Wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1848 roku – wybory do Sejmu Ustawodawczego przeprowadzone w czerwcu 1848 w Cesarstwie Austriackim, w następstwie wydarzeń Wiosny Ludów.
Były to pierwsze wybory w historii Austrii, zarazem pierwsze bezpośrednie. Sejm Ustawodawczy rozpoczął prace 22 lipca 1848.
Wybory w Galicji W Galicji kampania wyborcza była krótka (jak w całej Austrii), ale bardzo intensywna. Do zdobycia w Galicji było 100 mandatów poselskich (bez Bukowiny, w której było ich 8). Administracja austriacka zajmowała chwiejne stanowisko – w niektórych popierała kandydatów polskich, w innych ukraińskich.
Ustawa wyborcza została dostarczona do okręgów 26 maja 1848, a prawybory zaplanowano na 4–6 czerwca.
Ukraińscy posłowie z Galicji Główna Rada Ruska wystawiała własnych kandydatów, jednak w wielu przypadkach przegrywali on z chłopami (czy to ruskimi, czy polskimi – „Mazurami”), którzy wybierali solidarność stanową nad narodowąJan Kozik – „Między reakcją a rewolucją”, s. 84–85..
Ostatecznie ze 100 galicyjskich mandatów Ukraińcy zdobyli 25 mandatów, w tym 15 zdobyli posłowie chłopscy. Byli to: Hryhorij Andrusiak (rolnik ze Skolego), Josyf Dyneć (Sokal), Andrij Dziwakowśkyj (włościanin z Żydaczowa), Wasyl Harmatij (rolnik z Mikuliniec), Stepan Hoj (Zaleszczyki), Josyf Hryhoruk (rolnik z Delatyna), Iwan Kapuszczak (włościanin ze Sołotwiny), Pantelejmon Kozar (Żółkiew), Iwan Kruchowśkyj (włościanin z Horodenki), Stepan Łesiuk (włościanin z Kołomyi), Hryhorij Nyczyporuk (włościanin ze Śniatynia), Hryhorij Petryszyn (włościanin z Tyśmienicy), Kostiantyn Posacki (diak z Rożniatowa), Iwan Ryszko (włościanin z Kut), Josyf Sawka (włościanin z Gródka). Oprócz nich wybrano 8 duchownych greckokatolickich: Kyryła Błońskiego (Jabłonów), Adolfa Dobrianskiego (Sanok), Mychajło Hankewycza (Radziechów), Mychajła Hnidkowskiego (Wojniłów), Hryhorija Jachymowycza (Przemyśl), Hryhorija Łewyckiego (Złoczów), Iwana Łomnyckiego (Turka), Hryhorija Szaszkewycza (Monasterzyska); oraz dwóch inteligentów świeckich: Jewstachija Prokopczyca (Mariampol) i Kyryła Winkowskiego (Jaworów).
Polscy posłowie z Galicji Nikodem Bętkowski, Adam Bielecki (pleban z Radymna), Seweryn Bieliński, Tomasz Bogdaś (włościanin z Tarnowa), Michał Buszek (mieszczanin ze Starego Sącza), Sebastian Czepiel (włościanin z Mielca), Aleksander Dobrzański, Ludwik Dolański, Mikołaj Drauss (właściciel dóbr z Głogowa w Galicji), Edward Duniewicz(właściciel dóbr z Narajowa), Aleksander Dunin Borkowski, Jan Durbasiewicz (prawnik z Gorlic), Marian Dylewski, Aleksander Stanisław Dzieduszycki, Tytus Dzieduszycki, Fasuga/Faszuga, Jan Fedorowicz, Furek, Bartłomiej Gabrys (rolnik z Nowego Sącza), Antoni Zygmunt Helcel, Karol Hubicki, Wojciech Hyciek (lekarz z Żywca), Jakub Józef Jakubowski (lekarz z Krakowa), Henryk Janko, Jan Jaruntowski, Mikołaj Kański(mieszczanin z Gdowa), Czesław Kobuzowski (posiadacz dóbr ze Żmigrodu), Józef Konopka, Szymon Kossakiewicz (wikary z Myślenic), Stanisław Koszowski (właściciel dóbr z Sambora), Edmund Kraiński (właściciel dóbr z Dobromila), Jan Krauze/Krause (nauczyciel prywatny z Jarosławia), Józef Krzyżanowski(dr praw z Krakowa), Karol Langie, Marcin Lejczak (włościanin z Trembowli), Julian Leszczyński (wikary z Krosna), Bogusław Longchamps (lekarz z Liska), Jerzy Henryk Lubomirski, Franciszek Macieszkiewicz (kameralny justiciariusz z Drohobycza), Maksymilian Machalski (dr. praw z Brzeska), Jerzy Maier/Meyer/Mayer, Jan Makuch (wikary z Jordanowa), Włodzimierz Mandl/Mendel, Jan Marin, Jan Martini, Mateusz Mazurkiewicz (rolnik ze Zbaraża), Jan Micewski, Józef Młynarzyk/Młynarczyk(włościanin z Kent), Karol Noskowski (pleban z Wadowic) Stanisław Pawlikowski (rolnik z Nowego Targu), Meliton Pienczykowski, Bartłomiej Pietrowski/Piotrowski (włościanin z Winnik), Walerian Podlewski (właściciel dóbr z Kossowy), Michał Popiel (mieszczanin ze Starosoli), Adam Józef Potocki, Jakub Rab (włościanin z Rzeszowa), Antoni Sanocki, Józef Ścibała (rolnik z Bobowej), Władysław Sierakowski (właściciel dóbr z Sokołówki), Ignacy Skrzyński, Seweryn Smarzewski, Franciszek Jan Smolka, Franz Stadion, Jan Stasiowski,(włościanin z Brzostka) Jan Stawarski, Feliks Stobnicki, Jan Storc (włościanin z Pilzna), Bonawentura Szeleszczyński (dziedzic z Leżayska), Jan Józef Tarnowski, Franciszek Trzecieski, Stanisław Waguza, Kazimierz Walczyk (gospodarz z Dębicy), Franciszek Ksawery Wierzchleyski, Wojciech Wojtowicz (gospodarz z Dombrowy) Józef Zajączkowski, Zdzislaw ZamoyskiZłożył mandat w listopadzie 1848 roku Czas 1848 nr 18 z 23 listopada s. 4., Celestyn Zbyszewski, Jan Zeiser, Florian ZiemiałkowskiSpis deputowanych sejmu wiedeńskiego Rozprawy Sejmu Wiedeńskiego 1848 nr 3 s. 1–2.
Żydowscy posłowie z Galicji Abraham Halpern, Isak Mannheimer, Dow Ber Meisels + Posłowie z Galicji i Bukowiny na Sejm Konstytucyjny w Wiedniu-Kromieryżu (1848 – 1849) według okręgów wyborczychDane w tabeli wg zestawienia w: Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 347–353.nrokręgobwódimię i nazwiskozawódprzynależność klubowa1.BochniaBochniabrak danychbrak danych2.WieliczkaNikodem Bętkowskilekarz„Stowarzyszenie”3.GdówMikołaj Kańskiadministrator majątku„Stowarzyszenie”4.BrzeskoMaksymilian Machalskiadwokat„Stowarzyszenie”5.BrzeżanyBrzeżanyJózef Zajączkowskikomornik„Stowarzyszenie”6.NarajówEdward Duniewiczziemianin„Stowarzyszenie”7.PodhajceJan Martiniwójt8.BóbrkaLudwik Dolańskiadwokat„Stowarzyszenie”9.RohatynSeweryn Smarzewskiziemianin„Stowarzyszenie”10.WyżnicaBukowinaŁukian Kobyłyciachłop11.RadowiceMichał Bodnarchłop12.ZaleszczykiCzortkówStepan Hoj – Ukrainiecchłop13.KopyczyńceTytus Dzieduszyckiziemianin14.KossówWalerian Podlewskiziemianin„Stowarzyszenie”15.KrzywczeMeliton Pieńczykowskiziemianin„Stowarzyszenie”16.JasłoJasłoFranciszek Trzecieskiziemianin„Stowarzyszenie”17.BrzostekJan Stasiowskichłop18.GorliceJan Durbasiewicz, wybór unieważniono, wybrany powtórniemieszczanin„Stowarzyszenie”19.