Zamek Lewobrzeżny, także Zamek Książąt Śląskich, później Zamek cesarski − niezachowany zamek we Wrocławiu, położony w miejscu obecnego gmachu głównego Uniwersytetu Wrocławskiego.

Pierwsze zabudowania w miejscu późniejszego zamku powstały za czasów Hen­ry­ka I Bro­da­te­go, któ­ry wzniósł dwór, praw­do­po­dob­nie drew­nia­ny. Po śmier­ci Hen­ry­ka II Po­boż­ne­go dwór ten użytkowała do śmierci księżna An­na. Do tego czasu w obrębie dworu powstała ceglana wieża o kształcie cylindrycznym. Z czasem dwór przekształcił się w zamek złożony z pałacu, skrzydła gospodarczego i tejże wieży, które tworzyły trójkątny dziedziniec, a cały zespół przylegał do Odry. W późniejszych latach to zamek lewobrzeżny był siedzibą książąt wrocławskich.

Po wymarciu Piastów wrocławskich rozbudowę zamku kontynuował w la­tach 1346-1378 ce­sa­rz Ka­ro­l IV Luk­sem­bur­ski, któ­ry wie­lo­krot­nie od­wie­dzał mias­to. Za je­go panowania wznie­sio­no m.in. kolejną wieżę i uk­ształ­to­wa­no zes­pół w for­mie pię­cio­skrzyd­ło­we­j z trze­ma dzie­dziń­ca­mi o nie­re­gu­lar­nych kształ­tach. Ko­lej­ne prze­bu­do­wy miały miejsce w la­ta­ch 1469, 1554, 1563, 1572-1575 i 1611, ale ich najważniejszym efektem była bu­do­wa re­ne­san­so­wych kruż­gan­ków o­ta­cza­ją­cych dwa dzie­dziń­ce.

Po­cząw­szy od po­ło­wy XVI wie­ku znaczenie Wrocławia spadało, a w 1659 r. ce­sarz Le­o­pold I prze­ka­zał te­re­ny zam­ko­we je­zu­i­tom, któ­rzy roz­po­czę­li roz­biór­kę i przys­tą­pi­li do wzno­sze­nia w jej miej­scu budowli na po­trze­by ko­le­gium. Ja­ko pierw­sze ro­ze­bra­no skrzyd­ło po­łud­nio­we, gdzie powstał ko­ściół I­mie­nia Je­zus, a skrzyd­ło za­chod­nie i staj­nie wyburzono w la­tach 1728-1731 pod bu­do­wę gmachu głównego aka­de­mii. W miejscu bramy zamkowej powstało łukowate przejście w gmachu akademii, które łączy obecnie Plac Uniwersytecki przez ulicę Grodzką z Mostem Uniwersyteckim. Głów­ne skrzydło pa­ła­cu zaadaptowano na cele mieszkalne i przetr­wało do cza­su bu­do­wy kon­wik­tu św. Jó­ze­fa w la­tach 1734-1755. Skrzyd­ło pół­noc­ne ro­ze­bra­ne zaś dopiero w la­tach 1851-1858.

Je­dy­ny­m oca­la­ły­m elementem zamku jest pięt­ro­wy frag­ment skrzyd­ła wschod­nie­go słu­żą­cy ja­ko za­kry­stia ko­ścio­ła I­mie­nia Je­zus.

Zobacz też Drugi zamek lewobrzeżny we Wrocławiu

Przypisy

Bibliografia Nieistniejące zamki wrocławskie Zamek na uniwersytecie Zamek Książąt Śląskich na planach i zdjęciach

Cesarski Kategoria:Nieistniejące zamki w Polsce Kategoria:Wyburzone obiekty budowlane we Wrocławiu