Kościół św. Piotra i Pawła w Helu – zdesakralizowany kościół ewangelicki w Helu przy ul. Bulwar Nadmorski 2.
Historia Powstał w XIV wieku. Rozbudowany w XV wieku (1417)Muzeum Rybołówstwa w Helu kończy 50 lat. W ten weekend zwiedzanie za złotówkę.. W połowie XVI wieku przebudowany, dzięki czemu uzyskał układ trójnawowy z wieżą i prezbiterium. W czasie wojny szwedzkiej zburzony i odbudowany. Od tamtej pory był jednonawowy z nawą poprzeczną. Wieża drewniana powstała w 1670 roku. Po I rozbiorze Polski popadł w ruinę i został odbudowany dopiero pod koniec XIX w. Wieżę odbudowano.
W okresie II Rzeczypospolitej kościół należał do parafii ewangelickiej wchodzącej w skład superintendentury (diecezji) wejherowskiej Ewangelickiego Kościoła Unijnego.
W 1936 na mocy dekretu Prezydenta Mościciego z 21 sierpnia „O uznaniu Półwyspu Helskiego za rejon umocniony nakazano „niemieckim obywatelom Helu” opuścić miejscowość i przenieść się do Niemiec (za odszkodowaniem), choć w większości byli to obywatele II Rzeczypospolitej. Akcja ta zakończyła się w 1938 roku kiedy ostatni ewangelicy z Helu (było ich 440 osób) opuścili miasteczko, a kościół zamieniono na magazyny aprowizacyjneMirosław Kuklik, Z dziejów parafii ewangelickiej w Helu, Hel 2019, s. 41–42..
W czasie II wojny światowej kościół został uszkodzony, a po jej zakończeniu opuszczony przez ewangelików. W 1959 zorganizowano w nim pierwszą wystawę o tematyce rybackiej, a 6 maja 1972 utworzono w nim Muzeum Rybołówstwa.
Przy kościele znajdował się cmentarz przykościelny związany z miejscową społecznością ewangelicką. Teren dawnego cmentarza położony jest w obrębie posesji kościelnej, ogrodzonej ceglanym murem; obecnie pełni funkcję miejsca ekspozycji plenerowej muzeum. W jego otoczeniu zachowały się także obiekty dawnego zaplecza cmentarno-kościelnego, w tym dawny dom grabarza z XVIII wieku, zrekonstruowany w 2007 roku, oraz dawna kostnica zbudowana między 1910 a 1930 rokiem. W materiałach archiwalnych odnotowano m.in. stary grobowiec z 1646 roku, znajdujący się na cmentarzu ewangelickim w Helu, oznaczony znakiem rybackim, tzw. merkiem.
Na północ od kościoła zachował się budynek dawnej plebanii, czyli pastorówki, będącej mieszkaniem duchownego helskiej parafii. Murowany, bezstylowy obiekt wzniesiono pod koniec XIX wieku. Znajduje się przy ul. Wiejskiej 46 i obecnie mieści plebanię oraz biuro parafii Bożego Ciała, prowadzonej przez franciszkanów. Galeria
Przypisy
Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w województwie pomorskim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Kościół św. Piotra i Pawła w Helu Kategoria:Zdesakralizowane kościoły w województwie pomorskim Kategoria:Architektura gotyku w województwie pomorskim Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie puckim Kategoria:Chrześcijaństwo w Helu Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo pomorskie) Kategoria:Historia Helu (miasta) Kategoria:Świątynie Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Polsce