Reprezentacja Holandii w piłce nożnej mężczyzn/Lata 1994–2004

Lata 1994-2004. Złote czy stracone pokolenie? Skład Ajaksu z meczu z MilanemPogrubieniem oznaczono zawodników-reprezentantów Holandii w latach 1994-2004. Wiedeń, 24.05.1995

Edwin van der Sar

Michael Reiziger Danny Blind Frank de Boer

Finidi George Clarence Seedorf (53, Nwankwo Kanu) Frank Rijkaard Edgar Davids

Marc Overmars Ronald de Boer Jari Litmanen (68, Patrick Kluivert) Pokolenie triumfatorów Ligi Mistrzów 1995Imię i nazwiskoRok urMŚ 1994ME 1996MŚ 1998ME 2000ME 2004Edwin van der Sar1970Frank de Boer1970Ronald de Boer1970Winston Bogarde1970Michael Reiziger1973Edgar Davids1973Marc Overmars1973Clarence Seedorf1976Patrick Kluivert1976 24 maja 1995 roku na Stadionie im. Ernsta Happela na wiedeńskim Praterze AFC Ajax pokonał 1:0 AC Milan w finale Ligi Mistrzów. Holenderski triumfator, prowadzony przez Louisa van Gaala, do dziś jest najmłodszą drużyną, która zwyciężyła w historii europejskich rozgrywek klubowych"Europejskie finały. Encyklopedia piłkarska FUJI, t. 23". red. A. Gowarzewski, Katowice 1999, s. 147. Tam także nazwiska (i inne dane) piłkarzy Ajaksu, którzy brali udział w rozgrywkach Ligi Mistrzów 1994-1995.. Ośmiu piłkarzy, którzy wówczas wybiegli na boisko w barwach Ajaksu (plus Winston Bogarde, który w meczu finałowym siedział na ławce rezerwowych, ale wcześniej grał w czterech spotkaniach), przez kolejną dekadę występowało w pierwszej jedenastce drużyny narodowej na mistrzostwach świata i Europy. Najstarsi z nich – Edwin van der Sar, Bogarde i bracia Frank i Ronald de Boerowie – urodzili się w 1970 roku i w dniu wiedeńskiego zwycięstwa liczyli dwadzieścia pięć lat, najmłodsi – Clarence Seedorf i Patrick Kluivert to rocznik 1976; Puchar Mistrzów zdobyli nie mając nawet dwudziestu lat.

Na rok przed zwycięstwem Ajaksu w Lidze Mistrzów Pomarańczowi dotarli do ćwierćfinału mistrzostw świata. Ostatni raz zagrało w holenderskiej kadrze czterech mistrzów Europy z 1988 roku, a czterech przyszłych triumfatorów Pucharu Mistrzów (bracia de Boer i Overmars oraz van der Sar jako rezerwowy) na amerykańskich boiskach zaczynało reprezentacyjne przygody.

Na Euro 1996 spośród tej dziewiątki Guus Hiddink powołał siedmiu, ale dwaj nieobecni – Frank de Boer i Marc Overmars – nie znaleźli się w kadrze tylko z powodu urazów. Dwa lata później na mundialu wystąpili już wszyscy, jednego – kontuzjowanego Bogarde'a – zabrakło na Euro 2000. Ostatnim turniejem, na którym o obliczu Pomarańczowych decydowała tamta generacja piłkarzy, były Mistrzostwa Europy 2004. Do Portugalii Dick Advocaat zabrał siedmiu z nich. Następca Advocaata Marco van Basten postanowił radykalnie odmłodzić kadrę, co oznaczało pożegnanie z drużyną narodową dla wszystkich, oprócz bramkarza van der Sara, który, jako jedyny grający przeciw Milanowi w 1995 roku, pojechał na Mistrzostwa Świata w 2006 roku i Europy w 2008 roku.

W czasie tej dekady Holendrzy zdobyli dwukrotnie brązowy medal mistrzostw Europy i raz zajęli czwarte miejsce na mundialu, chociaż zawsze startowali z pozycji faworytów do zdobycia głównego trofeum. Zawodnicy z czasem przeszli z Ajaksu do najlepszych klubów Europy, wygrywali rankingi na najlepszych na Starym Kontynencie, ale grając w reprezentacji zazwyczaj zawodzili. Dlatego też wśród komentatorów obserwujących na przełomie wieków drużynę Holandii czasem pojawia się określenie "stracone pokolenie". Tak np: ZM. Zwiędłe tulipany. "Piłka Nożna Plus" nr 10, październik 2001, s. 39.O niepowodzeniach młodzieży z Ajaxu Amsterdam w "dorosłym" piłkarskim życiu także: L.Orłowski. Trudna dorosłość cudownych dzieci, "Piłka Nożna" nr 15, 9 kwietnia 2002, s. 25-26..

