Szkolnictwo wojskowe Sił Zbrojnych III RP

Szkolnictwo wojskowe Sił Zbrojnych III RP

Stan szkolnictwa wojskowego w 1990 Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej odziedziczyły po Siłach Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej rozbudowany system szkolnictwa wojskowego dostosowany do potrzeb blisko 300 tysięcznego wojska. Wśród szkół różnego typu znajdowało się aż 16 uczelni, w tym 5 akademii wojskowych i 11 wyższych szkół oficerskich. Praktycznie każdy rodzaj wojsk i część służb miały wyższą szkołę oficerską swojej specjalności. Szkoły te prezentowały zróżnicowany poziom, który znacznie odbiegał od standardów cywilnego szkolnictwa wyższego, na co zasadniczy wpływ miała ustawa o wojskowym szkolnictwie wyższym umożliwiająca obsadzanie stanowisk naukowo-dydaktycznych kadrą nie posiadającą odpowiednich stopni i tytułów naukowych. Stąd też, pomimo że szkoły oficerskie funkcjonowały ponad 20 lat, to ich potencjał naukowy był słaby i ograniczał się do 2-3 wojskowych samodzielnych pracowników naukowo-dydaktycznych w szkole. Istniejące niedobory uzupełniano kadrą naukową o "zbliżonych" specjalnościach z uczelni cywilnych.

Szkolnictwo wojskowe posiadało również 21 szkół chorążych, 19 szkół podoficerskich, szkoły podchorążych rezerwy przy wyższych szkołach oficerskich i jednostkach wojskowych oraz centra i ośrodki szkolenia prowadzące różnorodne kursy doskonalące dla kadry zawodowej. Istniało również kilka wojskowych liceów ogólnokształcących przygotowujących potencjalnych kandydatów do zawodowej służby wojskowej.

Akademie wojskowe Akademia Sztabu Generalnego im. gen. broni Karola Świerczewskiego – Rembertów Akademia Marynarki Wojennej – Gdynia Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego – Warszawa Wojskowa Akademia Medyczna im. gen. dyw. prof. dr med. Bolesława Szareckiego – Łódź Wojskowa Akademia Polityczna im. Feliksa Dzierżyńskiego – Warszawa

Wyższe szkoły oficerskie Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Zmechanizowanych im. Tadeusza Kościuszki – Wrocław Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Pancernych im. Stefana Czarnieckiego – Poznań Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Rakietowych i Artylerii im. gen. Józefa Bema – Toruń Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Obrony Przeciwlotniczej im. por. Mieczysława Kalinowskiego – Koszalin Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Inżynieryjnych im. gen. Jakuba Jasińskiego – Wrocław Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Chemicznych im. Stanisława Ziaji – Kraków Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Łączności im. płk. Bolesława Kowalskiego – Zegrze Wyższa Szkoła Oficerska Służb Kwatermistrzowskich im. Mariana Buczka – Poznań Wyższa Oficerska Szkoła Samochodowa im. gen. bryg. Aleksandra Waszkiewicza – Piła Wyższa Oficerska Szkoła Radiotechniczna kpt. Sylwestra Bartosika – Jelenia Góra Wyższa Oficerska Szkoła Lotnicza im. Jana Krasickiego – Dęblin

Szkoły chorążych thumb|150px|Odznaka noszona przez absolwentów Szkoły Chorążych Szkoła Chorążych Wojsk Zmechanizowanych – Elbląg Szkoła Chorążych Wojsk Pancernych – Poznań Szkoła Chorążych Służby Czołgowo-Samochodowej – Piła Szkoła Chorążych Wojsk Rakietowych i Artylerii – Toruń Szkoła Chorążych Wojsk Obrony Przeciwlotniczej – Koszalin Szkoła Chorążych Wojsk Inżynieryjnych i Komunikacji Wojskowej – Wrocław Szkoła Chorążych Wojsk Chemicznych – Kraków Szkoła Chorążych Wojsk Łączności im. Marcelego Nowotki – Legnica Szkoła Chorążych Personelu Latającego Wojsk Lotniczych – Dęblin Szkoła Chorążych Personelu Technicznego Wojsk Lotniczych – Oleśnica Szkoła Chorążych Personelu Technicznego Wojsk Lotniczych – Zamość Szkoła Chorążych Wojsk Radiotechnicznych – Jelenia Góra Szkoła Chorążych Marynarki Wojennej – Gdynia Szkoła Chorążych Wojsk Ochrony Pogranicza – Kętrzyn Szkoła Chorążych Politycznych – Łódź Szkoła Chorążych Wojskowej Służby Wewnętrznej – Mińsk Mazowiecki Szkoła Chorążych Służb Kwatermistrzowskich – Poznań Szkoła Chorążych Wojskowej Służby Topograficznej – Toruń Szkoła Chorążych Służby Uzbrojenia i Elektroniki – Olsztyn Szkoła Chorążych Służby Zakwaterowania i Budownictwa – Giżycko Szkoła Chorążych Administracji Wojskowej – Łódź

