thumb|Ikona Dziewicy Maryi „Virgen del Camino” autorstwa Kiko Argüello Droga Neokatechumenalna lub Neokatechumenat – według statutu określona jest jako „itinerarium formacji katolickiej ważnej dla społeczeństwa i czasów dzisiejszych”, którego celem jest odnowa życia parafialnego w duchu soboru watykańskiego II poprzez otwieranie i prowadzenie w diecezjach i parafiach wtajemniczenia chrześcijańskiego w formie katechumenatu pochrzcielnegoPor. . Według soboru watykańskiego II życie chrześcijańskie opiera się na trójnogu: Słowo Boże, Liturgia, Wspólnota.
Ogólna charakterystyka Charyzmat i zadania Drogi Neokatechumenalnej w Kościele zostały rozpoznane przez Stolicę Apostolską jako forma realizacji programu wtajemniczenia chrześcijańskiego w diecezjach i parafiach. Wtajemniczenie dorosłych było postulowane przez reformy soboru watykańskiego II. O takim charakterze tej nowej, posoborowej rzeczywistości Kościoła mówił papież Benedykt XVI w styczniu 2011 r.:
Droga jest formacją służącą doprowadzeniu do dojrzałej wiary parafian – osoby już ochrzczone, ale potrzebujące gruntownego wprowadzenia w program Chrystusowego Kazania na górze, poprzez nauczenie ich słuchania Słowa Bożego (por. KO 25)Do czcigodnych biskupów, „przy których jest nauka apostolska”, należy, aby wiernych sobie powierzonych pouczali odpowiednio o należytym korzystaniu z ksiąg Bożych, zwłaszcza z Nowego Testamentu, a przede wszystkim z Ewangelii. Mają to czynić przez przekłady świętych tekstów zaopatrzone w konieczne i dostatecznie liczne objaśnienia, by synowie Kościoła mogli bezpiecznie i pożytecznie obcować z Pismem św. i przepoić się jego duchem. (), aktywnego, świadomego i pełnego uczestniczenia w liturgiiKL 14, II. Wychowanie liturgiczne i czynne uczestnictwo w liturgii: Matka Kościół bardzo pragnie, aby wszystkich wiernych prowadzić do pełnego, świadomego i czynnego udziału w obrzędach liturgicznych, którego się domaga sama natura liturgii. Na mocy chrztu lud chrześcijański, „rodzaj wybrany, królewskie kapłaństwo, naród święty, lud nabyty” (1 P 2,9 por. 4-5) jest uprawniony i zobowiązany do takiego udziału. () oraz przeżywania miłości ( agapé) we wspólnocie chrześcijańskiej (por. KK 9)Lud ów mesjaniczny ma głowę Chrystusa, „który wydany został za grzechy nasze i zmartwychwstał dla usprawiedliwienia naszego” (Rz 4,25), a teraz, posiadłszy imię, które jest ponad wszelkie imię, chwalebnie panuje w niebie. Udziałem tego ludu stała się godność i wolność synów Bożych, w których sercach Duch Święty mieszka jak w świątyni. Prawem jego stało się przykazanie nowe miłowania, jak Chrystus nas umiłował (por. J 13,34). (). W ramach tego programu formacyjnego do chrztu przygotowywane są także osoby nieochrzczoneStatut Drogi Neokatechumenalnej, Tytuł IV, art. 24-25.. Ze względu na katechetyczny charakter oraz cel neokatechumenatu, którym jest odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych, jest on realizowany w parafiach pod opieką pasterską proboszcza. Wspólnoty neokatechumenalne są więc częścią danej parafii, a nie jakiegoś oddzielnego stowarzyszenia w Kościele. Katechiści, którzy prowadzą wspólnotę, czynią to jako posługę wobec parafii, pozostając do dyspozycji także po skończeniu przez daną wspólnotę intinerarium neokatechumenalnego.