ŻmigródCzesław Kobuzowskiziemianin„Stowarzyszenie”20.StrzyżówIgnacy Skrzyńskiziemianin„Stowarzyszenie”21.KrosnoJulian Leszczyńskirz.-kat. ksiądz„Stowarzyszenie”22.HorodenkaKołomyjaIwan Kruchowski – Ukrainiecchłop23.JabłonówKyryło Błonśkyj – Ukrainiecgr.-kat. ksiądz24.KołomyjaStepan Łesiuk – Ukrainiecchłop25.KutyIwan Ryszko – Ukrainiecchłop26.ŚniatynHryćko Niczyporuk – Ukrainiecchłop27.Kraków 1KrakówKarol Langemieszczanin„Stowarzyszenie”28.Kraków 2Jakub Józef Jakubowski, zrezygnował 30 listopada 1848, nowo wybrany od 21 grudnia Ber Meiselsrabin29.Kraków 3Józef Krzyżanowski, zrezygnował w listopadzie 1848, nowo wybrany od 17 listopada 1848 Antoni Zygmunt Helcelprawnik„Stowarzyszenie”30.Kraków 4Adam Józef Potocki, złożył mandat 16 listopada 1848, nowo wybrany od 21 grudnia 1848 Antoni Sanockilekarz31.Lwów 1Lwów – miastoFlorian Ziemiałkowskiadwokat„Stowarzyszenie”32.Lwów 2Marian Dylewskiadwokat„Stowarzyszenie”33.Lwów 3Aleksander Dunin-Borkowskiziemianin„Stowarzyszenie”34.WinnikiLwówBartłomiej Piotrowski, złożył mandat, nowo wybrany od 22 listopada 1848 Iwan Stawiarski – Ukrainiecchłop35.Gródek JagiellońskiJózef Sawka – Ukrainiec, wybór unieważniony, w jego miejsce Jerzy Meyermieszczanin36.RzeszówRzeszówJakub Rąbchłop37.LeżajskBonawentura Szeleszczyńskiziemianin„Stowarzyszenie”38.ŁańcutJerzy Henryk Lubomirski, złożył mandat 30 listopada 1848, w jego miejsce w grudniu 1948 wybrano Alfreda Józefa Potockiegoziemianin„Stowarzyszenie”39.GłogówMikołaj Drausschłop40.RozwadówJan Tarnowskiziemianin„Stowarzyszenie”41.Majdan KrólewskiJan Zeiserchłop – kolonista42.Nowy SączNowy SączBartłomiej Gabryśchłop43.Stary SączMichał Buszekmieszczanin„Stowarzyszenie”44.BobowaJózef Ścibałachłop45.Nowy TargStanisław Pawlikowskichłop46.TymbarkFeliks Stobnickiziemianin„Stowarzyszenie”47.PrzemyślPrzemyślFranciszek Wierzchejski zrezygnował w jego miejsce Grzegorz Jachimowicz – Ukrainiecgr.-kat. ksiądz48.JarosławJan Krauzenauczyciel„Stowarzyszenie”49.LaszkiZdzisław Zamoyski, złożył mandat 19 listopada 1848ziemianin50.Sądowa WiszniaJan Jaruntowskiziemianin51.JaworówKyryło Winkowski – Ukrainiec –„Stowarzyszenie”52.SanokSanokAleksander Dobrzański – Ukrainiecgr.-kat. ksiądz53.LeskoBogusław Longchampslekarz„Stowarzyszenie”54.RymanówAdam Bieleckirz.