Ubogie Siostry Świętej Klary (Zakon Świętej Klary – Ordo Sanctae Clarae – OSC) – na początku nazywane damianitkami (nazwa od pierwszego klasztoru San Damiano w Asyżu), a po śmierci św. Klary klaryskami (od imienia św. Klary) – kontemplacyjne mniszki klauzurowe drugiego zakonu franciszkańskiego, założonego w roku 1212 w Asyżu przez św. Franciszka; św. Klarze przypada rola współzałożycielki zakonuC. G. Cremaschi, Ubogie Panie, [w:] .

Nazwa „ubogie siostry” pochodzi od św. Klary, która w ten sposób nazywała swoją rodzinę zakonną, podkreślając w niej wspólnotę siostrzaną (braterską) i najwyższe ubóstwo, które charakteryzują styl życia ewangelicznego. W jej zamyśle było pragnienie oddania w nazwie, na sposób kobiecy, wyrażenia „bracia mniejsi”, które św. Franciszek wybrał dla swojego (pierwszego) zakonu.

Według statystyk z dnia 31 grudnia 2009, opublikowanych przez Stolicę Apostolską, ubogie siostry św. Klary mają w świecie 549 klasztorów, w których żyje 7171 mniszek. Główny klasztor zakonu, zwany Protomonasterem, znajduje się w Asyżu. mały|Klasztor w Starym Sączu

Klasztory w Polsce Do Polski zakon został sprowadzony przez bł. Salomeę (1212–1268), córkę Leszka Białego, księcia krakowskiego. Siostry zamieszkały w Zawichoście, a później w Skale, skąd w roku 1316 przeniosły się do Krakowa.

Kolejne fundacje powstały: w 1280 roku w Starym Sączu z inicjatywy świętej Kingi i w 1283 roku w Gnieźnie z inicjatywy bł. Jolenty. W XVII w. powstały klasztory klarysek w Śremie, Kaliszu, Chęcinach i Zamościu. Prowadził zakon klarysek starosądeckich również akcje osadnicze w Pieninach nad Dunajcem od pierwszej połowy XIV w. Najstarsze dokumenty pochodzące z lat trzydziestych XIII w określają Nowatorszczyznę jako „territorium Ludemy”, dokument cysterski z ok. 1234. Dokumenty te mówią o prawie sprowadzania na Podhale Niemców według wzorów śląskich, dokument Henryka Brodatego z 1234, będący jednocześnie najwcześniejszym w Małopolsce przywilejem prawa niemieckiego.

Kasatę zakonów kontemplacyjnych, dokonaną przez zaborców w XVIII wieku, przetrwały klasztory w Krakowie i Starym Sączu.

W ostatnich latach klaryski założyły nowe fundacje: w 1986 roku w Miedniewicach, a w 1995 roku w Zamościu. Najmłodszymi klasztorami polskich klarysek są: Saltpond (Ghana) w 1990 roku i Skaryszew (koło Radomia) w 1997 roku klaryski z Polski modlą się również w Dingolfing w Niemczech.

W Polsce domy zakonne znajdują się w Starym Sączu, Krakowie, Miedniewicach, Sitańcu k. Zamościa, Skaryszewie i Sandomierzu. We wszystkich domach mniszki żyją według Reguły Urbana IV (1263).

Aktualnie jedyny i autonomiczny (niezależny od żadnego innego klasztoru) klasztor ubogich sióstr św. Klary w Polsce, pw. Świętej Matki Klary, znajduje się w KaliszuB. B. Kurowski OFM, Postscriptum w Kaliszu, [w:] Nazwa, którą posługują się klaryski tego klasztoru: "ubogie siostry św. Klary" – nie jest nazwą popularną, jak niesłusznie twierdzi P. Gąsiorowska, Dziedzictwo świętej Klary w Polsce, [w:] Jest to ich nazwa oficjalna, zgodnie z Konstytucjami Generalnymi Zakonu Ubogich Sióstr Świętej Klary, zatwierdzonymi przez Stolicę Apostolską 13 maja 1988; popularnie natomiast nazywają się "klaryskami".. W genealogii klarysek polskich umiejscawia się on w klasztorze krakowskim z XIV w., a pod koniec XX w. w Międzyrzeczu (1979), w województwie lubuskim (dawniej: wielkopolskim), skąd wszystkie siostry przeniosły się do Kalisza. Jego odrębność i niezależność od klasztoru krakowskiego, choć wydawał się jego fundacjąMylnie twierdzi np. Bogumił Łoziński, Leksykon zakonów w Polsce. Instytuty życia konsekrowanego i stowarzyszenia życia apostolskiego, Katolicka Agencja Informacyjna, Warszawa 2002, s. 249 ()., polega na odcięciu się od Reguły Urbana IV (1263), którą przez stulecia żyją klaryski krakowskie, i przyjęciu pierwotnej Reguły św. Klary, zatwierdzonej przez Innocentego IV (1253)P. Gąsiorowska, Dziedzictwo świętej Klary w Polsce, [w:] .

W 1988 klaryski z Międzyrzecza przeniosły się do Kalisza, niosąc w sobie myśl Soboru Watykańskiego II o „powrocie do źródeł”Dekret o przystosowanej odnowie życia zakonnego Perfectae caritatis, . 11 sierpnia 1995 klasztor kaliski został kanonicznie erygowany przez bp. Stanisława Napierałę, biskupa kaliskiego, zamknięto w nim klauzurę papieską, a mniszki w myśl pisma Stolicy Apostolskiej przyjęły Regułę św. Klary i Konstytucje Generalne Ubogich Sióstr Świętej Klary (1988). 4 września 2001 przywdziały strój zakonny, jaki noszą klaryski w protomonasterze w Asyżu, i odnowiły śluby zakonne według formy właściwej regule klariańskiej.

Od 2002-2023 ubogie siostry św. Klary w Kaliszu były pod jurysdykcją ministra generalnego zakonu braci mniejszychGiacomo Bini OFM, Dekret, 1 września 2002, [w:] Archiwum Ubogich Sióstr Świętej Klary, Kalisz., a w jego imieniu siostrami opiekował się minister prowincjalny poznańskiej Prowincji św. Franciszka Zakonu Braci MniejszychPor. wykładnię dekretu Giacomo Biniego z 1 września 2002, sporządzoną przez José Rodrígueza Carballo OFM, Pismo, 19 stycznia 2006, [w:] Archiwum Ubogich Sióstr Świętej Klary, Kalisz.. thumb|Klaryska w habicie ubogich sióstr św. Klary. thumb|Kościół i klasztor ubogich sióstr św. Klary w Kaliszu.

Matka ksieni S.M. Stanisława Golec (1995–2000) S.M. Elżbieta Beata Raszczyk (2000–2015)

Święte ubogie siostry bł. Helena Enselmini (+1231) św. Agnieszka z Asyżu (+1253) św. Agnieszka z Pragi (+1282) św. Katarzyna z Bolonii (+1463) św. Baptysta Kamila Varano (+1524)

Przypisy

Bibliografia

Archiwalia [w:] Archiwum Ubogich Sióstr Świętej Klary, Kalisz 1979-2010. C. G. Cremaschi, Ubogie Panie, [w:] R. Prejs OFMCap, Klaryski, [w:]