Założenia Zgodnie ze Statutem jest to zespół dóbr duchowych, realizowany w Kościele katolickim na który składają się: Neokatechumenat – czyli katechumenat pochrzcielny dla osób dorosłych. Jest on narzędziem służącym biskupom do ponownego odkrywania chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych już ochrzczonych. Obejmuje on katechezy początkowe oraz itinerarium neokatechumenalne, rozwinięte według trzech faz wtajemniczenia chrześcijańskiego: Prekatechumenat, Katechumenat i Wybranie, podzielone na etapy odmierzane „przejściami” z odpowiednimi celebracjami. Katechezy początkowe oraz itinerarium neokatechumenalne opierają się na trzech podstawowych elementach życia chrześcijańskiego uwydatnionych przez sobór watykański II: Słowie Bożym, Liturgii i Wspólnocie. Stałe wychowanie wiary – czyli życie wspólnoty wiernych w parafii po zakończeniu Neokatechumenatu Katechumenat chrzcielny – katechumenat dla nieochrzczonych osób dorosłych Służba katechezie – włączenie wspólnoty wiernych w działalność misyjną Kościoła katolickiego
Inicjatorzy Drogi Neokatechumenalnej od początku podkreślali znaczenie posłuszeństwa Kościołowi, wyrażanego w praktyce poprzez posłuszeństwo Papieżowi oraz biskupom lokalnym, których zgoda jest warunkiem rozpoczęcia głoszenia katechez w danej diecezji. Wszelkie szczegóły dotyczące treści katechez, poszczególnych etapów Drogi Neokatechumenalnej, form celebracji liturgii – są szczegółowo uzgadniane z Papieżem oraz odpowiednimi kongregacjami (ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, ds. Doktryny Wiary itd.) – i zapisywane w oficjalnych dokumentach Stolicy Apostolskiej. Dokumenty te to w szczególności Statut Drogi Neokatechumenalnej oraz Dyrektorium Katechetyczne Drogi Neokatechumenalnej. Zostały zatwierdzone w wyniku długiego procesu rozeznawania przez Stolicę apostoslką, w który zaangażowane były rożne dykasterie watykańskie.
Historia Droga Neokatechumenalna poświęcona jest „formacji w wierze osób dorosłych i starszej młodzieży”. Została zainicjowana przez hiszpańskiego malarza Kiko Argüello wspólnie z Carmen Hernández i Mario Pezzim w 1964, w czasach rządów gen. Franco. Powstała pod wpływem soboru watykańskiego II, który podkreślał potrzebę odpowiedzi Kościoła na zmiany społeczne XIX i XX wieku, w szczególności na sekularyzację, ze szczególną troską poprzez tworzenie wspólnot i powrót do nauczania wczesnego chrześcijaństwa. W 1990 roku Droga została uznana przez papieża Jana Pawła II jako itinerarium formacji katolickiej ważnej dla społeczeństwa i czasów dzisiejszych.
Carmen Hernandez zmarła 19 lipca 2016 roku. 2 lutego 2018 roku w jej miejsce do ekipy odpowiedzialnej za Drogę Neokatechumenalną na świecie została wybrana Maria Ascension Romero.
Do Polski Droga dotarła dzięki jezuicie o. Alfredowi Cholewińskiemu, który studiując w Rzymie wziął udział w katechezach początkowych. W 1975 roku powstała pierwsza wspólnota neokatechumenalna w Polsce, przy kościele rektoralnym Ojców Jezuitów przy ul. Królewskiej w Lublinie.
Fakty i liczby Od lat 60, kiedy pierwsze parafie w Madrycie przyjęły Neokatechumenat, ta formacja katolicka rozprzestrzeniła się w Kościele na wszystkich kontynentachDane statystyczne za: .
Wspólnoty W listopadzie 2022 funkcjonowało ponad 21 tys. wspólnot Drogi Neokatechumenalnej w ok. 6300 parafiach.
Najwięcej wspólnot w Europie oraz na świecie jest we Włoszech oraz w Hiszpanii. Kościół w Polsce, w którym jest ok. tysiąca wspólnot jest trzeci co do liczebności wspólnot w Europie. Droga jest bardzo rozpowszechniona także w obu Amerykach, m.in. w USA, Meksyku, Brazylii, Kolumbii, Argentynie oraz Wenezueli. W Azji najwięcej wspólnot jest w Indiach. Droga też jest obecna w wielu diecezjach w Afryce, np. w Kongo, Kenii, Tanzanii, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Kamerunie, RPA, Rwandzie, Sudanie, Egipcie etc. Wspólnoty Drogi istnieją także w Kościołach orientalnych Bliskiego Wschodu, w Izraelu, Libanie, Iraku etc. Większość wspólnot liczy od 20 do 50 osób.
Z uwagi na powszechną wielodzietność rodzin we wspólnotach tego nowożytnego wtajemniczenia chrześcijańskiego, liczba osób korzystających z tej formacji katolickiej szacowana jest na milion osóbDroga Neokatechumenalna powszechnym dziedzictwem Kościoła ..
Rodziny w misji W ramach Drogi są też rodziny w misji, zazwyczaj wielodzietne. Wiele z nich tworzy tzw. missio ad gentes (misja do narodów), na którą składa się zazwyczaj 4-5 rodzin z dziećmi, prezbiter z socjuszem oraz kilka świeckich sióstr w misji. Jej zadaniem jest ewangelizacja – poprzez te misyjne wspólnoty rodzin Kościół jako Ciało Chrystusa Zmartwychwstałego staje się obecny w zdechrystianizowanych miastach na pięciu kontynentach.
