Jan Nieszkowski (ur. 8 lutego 1833 w Lublinie, zm. 1866 w Orenburgu) – polski przyrodnik, paleontolog, lekarz, powstaniec styczniowy.
Życiorys Pochodził z rodziny szlacheckiej, był synem Wilhelma Nieszkowskiego (zm. 1882)Starzy żołnierze armii Napoleońskiej. Słowo nr 240 (26 października 1882), kapitana 5. Pułku Piechoty Liniowej Królestwa Kongresowego. Miał braci Zdzisława (1840–1897) i Władysława (zm. 1869), także lekarzyStanisław Czarniecki, Jerzy Koziński: „Nieszkowski Jan” W: . Uczęszczał do gimnazjum w Słucku. Od 1853 do 1858 studiował na Uniwersytecie w Dorpacie nauki przyrodnicze i medycynę. Należał do stowarzyszenia studentów polskich „Ogół”, którego był sekretarzem, a także do korporacji akademickiej Konwent Polonia. Był członkiem studenckiego kółka przyrodniczego. W roku 1855 za osiągnięcia naukowe otrzymał złoty medalArnold Hasselblatt, Gustav Otto: Album academicum der Kaiserlichen Universität Dorpat. Dorpat, 1889 s. 442 . Od 1858 członek rzeczywisty Dorpater Naturforschende GesellschaftKrystyna Kowalska: „Nieszkowski Jan” W: Polski Słownik Biograficzny T. 23. Wrocław-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978 ss. 64-65.
Był przyjacielem i współpracownikiem Benedykta Dybowskiego, Aleksandra Czekanowskiego, Gustawa Rupniewskiego i Friedricha Schmidta. W 1858 roku ukończył studia z tytułem kandydata filozofii i doktora medycyny.
Około 1859 opuścił Dorpat i prowadził praktykę lekarską w Brześciu Litewskim i BobrujskuKośmiński SL. Słownik lekarzów polskich obejmujący oprócz krótkich życiorysów lekarzy polaków oraz cudzoziemców w Polsce osiadłych, dokładną bibliografią lekarską polską od czasów najdawniejszych aż do chwili obecnej. 1883 s. 353. Za udział w powstaniu styczniowym aresztowany i zesłany do Orenburga. Tam zmarł na tyfus.
Dorobek naukowy Tablica z rozprawy Nieszkowskiego o wielkoraku Eurypterus ramipes|thumb Tablica z monografii Nieszkowskiego poświęconej trylobitom Liwonii|thumb W latach 1856 i 1857 wspólnie z Rupniewskim i Schmidtem prowadził poszukiwania skamieniałości na obszarze Estonii i wyspy Ozylii. W 1857 roku opublikował monografię poświęconą sylurskim trylobitom Liwonii i Estonii. Opisał w niej 15 gatunków nowych dla nauki i 23 gatunki nieznane wcześniej z tego obszaru. W opublikowanej w 1858 roku dysertacji doktorskiej opisał wielkoraka Eurypterus remipes. W kolejnym roku ukazało się uzupełnienie do pracy o trylobitach.
Gatunki opisane przez Nieszkowskiego: Asaphus lepidurus Nieszkowski, 1859 Asaphus latisegmentatus Nieszkowski, 1857 Bunodes rugosus Nieszkowski, 1859 Cheirurus spinulosus Nieszkowski, 1857 Cybelella rex (Nieszkowski, 1857) Exapinurus schrenkii Nieszkowski, 1859 Hoplolichoides conicotuberculatus (Nieszkowski, 1859) Illaenus schmidti Nieszkowski, 1857 Leiolichas illaenoides (Nieszkowski, 1857) Lichas conico-tuberculata Nieszkowski, 1859 Lichas eichwaldi Nieszkowski, 1857 Lichas margaritifer Nieszkowski, 1857 Lichas platyura Nieszkowski, 1857 Nieszkowskia cephaloceras (Nieszkowski, 1857) Phacops dubius Nieszkowski, 1857 Proetus pulcher Nieszkowski, 1857 Proetus ramisulcatus Nieszkowski, 1857 Sphaerexochus cephaloceros Nieszkowski, 1857 Sphaerexochus hexadactylus Nieszkowski, 1857 Sphaerexochus pseudohemicranium Nieszkowski, 1859
Eponimia Na jego cześć nazwano rodzaj Nieszkowskia Schmidt, 1881 oraz gatunki Calymene (Pharostoma) nieszkowskii Schmidt, 1894, Proetus nieszkowskii Männil, 1891, Asaphus nieszkowskii Schmidt, 1898, Ectomaria nieszkowskii (Schmidt, 1858).
Prace Versuch einer Monographie der in den silurischen Schichten der Ostseeprovinzen vorkommenden Trilobiten. Dorpat: H. Laakmann, 1857 Versuch einer Monographie der in den Silurischen Schichten der Ostseeprovinzen vorkommenden Trilobiten. Archiv für Naturkunde Liv-, Ehst- und Kurland Serie 1 (1), ss. 1–112 (1857) De euryptero remipede: dissertatio inauguralis. Dorpat: H. Laakmann, 1858 Der Eurypterus remipes aus den obersilurischen Schichten der Insel Oesel. Archiv für die Naturkunde Liv-, Ehst- und Kurlands 1 (2), ss. 299-344 (1859) Zusätze zur Monographie der Trilobiten der Ostseeprovinzen: nebst der Beschreibung einiger neuen obersilurischen Crustaceen. Archiv für die Naturkunde Liv-, Ehst- und Kurlands Serie 1 (2), 345–384 (1859)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Dorpackiego Kategoria:Członkowie Konwentu Polonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim (powstanie styczniowe) Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Urodzeni w 1833 Kategoria:Zmarli w 1866 Kategoria:Filistrzy Konwentu Polonia Kategoria:Powstańcy styczniowi Kategoria:Polscy paleontolodzy Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami taksonów biologicznych