Jan Maksymilian Fredro herbu Bończa, krypt.: X, (ur. 1784 w Surochowie, zm. 15 lutego 1845 w Paryżu) – generał brygady wojsk Królestwa KongresowegoHenryk P. Kosk, Generalicja polska t. I Pruszków 1998, s. 141., pułkownik wojsk napoleońskich, uczestnik kampanii napoleońskich 1812-1814, członek Rady Administracyjnej i Rady Stanu Królestwa Polskiego, tłumacz, dramatopisarz, krytyk teatralny i poeta. Adiutant cara Aleksandra I (od roku 1816), marszałek dworu królewskiego Mikołaja I Romanowa w 1830 rokuObraz polityczny i statystyczny Królestwa Polskiego iaki był w roku 1830 przed dniem 29 listopada, Warszawa 1830, s. 5., członek przybrany Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w 1829 rokuLista imienna członków Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w styczniu 1829 roku, [Warszawa], , s. 6..
Życiorys Urodził się w rodzinie Jacka Fredry, ziemianina galicyjskiego, oraz Marianny Dembińskiej. Brat komediopisarza Aleksandra Fredry. Otrzymał w domu wychowanie półpolskie, półfrancuskie. W latach młodzieńczych przez dłuższy czas przebywał na dworze w Puławach. W roku 1806 w Warszawie wstąpił do 2 pułku piechoty, wkrótce został kapitanem adiutantem sztabu głównego. Kilka miesięcy później przeszedł do 2 pułku ułanów. W roku 1807 został odznaczony krzyżem Virtuti Militari.
Autor dramatu Harald (1827). Po upadku powstania listopadowego wyjechał do Paryża, gdzie jednak nie uczestniczył w życiu emigracji polskiej.
Był członkiem kapituły Rycerze Gwiazdy w loży wolnomularskiej Bracia Zjednoczeni, w 1808 roku mistrzem obrzędów lożyStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 200..
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari (1807) Order Świętego Stanisława I klasy (11 września 1821 roku)Stanisław Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława (1. XII. 1815-29. XI. 1830), w: Miesięcznik Heraldyczny, nr. 5, r. IX, Warszawa, sierpień 1930, s. 99. Kawaler Orderu Legii HonorowejRocznik Woyskowy Królestwa Polskiego. Na rok 1819. s. 9
Twórczość Ważniejsze utwory Harald. Tragedia w 5 aktach wierszem, wyst. Warszawa 30 września 1827, fragm. Kolęda na r. 1828, Warszawa 1828; wyd. całości zobacz: Tragedie... Władza poezji (oda), wygł. na posiedzeniu Towarzystwa Przyjaciół Nauk 9 grudnia 1829, Rocznik Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, t. 21 (1830), s. 327-340; przedr. P. Hertz w: Zbiór poetów polskich XIX w., ks. 1, Warszawa 1959 Tragedie... Wydanie J.N. Bobrowicza z rękopismu autora, Lipsk 1837, zawartość: Dydona. Tragedia w 5 aktach wierszem; Harald. Tragedia w 5 aktach wierszem; Wanda. Tragedia w 5 aktach wierszem Poezje, rękopis: Biblioteka Czartoryskich Pamiętniki, niewydane, rękopis znajdował się w posiadaniu hr. Karłowej w Petersburgu (informuje Polski Słownik Biograficzny). Ponadto jako członek Towarzystwa Iksów zamieszczał w latach 1815-1819 recenzje teatralne (pod krypt. X) w czasopismach: Gazeta Warszawska i Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego.
Przekłady J. Racine: Andromacha (informuje G. Korbut) J. Racine: Brytanik (informuje G. Korbut) J. Racine: Fedra (informuje G. Korbut) Drobne przekłady ogłaszał w czasopismach i zbiorach: Kolęda na r. 1828 (tu: I. Kryłow „Osioł i słowik”), Tygodnik Krakowski (tu: Horatius: „Do Pirry”; „Do ludu”; 1834 nr 5-6).
Według S. Wasylewskiego pomagał Marii Wirtemberskiej przełożyć na piękną prozę polską napisaną pierwotnie po francusku powieść „Malwina”.
Wydania zbiorowe Tragedie..., Lipsk 1837; zob. Twórczość
Listy i materiały Do brata, Aleksandra Fredry, z lat 1822-1826, wyd. H. Biegeleisen w: A. Fredro Komedie, t. 1, Lwów 1897, s. 188-195 Do K. Koźmiana, brak daty, rękopis: Biblioteka PAN, Kraków, sygn. 2031, t. 1, k. 193 Protokoły 11 pierwszych posiedzeń Towarzystwa Iksów, 14 kwietnia – 4 czerwca 1815, pisane przez Fredrę i J. Lipińskiego; z rękopisu Biblioteki im. Sałtykowa-Szczedrina w Leningradzie, wyd. E'. S. Brynskij Iz istorii russko-sławianskich litieraturnych swiaziej XIX w., Moskwa-Leningrad 1963
Bibliografia „Jan Maksymilian Fredro”, [w:] „Pisarze polskiego oświecenia”, t. 3, pod red. T. Kostkiewiczowej i Z. Golińskiego, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1996, s. 845-859
Przypisy
Kategoria:Członkowie Rady Administracyjnej Królestwa Kongresowego Kategoria:Członkowie Rady Stanu Królestwa Kongresowego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Jan Maksymilian Fredro Kategoria:Generałowie brygady Wojska Królestwa Kongresowego Kategoria:Hrabiowie Królestwa Galicji i Lodomerii Kategoria:Ludzie urodzeni w Surochowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława I klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Oficerowie kawalerii Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polscy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy uczestnicy wojen napoleońskich Kategoria:Polscy wolnomularze (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy wolnomularze (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Pułkownicy Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1784 Kategoria:Urzędnicy dworscy Królestwa Kongresowego Kategoria:Zmarli w 1845