Barbara Jadwiga Filarska (ur. 30 czerwca 1922 w Warszawie, zm. 3 września 2007 tamże) – historyk sztuki, bizantynolog.
Życiorys Urodzona w inteligenckiej rodzinie ppłk. Władysława Wąsika (1893–1932) i Heleny ze Stawnickich (1898–1944)Zbigniew Adam Filarski + Prof. Dr hab. Barbara Jadwiga Wąsik PhpGedView [dostęp 2023-11-16]., uczyła się w XVI liceum państwowym na Żoliborzu im. Aleksandry Piłsudskiej, gdzie w 1940 zdała maturę na tajnych kompletach. Była harcerką VIII Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej „Górskiej”.
Podczas okupacji niemieckiej działała w konspiracji. Przysięgę składała w czerwcu 1942 roku w Komendzie Głównej Obszaru Warszawskiego Armii Krajowej jako kierowniczka centrali i szyfrantka. Pod pseudonimem „Bronka” uczestniczyła w powstaniu warszawskim. We wrześniu 1944 roku została awansowana do stopnia podporucznika. Po upadku powstania znalazła się w niewoli niemieckiej jako jeniec Stalagu 344 Lamsdorf, następnie skierowana do obozu szpitalnego w Zeithain (Stalag IV B/H).
Po zakończeniu wojny i powrocie z obozu znalazła zajęcie w stołecznym Muzeum Narodowym, wkrótce jednak doznała represji ze strony SB, po dwóch miesiącach zwolniona z aresztu.
Od czerwca 1945 do lipca 1957 roku była pracownikiem w Zbiorach Sztuki Starożytnej Muzeum Narodowego w Warszawie. Pod kierunkiem Marii Ludwiki Bernhard uczestniczyła w pracach związanych z organizacją całej struktury zbiorów starożytnych (inwentarze, magazyny i galerie).
Dyplom magistra filologii w zakresie filologii klasycznej uzyskała w 1947 roku na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie pracy o Pauzaniaszu. W latach 1945–1968 była uczennicą, a potem współpracownicą Kazimierza Michałowskiego w Dziale Sztuki Starożytnej Muzeum Narodowego w Warszawie. W latach 1957–1969 pracowała na stanowisku adiunkta Zakładzie Archeologii Śródziemnomorskiej PAN. Była uczestniczką polskich wykopalisk w Syrii i Egipcie. Autorka prac z zakresu szklarstwa starożytnego, dekoracji architektonicznych Palmyry oraz sztuki i architektury wczesnochrześcijańskiej. W 1969 roku uzyskała habilitację na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy Studia nad dekoracjami architektonicznymi Palmyry. 1 lipca 1969 roku została powołana na stanowisko docenta na Wydziale Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
W roku 1987 została profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i kierownikiem Katedry Historii Sztuki Starożytnej i Wczesnochrześcijańskiej KUL. Jako doświadczony archeolog i historyk sztuki była współtwórcą Międzywydziałowego Zakładu Badań nad Antykiem Chrześcijańskim oraz inicjatorką badań nad sztuką antyku chrześcijańskiego w Polsce. Przez długie lata była czynnym członkiem Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, korespondentem Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, członkiem Zarządu Sekcji Patrystycznej przy Komisji Nauk Episkopatu Polski.
Była żoną Zbigniewa Adama Filarskiego (1917–2005).
Zmarła w wieku 85 lat. Pochowana 10 września 2007 roku w grobie rodzinnym na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (B17-8-5).
Wybrane publikacje Szkła starożytne. Katalog naczyń, Warszawa: Muzeum Narodowe 1952. Historia sztuki starożytnej Grecji, Warszawa: Stołeczny Uniwersytet Powszechny Towarzystwa Wiedzy Powszechnej 1958. Szła starożytne. Starożytne ozdoby i elementy dekoracji w szkle, Warszawa: Muzeum Narodowe 1962. Studia nad dekoracjami architektonicznymi Palmyry, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1967. Szkło piękne i użyteczne, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1973. Początki architektury chrześcijańskiej, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 1983. Początki sztuki chrześcijańskiej, Lublin: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego KUL 1986. Archeologia chrześcijańska zachodniej części Imperium Rzymskiego, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Teologii Katolickiej 1999.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Walecznych Medal Wojska Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Przypisy
Bibliografia [ http://stowarzyszeniehistorykowstarozytnosci.edu.pl/portfolio/barbara-filarska-1922-2007/ Barbara Filarska (1922–2007)]. http://www.bu.kul.pl/barbara-filarska-1922–2007-publikacje,art_11103.html. Ewa Tatar-Próchniak, Filarska Barbara, „Vox Patrum” 11–12(1991–1992), t. 20–23, 9–15 (Księga pamiątkowa Prof. dr hab. Barbary Filarskiej). Księga pamiątkowa w 75-lecie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wkład w kulturę polską w latach 1968–1993, red. Marian Rusecki, Lublin 1994, s. 378. https://web.archive.org/web/20150611231733/http://www.kul.pl/prof-dr-hab-barbara-filarska,art_43535.html.
Kategoria:Jeńcy Stalagu VIIIB/344 Lamsdorf Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy bizantynolodzy Kategoria:Polscy historycy starożytności Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2007