1994 rok – ćwierćfinał mistrzostw świata Mecze Holandii na Mundialu 1994DataPrzeciwnikZ-R-PWynikMiastoStrzelcy bramek20.06.1994Z2–1WaszyngtonWim JonkGaston Taument25.06.1994P0–1Orlando -29.06.1994Z2–1OrlandoDennis BergkampBryan Roy04.07.1994Z2–0OrlandoDennis BergkampWim Jonk09.07.1994P2-3DallasDennis BergkampAron Winter 17 listopada 1993 roku na stadionie poznańskiego Lecha Holandia wygrała 3:1 z reprezentacją Polski w ostatnim meczu eliminacji do Mistrzostw Świata 1994. W grupie kwalifikacyjnej zajęła miejsce drugie, premiowane bezpośrednim awansem. Zgodnie z umową zawartą jeszcze przed Euro 1992 wówczas właśnie skończyła się misja Dicka Advocaata. 47-letni selekcjoner po wygraniu eliminacji miał ustąpić miejsca Johanowi Cruyffowi. Nigdy jednak do tego nie doszło. W grudniu 1993 roku władze KNVB postanowiły, że Advocaat pozostanie na swoim stanowisku. Okazało się bowiem, że po ostatnich mistrzostwach Europy nie sporządzono stosownej umowy między związkiem a Cruyffem, i w tym czasie wartość szkoleniowca wzrosła na tyle, że działacze federacji nie byli w stanie za niego zapłacić FC Barcelonie. Ponadto między nimi a samym Cruyffem doszło do kilku nieporozumień, m.in. w sprawie jego wynagrodzeniaWedług prasowych komentarzy Cruyff zażądał prawie 500 tysięcy marek miesięcznie, czyli 1/6 tego, co dostawał w FC Barcelonie za cały sezon. Zob. ska. Holandia. Do trzech razy sztuka. "Gazeta Wyborcza", dodatek piłkarski, nr 130, 7 czerwca 1994, s. 8. oraz wyboru producenta sprzętu piłkarskiego, z którego usług korzystać będzie reprezentacjaZwiązek miał podpisaną umowę z Lotto, a Cruyffowi zależało, aby reprezentacja korzystała z wyrobów firmy, którą sam reklamował. A. Godny. Advocaat "generała". W: Encyklopedia piłkarska FUJI. World Cup 1994, tom 10, Katowice 1994, s. 91.. Obserwatorzy spekulowali także, że zmianie selekcjonera na pół roku przed Mundialem stanowczo sprzeciwił się Rinus MichelsMichels od początku otwarcie krytykował rozwiązanie ze zmianą selekcjonera i nazywał je "niezręcznym". H. Mees. Stare Tulipany?. "Piłka Nożna" nr 12, 24 marca 1992, s. 9.Prasa wielokrotnie pisała o sporze o obsadę selekcjonera z tego czasu jako o ambicjonalnym konflikcie dwu wielkich osobowości: Cruyffa i Michelsa. Zob. D.Kurowski. Przypadki Dicka Advocaata, czyli między Cruyffem a Michelsem, "Piłka Nożna", nr 3, 18 stycznia 1994, s. 19.. Od początku wspierał Advocaata, ten zresztą podkreślał, że będzie korzystał z doświadczenia swojego mentoraTuż po tym, gdy okazało się, że obejmie stanowisko selekcjonera Advocaat powiedział: "Olbrzymie doświadczenie Michelsa jest trudne do przecenienia. [...] Byłbym rad, gdyby pozostał jako mój doradca albo menedżer reprezentacji". Cyt za: H. Mees. Stare Tulipany?. "Piłka Nożna" nr 12, 24 marca 1992, s. 9.. Dziennikarze holenderscy, na zilustrowanie wpływów Michelsa na reprezentację i selekcjonera, często przytaczali historię z powrotu kadry z wyjazdowego meczu z Norwegią. W czasie zgrupowania z drużyną ciągle przebywał Michels, a w samolocie wracającym do Amsterdamu w pierwszym rzędzie siedział również opiekun mistrzów Europy z 1988 roku, za nim dopiero Advocaat, a więc dokładnie tak jak dawniej, kiedy przypadała mu rola asystentaH. Mees. Nadzieja w Bergkampie. "Piłka Nożna" nr 40, 6 października 1992, s. 7.. Nowemu trenerowi kadry zarzucano także uległość wobec najbardziej doświadczonych piłkarzyPrzykładem była historia z meczu z Norwegią, kiedy starsi gracze wymogli na Advocaacie wystawienie w pierwszej jedenastce Franka de Boera, który nie był wówczas w optymalnej formie, zamiast Arthura Numana. Zob. H. Mees. Nadzieja w Bergkampie. "Piłka Nożna" nr 40, 6 października 1992, s. 7.. thumb|310px|Trener Dick Advocaat przed i w trakcie MŚ 1994 oskarżany był o niesamodzielność i uległość wobec Rinusa Michelsa Pewny utrzymania stanowiska Advocaat musiał zmierzyć się z dwoma kolejnymi problemami. Jednym była przedłużająca się kuracja Marco van Bastena (30 lat), który doznał urazu pod koniec 1992 roku i od tamtego czasu w ogóle nie grałSzerzej o problemach zdrowotnych van Bastena z tego okresu: ZM. Kariera na ostrzu skalpela, "Piłka Nożna" nr 21, 24 maja 1994, s. 17.. Advocaat do końca trzymał dla niego miejsce w kadrze, ale jego kontuzja okazała się zbyt groźna, aby mógł zagrać, a nawet - jak się wkrótce okazało - kontynuować profesjonalną karierę. Drugim kłopotem selekcjonera była rezygnacja z występów w reprezentacji kapitana Ruuda Gullita (32). Gullit chciał odejść już po mistrzostwach Europy, ale Advocaat przekonał go wówczas do zmiany decyzjiRB. Gullit żegna reprezentację?. "Gazeta Wyborcza", nr 235, 6 października 1992, s. 23.. W październiku 1993 roku w spotkaniu eliminacyjnym z Anglią piłkarz, od kilku tygodni powracający do wysokiej formy w Sampdorii, został zdjęty z boiska przez selekcjonera i uznał to za afront, który miał być powodem rezygnacji z gry w kadrzeGullit został zmieniony w '71 minucie na Petera van Vossena, który w końcówce meczu strzelił wyrównującą bramkę. A. Godny. Advocaat "generała". W: Encyklopedia piłkarska FUJI. World Cup 1994, tom 10, Katowice 1994, s. 91.. Po kilku rozmowach między Gullitem a asystentem selekcjonera Rinusem IsraëlemO kulisach tych rozmów: H.Mees. Awantura o Gullita, "Piłka Nożna", nr 10, 8 marca 1994, s. 24., Advocaat powołał piłkarza Sampdorii na towarzyskie spotkanie ze Szkocją w maju 1994 roku, a nawet ogłosił, że na mistrzostwach będzie on kapitanem zespołuKapitan Ruud, "Gazeta Wyborcza", nr 106, 9 maja 1994, s. 22.. Zawodnik zagrał ze Szkocją, ale na tydzień przed rozpoczęciem turnieju ponownie - bez podania przyczyny - ogłosił rozbrat z reprezentacjąVan Basten za Gullita?, "Gazeta Wyborcza", nr 127, 3 czerwca 1994, s. 24.Gullit wprawdzie powiedział, że odchodzi, bo uważa taktykę przygotowaną przez Advocaata na mistrzostwa za zbyt ofensywną, ale dziennikarze od razu wytknęli mu, że kilkanaście miesięcy temu oskarżał selekcjonera o przesadne przywiązanie do gry obronnej. Zob. D.Kurowski. Advocaat nie... zaszczekał, "Piłka Nożna", nr 25, 21 czerwca 1994, s. 25.. Jego decyzja została skrytykowana zarówno przez sztab szkoleniowy, jak i większość piłkarzyW imieniu drużyny wypowiedział się Ronald Koeman: "Skrzywdził nas odchodząc w ten sposób. To był dla nas policzek, jesteśmy zdegustowani". Zob. Ruuda taktyka. "Gazeta Wyborcza", nr 125, 31 maja 1994, s. 24.. Oprócz van Bastena i Gullita w kadrze zabrakło kontuzjowanego Erwina Koemana (33) oraz dwu doświadczonych graczy, którzy zakończyli reprezentacyjne kariery już po Euro 1992: 36-letniego Adriego van Tiggelena i starszego o rok Hansa van BreukelenaA. Godny. Advocaat "generała". W: Encyklopedia piłkarska FUJI. World Cup 1994, tom 10, Katowice 1994, s. 90..