Zmowa cenowa – porozumienie przedsiębiorstw na pewnym rynku dotyczące poziomu cenN.Gregory Mankiew, Mark P. Taylor, „Mikroekonomia”; PWE 2009., mające na celu uniknięcie wzajemnej konkurencjiD. Begg, S. Fischer, R. Dornbusch „Mikroekonomia”; PWE 2007..
W szerszym kontekście zmową nazywa się sytuację, w której dwa lub większa liczba przedsiębiorstw wspólnie ustalają ceny lub wielkości produkcji, dokonują podziału rynku lub wspólnie podejmują decyzje handloweP. A. Samuelson, W. D. Nordhaus, „Ekonomia T.1"; PWN 2004..
Grupę przedsiębiorstw, które działają w zmowie cenowej nazywa się kartelem, syndykatem, trustem, koncernem, konglomeratem, czy holdingiem. Istnienie zmowy cenowej wymaga, aby jego uczestnicy mieli do siebie pełne zaufanie. Działania niezgodne z warunkami zmowy powodują utratę zaufania i rozpad porozumienia. Nadużywanie zaufania w zmowach cenowych i jego skutki wyjaśnia dylemat więźniaB. Klimczak, „Mikroekonomia”; Wyd. AE 2006..
Zmowa cenowa ze względu na brak alternatyw dostępnych na rynku zmusza klientów do płacenia wyższych cen niż w przypadku rynku, na którym dostawcy konkurują ze sobą. Narusza ona nie tylko normy etyczne, ale także prawo.
Rodzaje zmowy cenowej Jawna – przedsiębiorstwa ustalają między sobą wspólnie ceny obowiązujące na rynku na mocy umów. Tajna (milcząca) – przedsiębiorstwa powstrzymują się od konkurencji bez zawierania jawnych porozumień.
Milcząca zmowa cenowa prowadzi do stosowania identycznych (wysokich) cen, co skutkuje dużymi zyskami i zmniejszeniem ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Krótkoterminowa – porozumienie zawarte między przedsiębiorstwami w formie pools lub ringsT. Zalega, „Mikroekonomia”; Wyd. naukowe Wydziału Zarządzania UW 2007. zobowiązujące jego uczestników do przestrzegania przez określony czas cen ustalonych tym porozumieniem. Przedsiębiorstwa zawiązujące tego rodzaju porozumienie nie tracą osobowości prawnej i ekonomicznej. Poza określeniem wspólnej polityki cenowej mogą się one dzielić rynkiem zbytu oraz określać zadania produkcyjne i wyznaczać między sobą czynności niezbędne do wykonywania wspomnianych zadań. Długoterminowe – istnienie takiej zmowy jest bardzo mało prawdopodobne, gdyż uczestnicy ustalając wspólne warunki współpracy muszą uzgodnić cenę korzystną dla wszystkich, zaś warunki gospodarowania mogą się zmieniać korzystnie dla jednych, zaś niekorzystnie dla drugich.
Zmowy cenowe w historii Najbardziej znane zmowy cenowe: kilku światowych gigantów farmaceutycznych w latach 90. XX wieku uzgadniało ceny preparatów witaminowychE. Czarny, „Mikroekonomia”; PWE 2006. OPEC (Organizacja Państw Eksportujących Ropę Naftową) w latach 1973–1985 linie lotnicze Braniff i American Airlines na przełomie lat 80. i 90. XX wieku
Zmowy cenowe w Polsce Instytucją, która w Polsce odpowiada za kształtowanie oraz realizację polityki ochrony konkurencji, jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku wykrycia zmowy cenowej UOKiK może nałożyć na jej uczestników kary, sięgające 10% ich obrotu. Na osoby zarządzające przedsiębiorstwami biorącymi udział w zmowie może zostać nałożona kara w wysokości do 2 mln zł.
Zobacz też oligopol
Przypisy
Bibliografia Hal R. Varian, „Mikroekonomia: kurs średni – ujęcie nowoczesne”; PWN 2009 P. A. Samuelson, W. D. Nordhaus, „Ekonomia T.1"; PWN 2004
E. Czarny, „Mikroekonomia”; PWE 2006 B. Klimczak, „Mikroekonomia”; Wyd. AE 2006 T. Zalega, „Mikroekonomia”; Wyd. naukowe Wydziału Zarządzania UW 2007 N. Gregory Mankiw, Mark P. Taylor, „Mikroekonomia”; PWE 2009 M. Gulcz, „Ekonomia cz.1, Mikroekonomia” Ars boni er aequi 2002 D. Laidler, S. Estrin, „Wstęp do mikroekonomii”; Gebethner i Ska 1991 B. C. Eaton, D. F. Eaton, „Microeconomics”; Prentice Hall cop. 1995 H. Gravelle, R. Rees, „Microeconomics”; Longman 1982
Kategoria:Konkurencja (gospodarka) Kategoria:Polityka cenowa