Podoficerskie szkoły zawodowe thumb|150px|Odznaka noszona przez absolwentów Podoficerskiej Szkoły Zawodowej Podoficerska Szkoła Zawodowa im. Rodziny Nalazków (1960-1993) – Elbląg Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Pancernych – Poznań Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Rakietowych i Artylerii – Toruń Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Obrony Przeciwlotniczej – Koszalin Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Inżynieryjnych Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Chemicznych Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Łączności – Legnica Podoficerska Szkoła Zawodowa Marynarki Wojennej – Ustka Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Rakietowych OPK – Bemowo Piskie Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Radiotechnicznych – Chorzów Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Kolejowych i Drogowych Podoficerska Szkoła Zawodowa Służby Czołgowo-Samochodowej Podoficerska Szkoła Zawodowa Służby Uzbrojenia i Elektroniki Podoficerska Szkoła Zawodowa Służb Kwatermistrzowskich Podoficerska Szkoła Zawodowa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojskowej Służby Zdrowia – Łódź Podoficerska Szkoła Zawodowa Administracji Wojskowej – Łódź Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojskowej Służby Wewnętrznej – Mińsk Mazowiecki Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Ochrony Pogranicza

Centra i ośrodki szkolenia

Centralny Ośrodek Szkolenia Specjalistów Technicznych Wojsk Lotniczych im. gen. Walerego Wróblewskiego - Oleśnica

Centralny Ośrodek Szkolenia Wojsk Lądowych im. Rodziny Nalazków – Elbląg Centralny Ośrodek Szkolenia Wojsk Łączności im. Marcelego Nowotki – Legnica Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Uzbrojenia i Elektroniki im. por. Walerego Bagińskiego i ppor. Antoniego Wieczorkiewicza – Olsztyn Centrum Szkolenia Specjalistów Marynarki Wojennej – Ustka Centralny Ośrodek Szkolenia Wojskowej Służby Wewnętrznej im. Feliksa Dzierżyńskiego – Mińsk Mazowiecki Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych im. Stefana Czarnieckiego w Poznaniu Wojskowe Studium Nauczania Języków Obcych – Łódź

Szkoły podchorążych rezerwy Szkoła Podchorążych Rezerwy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych – Wrocław Szkoła Podchorążych Rezerwy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Pancernych – Poznań Szkoła Podchorążych Rezerwy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii – Toruń Szkoła Podchorążych Rezerwy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Obrony Przeciwlotniczej – Koszalin Szkoła Podchorążych Rezerwy w Wyższej Oficerskiej Szkole Radiotechnicznej – Jelenia Góra Szkoła Podchorążych Rezerwy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Łączności – Zegrze Szkoła Podchorążych Rezerwy w Centrum Szkolenia Służby Uzbrojenia i Elektroniki – Olsztyn

Szkoły wojskowe dla małoletnich Ogólnokształcące Liceum Lotnicze im. Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury w Dęblinie Liceum Lotnicze w Zielonej Górze Wojskowe Liceum Muzyczne w Gdańsku Ogólnokształcące Liceum Wojskowe w Częstochowie Ogólnokształcące Liceum Wojskowe w Olsztynie Ogólnokształcące Liceum Wojskowe im. por. Ryszarda Kuleszy w Toruniu Ogólnokształcące Liceum Wojskowe we Wrocławiu Ogólnokształcące Liceum Wojskowe w Lublinie

Reorganizacja szkolnictwa wojskowego w latach 1990-1999 Już w 1990 wprowadzono pierwsze zmiany w systemie szkolnictwa wojskowego. Rozwiązano Wojskową Akademię Polityczną oraz przekształcono Akademię Sztabu Generalnego w Akademię Obrony Narodowej. Zlikwidowano Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Chemicznych w Krakowie, którą połączono z Wyższą Szkołą Oficerską Wojsk Inżynieryjnych we Wrocławiu i utworzono Wyższą Szkołę Oficerską Inżynierii WojskowejRozporządzenie Rady Ministrów z 21 maja 1990 w sprawie utworzenia Akademii Obrony Narodowej i Wyższej Szkoły Oficerskiej Inżynierii Wojskowej oraz zniesienia Wojskowej Akademii Politycznej ().

W następnych latach trwały intensywne prace nad koncepcjami reformy szkolnictwa wojskowego. W 1992 rozformowano Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Pancernych w Poznaniu i Wyższą Oficerską Szkołę Samochodową w Pile. Szkolenie oficerów wojsk pancernych przejęła Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Zmechanizowanych we Wrocławiu, a oficerów służby samochodowej Wojskowa Akademia Techniczna w WarszawieRozporządzenie Rady Ministrów z 25 września 1992 w sprawie zniesienia Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Pancernych i Wyższej Oficerskiej Szkoły Samochodowej ().

W 1994, w ramach kompleksowej reorganizacji szkół oficerskich, utworzono Wyższą Szkołę Oficerską im. Stefana Czarnieckiego w Poznaniu i ponownie przeniesiono tam kształcenie oficerów wojsk pancernych. Utworzenie tej szkoły spowodowało likwidację Wyższej Szkoły Oficerskiej Służb Kwatermistrzowskich w Poznaniu. We Wrocławiu połączono Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Zmechanizowanych z Wyższą Szkołą Oficerską Inżynierii Wojskowej tworząc Wyższą Szkołę Oficerską im. Tadeusza Kościuszki. Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Rakietowych i Artylerii przeformowano w Wyższą Szkołę Oficerską im. Józefa Bema. Jednocześnie zlikwidowano Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Obrony Przeciwlotniczej w Koszalinie i Wyższą Oficerską Szkołę Radiotechniczną w Jeleniej Górze. Kształcenie oficerów w tych specjalnościach przejęła Wojskowa Akademia TechnicznaRozporządzenie Rady Ministrów z 7 czerwca 1994 w sprawie zniesienia dotychczasowych wyższych szkół oficerskich oraz utworzenia wyższych szkół oficerskich (). W 1997 rozwiązana została Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Łączności w Zegrzu. Kształcenie oficerów łączności podjęła Wojskowa Akademia Techniczna.

W wyniku zmian przeprowadzonych w latach 90. liczba wojskowych uczelni wyższych zmniejszyła się o połowę z 16 do 8, z tego akademii wojskowych z 5 do 4, a szkół oficerskich z 11 do 4.

Zmiany objęły również szkoły chorążych i podoficerskie szkoły zawodowe. Zmniejszenie liczby szkół oficerskich pociągnęło za sobą likwidację części szkół chorążych. Ich liczba zmniejszyła się o połowę z 21 do 11. Redukcja armii spowodowała rozformowanie części podoficerskich szkół zawodowych. Z 19 szkół zostało tylko 10. Rozwiązano prawie wszystkie licea wojskowe pozostawiając tylko Ogólnokształcące Liceum Lotnicze w Dęblinie.

Stan szkolnictwa wojskowego w 2000 Akademie wojskowe Akademia Obrony Narodowej – Warszawa Akademia Marynarki Wojennej – Gdynia Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego – Warszawa Wojskowa Akademia Medyczna im. gen. dyw. prof. dr med. Bolesława Szareckiego – Łódź

Wyższe szkoły oficerskie Wyższa Szkoła Oficerska im. Tadeusza Kościuszki – Wrocław Wyższa Szkoła Oficerska im. Stefana Czarnieckiego – Poznań Wyższa Szkoła Oficerska im. Józefa Bema – Toruń Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych – Dęblin

Szkoły chorążych Szkoła Chorążych Wojsk Lądowych – Poznań Szkoła Chorążych Wojsk Rakietowych i Artylerii – Toruń Szkoła Chorążych Wojsk Obrony Przeciwlotniczej – Koszalin Szkoła Chorążych Wojsk Inżynierii Wojskowej – Wrocław Szkoła Chorążych Wojsk Łączności i Informatyki – Zegrze Szkoła Chorążych Lotnictwa – Dęblin Szkoła Chorążych Marynarki Wojennej Szkoła Chorążych Personelu Technicznego Wojsk Lotniczych – Oleśnica Szkoła Chorążych Radiolokacji i Systemów Dowodzenia – Jelenia Góra Szkoła Chorążych Specjalistów Czołgowo-Samochodowych – Piła Szkoła Chorążych Specjalistów Uzbrojenia i Elektroniki – Olsztyn

Podoficerskie szkoły zawodowe Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Lądowych Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Rakietowych i Artylerii Podoficerska Szkoła Zawodowa Obrony Przeciwlotniczej Podoficerska Szkoła Zawodowa Inżynierii Wojskowej Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Łączności Podoficerska Szkoła Zawodowa Marynarki Wojennej Podoficerska Szkoła Zawodowa Specjalistów Czołgowo-Samochodowych Podoficerska Szkoła Zawodowa Specjalistów Uzbrojenia i Elektroniki Podoficerska Szkoła Zawodowa Specjalistów Radiotechnicznych Podoficerska Szkoła Zawodowa Specjalistów Technicznych Wojsk Lotniczych

Centra szkolenia