Andrzej Grzegorczyk (ur. 22 sierpnia 1922 w Warszawie, zm. 20 marca 2014 tamże) – polski matematyk i filozof, specjalizujący się w logice, podstawach matematyki oraz matematycznych podstawach informatyki. Zajmował się też teorią modeli, rekurencją i etyką.

Życiorys thumb|240px|Grób Andrzeja Grzegorczyka na cmentarzu parafialnym w Pruszkowie Andrzej Grzegorczyk był synem Piotra Grzegorczyka, historyka literatury polskiej oraz Zofii z domu Zdziarskiej, lekarki. W czasie II wojny światowej uzyskał maturę na tajnych kompletach w Liceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1940), a następnie studiował na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego. Walczył w powstaniu warszawskim w batalionie „Gustaw”, został ranny 13 sierpnia 1944 w eksplozji „czołgu pułapki” na ulicy Kilińskiego w Warszawie, opuścił Warszawę z ludnością cywilną. W 1945 obronił pracę magisterską z filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1946–1948 był asystentem Władysława Tatarkiewicza i sekretarzem redakcji „Przeglądu Filozoficznego”. W 1950 obronił na Uniwersytecie Warszawskim pracę doktorską z matematyki On topological spaces in Topologies without Points, napisaną pod kierunkiem Andrzeja Stanisława Mostowskiego. W latach 1950–1974 pracował w Instytucie Matematycznym PAN, w latach 1960–1968 równocześnie na Wydziale Matematyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. W 1960 mianowany profesorem nadzwyczajnym. W 1967 prowadził wykłady na Uniwersytecie w Amsterdamie. Od 1967 był członkiem Sekcji Logiki w Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki. W 1972 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W 1974 został pracownikiem Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, od 1982 kierował Pracownią Etyki tamże.

Zainteresowania naukowe Andrzeja Grzegorczyka koncentrowały się na logice matematycznej ze szczególnym uwzględnieniem problematyki rozstrzygalności, teorii modeli, funkcji rekurencyjnych oraz zastosowania logiki w metodologii nauk. Ponadto zajmował się podstawami racjonalnego poglądu na świat i tworzeniem własnego systemu filozoficznego.

Był także aktywnym członkiem warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, jego wiceprezesem (1972–1973) i członkiem zarządu (1973–1974, 1976–1978)Andrzej Friszke Oaza na Kopernika. Klub Inteligencji Katolickiej 1956–1989 wyd. Warszawa 1997, według indeksu., od lat 70. angażował się w niezależne działania ekumeniczne, w szczególności w ramach dialogu z prawosławiem, organizował w swoim mieszkaniu spotkania z inteligencją rosyjską, propagował także wśród opozycji ideę walki non-violence.

W styczniu 1976 podpisał list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej LudowejKultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 30.. W PRL informacje na temat Andrzeja Grzegorczyka podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: „Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW”. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp.

Od roku 1953 był żonaty z Renatą Grzegorczykową z domu Majewską, językoznawczynią, profesorem UW, z którą miał dwoje dzieci. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Pruszkowie.

Odznaczenia i wyróżnienia 1957: Nagroda im. Stefana Banacha. 1997: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla nauki polskiej 2010: doktorat honoris causa Uniwersytetu Blaise Pascala w Clermont-Ferrand 2013: tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. 2014: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia w pracy naukowo-badawczej i działalności dydaktycznej, za zasługi na rzecz rozwoju nauki (pośmiertnie).

Publikacje Logika popularna. Przystępny zarys logiki zdań, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1955 Zagadnienia rozstrzygalności, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957 Zarys logiki matematycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961, s. 501. Schematy i człowiek. Szkice filozoficzne, Wydawnictwo Znak, Kraków 1963 Basic notes in foundations, Instytut Matematyki PAN, Warszawa 1967 Zarys arytmetyki teoretycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1971 Filozofia czasu próby, Éditions du Dialogue, Paryż 1979, s. 221, . Moralitety, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1986 Mała propedeutyka filozofii naukowej, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1989, s. 116, . Etyka w doświadczeniu wewnętrznym, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1989, s. 473, . Życie jako wyzwanie. Wprowadzenie w filozofię racjonalistyczną, wyd. IFiS PAN, Warszawa 1993 Logic – a human affair, Wydawnictwo Scholar, Warszawa 1997 Europa – odkrywanie sensu istnienia, Instytut Politologii, Studium Generale Europa, Warszawa 2001 Psychiczna osobliwość człowieka, Wydawnictwo Scholar, Warszawa 2003

Zobacz też

Przypisy .

.

KIK Warszawa. Informator klubowy. Kwiecień 2014.

Bibliografia

Stanisław Krajewski, Jan Woleński. Andrzej Grzegorczyk: Logic and Philosophy, „Fundamenta Informaticae”, 81 n. 1–3, s. 1–17 (2008). .

Linki zewnętrzne [dostęp 2021-10-30].

Kategoria:Absolwenci i uczniowie szkoły imienia Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Filozoficznych PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Działacze KIK Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stefana Banacha Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu parafialnym w Pruszkowie Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Francji Kategoria:Polscy logicy XXI wieku Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy twórcy podręczników matematyki Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Pracownicy Instytutu Filozofii i Socjologii PAN Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Amsterdamskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2014