Wazowie () – dynastia szwedzka panująca w Królestwie Szwecji w latach 1523–1654, w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1587–1668 oraz na Śląsku w księstwie opolsko-raciborskim w latach 1645–1666 i w księstwie nysko-otmuchowskim w latach 1625–1655.
Nazwa dynastii pochodzi prawdopodobnie od godła vase (pol. snopek, wiązka rózg, faszyna) znajdującego się w herbie rodu.
Historia dynastii Dynastia Wazów została założona przez regenta Szwecji Gustawa Wazę, syna szwedzkiego możnowładcy Eryka Johanssona, straconego w 1520 na rozkaz króla duńskiego Chrystiana II. Gustaw I objął tron w 1523.
Jego wnuk – Zygmunt III Waza został wybrany w 1587 na króla Polski, w Szwecji był zwalczany ze względu na wyznanie katolickie i w 1599 pozbawiony korony na rzecz stryja – Karola IX Sudermańskiego. Jednak synowie Zygmunta Władysław IV i Jan II Kazimierz panujący w Polsce używali nadal tytułów królów Szwecji, co było jedną z przyczyn wojen polsko-szwedzkich w XVII wieku.
Linia szwedzka panowała do abdykacji królowej Krystyny (córki Gustawa II Adolfa) w 1654 i wygasła wraz z jej śmiercią 9 kwietnia 1689. Linia polska skończyła się 16 grudnia 1672 na Janie II Kazimierzu (abdykował w 1668).
Królowie szwedzcy z dynastii Wazów (linia szwedzka) Herb Portret Imię Data urodzenia Data śmierci Okres panowania50px 112x112px Gustaw I 12 maja 1496 29 września 1560 1521–1560 50px 90px Eryk XIV 13 grudnia 1533 26 lutego 1577 1560–1568 50px 90px Jan III 20 grudnia 1537 27 listopada 1592 1569–1592 50px 90px Zygmunt 20 czerwca 1566 30 kwietnia 1632 1592–1599 Szwecja1587–1632 Polska 50px 90px Karol IX 4 października 1550 30 października 1611 1604–1611(regent 1599–1604) 50px 122x122px Gustaw II Adolf 9 grudnia 1594 16 listopada 1632 1611–1632 50px 90px Krystyna 8 grudnia 1626 19 kwietnia 1689 1632–1654
Królowie polscy z dynastii Wazów (linia polska) Herb Portret Imię Data urodzenia Data śmierci Okres panowania50px 120x120px Zygmunt III 20 czerwca 1566 30 kwietnia 1632 1587–1632 Polska1592–1599 Szwecja 50px 112x112px Władysław IV 9 czerwca 1595 20 maja 1648 1632–1648 50px 114x114px Jan II Kazimierz 22 marca 1609 16 grudnia 1672 1648–1668
Drzewo genealogiczne polskiej gałęzi rodu Wazów
Zygmunt III Wazaur. 20 VI 1566zm. 30 IV 1632 Katarzyna ur. 19 IV 1594 zm. 15 V 1594 Władysław IV ur. 9 VI 1595 zm. 20 V 1648 Katarzyna ur. IX 1596 zm. 2 VI 1597 Jan Kazimierz ur. 26 XII 1607 zm. 9 I 1608 Jan II Kazimierz ur. 22 III 1609 zm. 16 XII 1672 Jan Albert ur. 25 V 1612 zm. 29 XII 1634 Karol Ferdynand ur. 13 X 1613 zm. 9 V 1655 Aleksander Karol ur. 14 XI 1614 zm. 19 XI 1634 Anna Konstancja ur. 20 I 1616 zm. 24 V 1616 Anna Maria ur. 23 V 1593 zm. 9 II 1600 Krzysztof ur. 10 II 1598 zm. 10 II 1598 Anna Katarzyna Konstancja ur. 7 VIII 1619 zm. 8 X 1651 Władysław Konstanty (Wasenau)* ur. ok. 1635 zm. 19 III 1698 Zygmunt Kazimierz ur. 1 IV 1640 zm. 9 VIII 1647 Maria Anna Izabela ur. 8 I 1642 zm. 7 II 1642 Maria Anna Teresa ur. 2(?) VII 1650 zm. 1 VIII 1651 Jan Zygmunt ur. 6 I 1652 zm. 20 II 1652 Maria Katarzyna*(?) ur. po 1669 zm. po 12 XII 1672
Opracowanie na podstawie: Z. Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Kraków 2005, cz. II: Genealogia Domu Wazów w Polsce, s.215-245.
Królowie polscy 1506-1668 (uproszczone drzewo genealogiczne ostatnich Jagiellonów i Wazów polskich) Zygmunt I Starykról Polski 1506–1548 Jagiellonowie żona od 1518 Bona Sforzakrólowa Polski 1518–1556 | | | | Zygmunt II Augustkról Polski 1548–1572(koronowany 1529) Anna Jagiellonkakrólowa Polski 1575–1596 Katarzyna Jagiellonkakrólowa Szwecji 1569–1583 narzeczony Henryk III Walezykról Polski 1573–1574 mąż od 1576 Stefan Batorykról Polski 1576–1586 mąż od 1562 Jan III Wazakról Szwecji 1569–1592 Wazowie | | Zygmunt III Wazakról Polski 1587–1632 żona(1) od 1592 Anna Habsburżankakrólowa Polski 1592–1598------ żona(2) od 1605 Konstancja Habsburżankakrólowa Polski 1605–1631 | | | Władysław IV Wazakról Polski 1632–1648 Jan II Kazimierzkról Polski 1648–1668
Książęta Vasa W 1829 roku nazwisko i tytuł księcia Vasa otrzymał od cesarza Franciszka II Gustaw von Holstein-Gottorp, syn zdetronizowanego króla Szwecji Gustawa IV Adolfa. Ostatnią osobą, która nosiła ten tytuł, była Karola, królowa Saksonii.
Zobacz też królowie Polski królowie Szwecji
Bibliografia Dynastie Europy. Wrocław 1997. .
Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii