Eparchia żytomierska – jedna z eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Jej stolicą jest miasto ŻytomierzЖИТОМИРСЬКА єпархія. Jej obecnym ordynariuszem jest metropolita Nikodem (Horenko), zaś funkcje katedry pełni sobór Przemienienia Pańskiego w ŻytomierzuЖитомирська єпархія.
Historia mały|lewo|Eparchia żytomierska na tle podziału administracyjnego UKP PM Od 1799 do 1944 obszar dzisiejszej eparchii żytomierskiej był częścią eparchii wołyńskiej. W 1944 dokonano podziału tejże eparchii, wyodrębniając m.in. eparchię żytomierską i owrucką. W momencie powstania liczyła ona 221 parafii. W ciągu kolejnych dwóch dekad władze radzieckie dokonały masowych likwidacji prawosławnych placówek duszpasterskich; w 1988 funkcjonowały jedynie 142 parafie. Odrodzenie działalności eparchii nastąpiło dopiero po 1989. Arcybiskupem żytomierskim był wówczas Hiob (Tywoniuk).
22 czerwca 1993 z terytorium eparchii żytomierskiej i owruckiej wyodrębniona została samodzielna eparchia owrucka. Pozostała część administratury otrzymała nazwę eparchii żytomierskiej, zaś jej zwierzchnicy mieli nosić tytuł biskupów żytomierskich i nowogrodzko-wołyńskich. Pierwszym biskupem eparchii w nowych granicach został Guriasz (Kuźmenko), który sprawował urząd do 2011, gdy zastąpił go Nikodem (Horenko) (od 2014 arcybiskupЖ У Р Н А Л № 44, a od 2017 metropolitaУкраїнська Православна Церква урочисто відзначила День Хрещення Русі).
Biskupi żytomierscy Warłaam (Szyszacki) (1795–1799) Damaskin (Maluta) (1940–1941) Bazyli (Ratmirow) (1941) Leoncjusz (Filippowicz) (1941–1943) Antoni (Krotewycz) 1944 – 1946 Aleksander (Winogradow) (1947–1949) Sergiusz (Łarin) (1949–1950) Nifont (Sapożkow) (1950–1951) Włodzimierz (Kobiec) (1951–1956) Benedykt (Polakow) (1956–1958) Eumeniusz (Chorolski) (1958–1967) Palladiusz (Kaminski) (1968–1977) Jan (Bodnarczuk) (1977–1989) Hiob (Tywoniuk) (1989–1996) Guriasz (Kuźmenko) (1996–2011) Nikodem (Horenko) (od 2011)
Dekanaty W skład eparchii wchodzi 15 dekanatów:Spis dekanatów na stronie eparchii (ukr.) andruszowski; baranowski; berdyczowski; cudnowski; czerniachiwski; czerwonoarmijski; korostyszowski; lubarski; nowogrodzki – Przemienienia Pańskiego; nowogrodzki – Świętej Trójcy; popilniański; romaniwski; różyński; żytomierski miejski; żytomierski rejonowy.
Monastery Na terenie eparchii działają następujące klasztoryWykaz monasterów: monaster Przemienienia Pańskiego w Tryhorach, męski monaster Narodzenia Pańskiego w Czerwonem, żeński
W granicach eparchii znajdują się ponadto stauropigialne monastery: św. Jerzego w Horodnicy oraz św. Anastazji Rzymianki w ŻytomierzuЖурнали засідання Священного Синоду Української Православної Церкви від 10 лютого 2011 року.
Przypisy
*