Liczba rodzin udających się na misje wzrosła trzykrotnie w ciągu dekady, w 2009 r. było ich 598, z 2 tys. 48 dziećmi. W 2021 r. jest ich ok. 1668. Duża część weszła w skład 216 misji ad gentes.
Na bezpośrednie zaproszenie biskupów miejscowych zostały one posłane na tereny zdechrystianizowane, w których obecność Kościoła jest bardzo mała. W 2009 r. liczby przedstawiały się następująco: Europa – 261 rodzin z 899 dziećmi Ameryka – 162 rodziny z 595 dziećmi Bliski Wschód – 24 rodziny z 23 dziećmi Afryka – 24 rodziny z 44 dziećmi Azja – 82 rodzin z 286 dziećmi Australia – 45 rodzin z 201 dziećmi
W styczniu 2011 papież Benedykt posłał kolejne 200 rodzin.
Powołania We wspólnotach neokatechumenalnych jest wielu młodych, dzięki prowadzeniu rodziców ku postawie miłości otwartej na życie, zgodnie z nauczaniem encykliki Humanae vitae. Wiara tych młodych, przekazana im w rodzinach, w których jest często ośmioro, dziesięcioro, a czasem nawet więcej dzieci, jest rozwijana przez wspólnotę neokatechumenalną. W ten sposób zrodziło się wiele powołań do prezbiteratu i życia konsekrowanego. Mówił o tym Kiko Argüello w swoim wykładzie z okazji otrzymania doktoratu honoris causa w Papieskim Instytucie Jana Pawła II Studiów nad Małżeństwem i Rodziną Uniwersytetu Laterańskiego w Rzymie:
Przyczyniły się do tego także spotkania młodych z Drogi, organizowane jako część obchodów papieskich Światowych Dni Młodzieży.
Według danych z 2021 r., Droga Neokatechumenalna przyczyniła się do powstania 125 diecezjalnych seminariów misyjnych „Redemptoris Mater” na pięciu kontynentach. Ponad 2 tys. księży zostało już wyświęconych, a 2300 seminarzystów przygotowuje się do święceń. Są oni inkardynowani do diecezji, do której należy dane seminarium.
Około 4 tys. osób rozpoczęło życie konsekrowane w różnych instytutach i zakonach.
Seminaria „Redemptoris Mater” We wspólnotach neokatechumenalnych rodzi się wiele powołań do prezbiteratu. Papież Jan Paweł II zaaprobował powstanie pierwszego seminarium dla potrzeb nowej ewangelizacji w 1988 roku w Rzymie. Zasugerował nazwę dla tego seminarium: Redemptoris Mater (pol. Matka Odkupiciela). Rok wcześniej opublikował bowiem swą encyklikę maryjną Redemptoris Mater. Na całym świecie erygowanych zostało 125 diecezjalnych misyjnych seminariów Redemptoris Mater (2021 r.), w których do kapłaństwa przygotowuje się około 3000 alumnów. W Polsce – istnieją dwa Archidiecezjalne Seminaria Misyjne Redemptoris Mater, w Warszawie (od 1990 r.) oraz Łodzi (od 2019 r.)Informacja o powołaniu Serminarium RM w Łodzi.
Zatwierdzenie statutu i realizacja zadań statutowych Proces zatwierdzania Statutu Ostatnie fakty dotyczące Drogi Neokatechumenalnej i jej zatwierdzenia przez Stolicę Apostolską: 29 czerwca 2002 roku, w uroczystość Apostołów Piotra i Pawła, Stolica Apostolska zatwierdziła ad experimentum na pięć lat (praktyka zazwyczaj stosowana przez Kościół katolicki w takich przypadkach – przed zatwierdzeniem ostatecznym), tzn. na okres od 29 czerwca 2002 do 29 czerwca 2007, opracowywany przez wiele lat Statut Drogi Neokatechumenalnej, który jest oficjalnym dokumentem Kościoła katolickiego uznającym Neokatechumenat za „sposób diecezjalnej realizacji wtajemniczenia chrześcijańskiego i stałego wychowania wiary”. 1 grudnia 2005 roku kardynał Francis Arinze, Prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów skierował oficjalny list do inicjatorów Drogi Neokatechumenalnej. Nawiązał w nim do ich spotkania z papieżem Benedyktem XVI, które odbyło się 11 listopada 2005 roku w Watykanie. 4 stycznia 2006 roku po publikacji listu agencja ZENIT przeprowadziła na jego temat wywiad z Giuseppe Gennarinim – odpowiedzialnym za Drogę Neokatechumenalną w Stanach Zjednoczonych. W wywiadzie tym Giuseppe Gennarini wyjaśnił znaczenie tego dokumentu dla Drogi Neokatechumenalnej.