szkolnej akademii aż do pogromów i wojen. Jak twierdzi Kalina Zalewska, „(...) Nasza klasa nie jest rekonstrukcją. Bazując na wątkach i postaciach autentycznych, dąży do uogólnienia. (...) Wszyscy bohaterowie wydają się tu godni współczucia (...)”.
Inscenizacje i publikacje thumb|Royal National Theatre w Londynie, gdzie miała miejsce światowa prapremiera Naszej klasy Tadeusza Słobodzianka
23 września 2009 odbyła się premiera Naszej klasy w Royal National Theatre w Londynie. Angielski przekład zaadaptował Ryan Craig (angielski tytuł Our Class), a przedstawienie zrealizował brytyjsko-irański reżyser teatralny, Bijan Sheibani. W 2009 wydawnictwo słowo/obraz terytoria opublikowało dramat Słobodzianka w ramach serii wydawniczej „Dramaty do czytania” (). Od 16 października 2010 Nasza klasa była wystawiana w warszawskim Teatrze na Woli (w reżyserii Ondreja Spišaka); po połączeniu Teatru na Woli z Teatrem Dramatycznym – na Scenie na Woli im. Tadeusza Łomnickiego. 7 kwietnia 2011 roku Naszą klasę wystawił teatr Studio 180 w Toronto (reżyseria Joel Greenberg) 12 czerwca 2011 roku w Hiszpanii Naszą klasę wystawił Teatre Lliure de Gràcia (reżyseria Carme Portaceli) Od 7 października 2011 sztuka była wystawiana w Teatrze Katona w Budapeszcie (tłumaczenie: Patrícia Pászt, reżyseria: Gábor Máté). W październiku-listopadzie 2011 Nasza klasa była wystawiana przez Wilma Theater w Filadelfii (reż. Blanka Zizka)Kathleen Cioffi, The Ghosts of Memory, theatermagazine.org [dostęp: 22 czerwca 2015].. W październiku 2011 w USA Nasza klasa została wystawiona przez Minnesota Jewish Theatre Company (reż. Miriam Monash) 18 maja 2012 roku odbyła się premiera w Teatrze Bungaku-za w Tokio (reżyseria Hisao Takase) 4 czerwca Naszą klasę wystawił Teatro Sala Uno (reż. Michael Gieleta) W październiku-listopadzie 2012 przez Theater J w WaszyngtonieOur Class, washingtondcjcc.org [dostęp: 22 czerwca 2015]., w kwietniu-maju 2014 przez Remy Bumppo Theatre Company w Greenhouse Theater Center w Chicago„Our Class” by Tadeusz Slobodzianek, English version by Ryan Craig, directed by Nick Sandys, remybumppo.org [dostęp: 22 czerwca 2015].. 9 listopada 2012 miała miejsce premiera spektaklu dyplomowego Nasza klasa, zrealizowanego przez studentów Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie, Filii we Wrocławiu, w reżyserii Łukasza Kosa. Od 12 grudnia 2012 sztuka była wystawiana w Divadlo Komedie w Pradze (tłumaczenie: Eva Bergerová, reżyseria: Jan Novotný). 6 kwietnia 2013 odbyła się premiera w Son of Semele Ensemble w Los Angeles (reż. Matthew McCray) 10 kwietnia 2013 Naszą klasę wystawił teatr PICT w Pittsburghu (reż. Aoife Spillane-Hinks) 27 września 2013 Naszą klasę wystawił Teatr Galeasen w Sztokholmie (reż Natalie Ringler) 19 lipca 2013 premiera w São Paulo w teatrze Núcleo Experimental (reż. Zé Henrique de Paula) 20 września 2013 premiera w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym w Wilnie (reż. Yana Ross) 8 lutego 2014 Naszą klasę w koprodukcji wystawiły teatry Cameri i Habima w Tel Awiwie (reż. Hanan Snir) 2 kwietnia 2014 roku sztukę Słobodzianka wystawił Remy Bumppo Theatre Company w Chicago (reż. Nick Sandys) 30 kwietnia 2014 Naszą klasę wystawił Teatar za deca i mladinci w Skopje (reż. Vladimir Milczin) 5 września 2015 premiera w Norweskim Teatrze Narodowym w Oslo (reż. Oskaras Koršunovas) 19 września 2015 premiera w Miejskim Teatrze w Helsingborgu (Anja Susa) 15 listopada 2015 premiera Kamerni Teatat w Sarajewie (reż. Dino Mustafić) 11 grudnia 2015 premiera w Narodowym Teatrze w Klužu-Napoce w reżyserii László Bocsárdi 27 stycznia premiera w CineTeatro La Perla w Neapolu (reż. Massimiliano Rossi) 5 lutego 2016 premiera w Weöres Sándor Színház (reż. Lukáts Andor) 26 lutego 2016 premiera w Cyprus Theatre Organisation w Limasol (reż.Giannis Kalavrianos) Nasza Klasa wystawiona przez gimnazjalistów ze Społecznej Szkoły Podstawowej Milanowskiego Towarzystwa Edukacyjnego (reż. Iwona Dornarowicz) zajęła I miejsce w VI Festiwalu Teatrów Młodzieżowych na Mazowszu o tematyce „Drogi do Wolności” 14 października 2016 premiera w Teatrze Wachtangowa w Moskwie (przekład: Irina Adelheim, reż. Natalya Kovaleva) 27 stycznia 2017 premiera w Teatrze Narodowym w Miszkolcu na Węgrzech 2 lutego 2017 premiera spektaklu grupy teatralnej Cie Retour D'Ulysse w Paryżu 3 lutego 2017 premiera w La Giostra w Neapolu 27 kwietnia 2017 premiera w Narodowym Teatrze Grecji w Atenach (tłumaczenie: Eri Kyrgia, reż. Takis Tzamargias) 1 czerwca 2017 premiera w Teatrze Szkéné w Budapeszcie W październiku 2017 premiera w Royal District Theatre w Gruzji 24 marca 2018 premiera koprodukcji Prešeren Theatre Kranj i Mini teater w Lublanie 8 kwietnia 2018 premiera w Teatrze Polárka w Brnie 8 listopada 2018 premiera w Davis Performing Arts Center w Goergetown 24 maja 2019 premiera w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie 5 grudnia 2019 premiera w Klaipėdos dramos teatras w Kłajpedzie 9 września 2021 premiera teatru Ensemble Integral w Kolonii 9 kwietnia 2023 premiera w Teatrze Narodowym w Belgradzie 2 czerwca 2023 premiera na Korean Theatre Festival w Seulu 18 stycznia 2024 premiera Arlekin Players Theatre w Brooklyn Academy of Music w Nowym Jorku
Kontrowersje Niektórzy krytycy zarzucali utworowi antypolonizm, a nawet rasizm (żydowscy bohaterowie to osoby światłe, kulturalne i zainteresowane wiedzą, natomiast Polacy to morderca, gwałciciel, ksiądz-pedofil oraz nierozgarnięty prymityw) oraz relatywizowanie zbrodni powojennego aparatu represjiTadeusz Słobodzianek, Nasza klasa, reż. Ondrej Spi˘sák, Teatr na Woli, Warszawa. Rec. Maciej Pawlicki, Polscy patrioto-mordercy i donosiciele oraz zbrodniczy księża-pedofile spotkali dzielnych mścicieli z UB, wpolityce.pl, 17 grudnia 2014 [dostęp: 22 czerwca 2015]..
Przypisy
Kategoria:Polskie utwory dramatyczne Kategoria:Utwory literackie z 2008