thumb|200px|Joris-Karl Huysmans Joris-Karl Huysmans (właśc. Charles-Marie-Georges Huysmans; ur. 5 lutego 1848 w Paryżu, zm. 12 maja 1907 tamże) – francuski pisarz, skandalista. Kojarzony z dekadentyzmem.
Wywodził się z rodziny pochodzenia flamandzkiego. Urodził się w Paryżu przy ulicy Suger 11. Wszyscy w jego rodzinie przez pokolenia byli malarzami. Przez trzydzieści lat pracował jako urzędnik francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Był członkiem założycielem i pierwszym prezydentem Akademii Goncourtów.
W latach 1899–1901 Huysmans mieszkał jako świecki mnich (oblat) w benedyktyńskim opactwie Ligugé, w diecezji Poitiers.
Został pochowany na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu.
Twórczość Karierę literacką rozpoczął jako naturalista, dziełami takimi jak Marthe, czyli Histoire d’une fille (1876). Jego najsłynniejsza powieść, À rebours (Na wspak), 1884, w której występował pojedynczy bohater, diuk des Esseintes, wyłamała się z konwencji naturalizmu i stała się przykładem literatury dekadenckiej. Na wspak zyskała złą sławę podczas procesów Oscara Wilde’a w 1895, kiedy to oskarżyciel odwołał się do książki i określił ją jako „sodomiczną”. W 1891 wydanie Là-Bas wzbudziło zainteresowanie, gdyż książka opisywała zjawisko satanizmu we Francji lat 80. XIX wieku. Jego późniejsze dzieła stworzone po głębokim nawróceniu, W drodze (1895), Katedra (1898) i Oblat (1903) były inspirowane katolicyzmem.
Huysmans był również znany jako krytyk sztuki, co znalazło wyraz w dziełach L’Art moderne (1883) i Certains (1889).
Przychylnie odnosił się do impresjonizmu, zwłaszcza spod znaku Moneta.
Wydania polskie Życie św. Lidwiny z Sziedam, Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1905. W drodze, tł. Karolina Bobrowska, Gdańsk ; Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy "Sfinks", 1929. W drodze, tł. Zofia Milewska, Warszawa : Pax, 1960. Z tornistrem na plecach, [w:] Wieczory medańskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1962. O sztuce, tł.. Halina Ostrowska-Grabska, Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969. Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Warszawa: Czytelnik, 1976. Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Kraków: Zielona Sowa, 2003. Katedra, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2017. Oblat, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2018. Przystań, tł. Leon Zaręba, Nowy Sącz: Pasaże, 2018. Katedra, tł. Leon Zaręba, Kraków: Znak, 2020. Z prądem, [w:] O maskach, lustrach i demonach. Opowieści francuskich dekadentów, tł. Ryszard Engelking, Warszawa: Sic!. 2021. W drodze, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2021. La bas, tł. Witold Jabłoński, Kraków: Wydawnictwo IX, 2022.
Huysmans w literaturze Główny bohater powieści Uległość autorstwa Michela Houellebecqua jest literaturoznawcą specjalizującym się w twórczości Huysmansa, którego twórczość jest często przywoływana w jej treści.
Bibliografia
https://web.archive.org/web/20130812220359/http://www.societe-huysmans.paris-sorbonne.fr/1Accueil/Accueil_presentation.htm
Linki zewnętrzne Joris-Karl Huysmans – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Francuscy benedyktyni Kategoria:Francuscy krytycy sztuki Kategoria:Francuscy pisarze katoliccy Kategoria:Francuscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Francuzi pochodzenia holenderskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Naturaliści (pisarze) Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu Kategoria:Prozaicy francuskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1848 Kategoria:Zmarli w 1907