-kat. ksiądz„Stowarzyszenie”55.DobromilEdmund Kraińskiziemianin„Stowarzyszenie”56.DynówJan Martinprawnik„Stowarzyszenie”57.LutowiskaCelestyn Zbyszewskimajor inżynierii58.SamborSamborStanisław Koszowskiziemianin„Stowarzyszenie”59.Drohobycz 1Franciszek Macieszkiewiczurzędnik60.Drohobycz 2Jan Micewskiprawnik„Stowarzyszenie”61.Stara SólMichał Popielziemianin„Stowarzyszenie”62.KomarnoHenryk Jankoziemianin„Stowarzyszenie”63.TurkaIwan Łomnicki – Ukrainiecgr.-kat. ksiądz64.StryjStryjAleksander Stanisław Dzieduszyckiziemianin„Stowarzyszenie”65.WojniłówMichał Gnidkowski – Ukrainiecgr.-kat. ksiądz66.ŻydaczówAndrij Dziwakowski – UkrainiecchłopRożniatówKonstanty Posacki – Ukrainiecgr.-kat. ksiądz67.SkoleHryń Andrusiak – Ukrainiecchłop68.StanisławówStanisławówAbraham Halpernkupiec69.TyśmienicaHryń Petryszyn – Ukrainiecchłop70.MonasterzyskaHryhorij Szaszkewycz – Ukrainiecgr.-kat. ksiądzSołotwinaIwan Kapuszczak – Ukrainiecchłop71.DelatynJózef Hryhoruk – Ukrainiecchłop72.MariampolEustachy Prokopczyc – Ukrainiecnauczyciel73.Tarnów 1TarnówJózef Wagner, wybór unieważniony na jego miejsce wybrany Tomasz Boguśchłop74.Tarnów 2Okręg wyborczy utworzony w trakcie kadencji.Stanisław Waguza, wybrany 19 grudnia 1848, wybór został unieważniony75.DębicaKazimierz Walczykchłop76.MielecSebastian Czepiel (Cepiel)chłop77.Dąbrowa TarnowskaWojciech Wojtowiczchłop78.PilznoJan Sztorc (Storc)chłop79.Tarnopol 1TarnopolJan Fedorowiczprawnik„Stowarzyszenie”80.Tarnopol 2Maurycy Karmin (lekarz), w jego miejsce wszedł Włodzimierz Mandelpoczmistrz81.TrembowlaMaciej Lejczakchłop82.MikulińceWasyl Harmatij – Ukrainiecchłop83.SkałatTeodor Furekchłop84.ZbarażMateusz Mazurkiewiczchłop85.SkawinaWadowiceJózef Konopka, po unieważnieniu wyboru został powtórnie wybranyziemianin„Stowarzyszenie”86.MyśleniceSzymon Kossakiewiczksiądz rz.-kat.87.WadowiceKarol Noszkowskiksiądz rz.-kat.88.JordanówJan Makuchksiądz rz.-kat.89.KętyJózef Młynarczykchłop90,ŻywiecWojciech Hycieklekarz„Stowarzyszenie”91.BiałaAntoni Wacholz – wybory unieważniononauczyciel92.OlejówZłoczówKarol Hubickiziemianin„Stowarzyszenie”93.SokołówkaWładysław Sierakowskiziemianin„Stowarzyszenie”94.GlinianySeweryn Bielińskiziemianin„Stowarzyszenie”95.ZłoczówGrzegorz Lewicki – Ukrainiecksiądz gr.-kat.96.BrodyIsak Mannheimerrabin97.RadziechówMychajło Hankewycz – Ukrainiecksiądz gr.-kat.98.ŻółkiewŻółkiewPańko Kozar – Ukrainiecchłop99.RawaFranz Stadion – Niemiecurzędnik100.Sokalwybrany w tym okręgu F. Stadion wybrał mandat w okręgu Rawa, w ponownych wyborach Josyf Dyneć – Ukrainiecchłop101.LubaczówFranciszek Smolkaadwokat„Stowarzyszenie”
Posłowie z Bukowiny Mychajło Bodnar, Myron Czuperkowicz, Iwan Dołynczuk, Wasyl Kirsti/Carste, Łukian Kobyłycia, Anton Kral, Wasyl Morgotz/Morgocz/Morgoci, Hryc Times/Timis/Tymisz,
Posłowie ze Śląska Cieszyńskiego 4 mandaty: Karl Samuel Schneider (okręg bielski), Karl Chodurek /Hodurek(okręg cieszyński – mieszczanin i posiadacz domu z Cieszyna), Józef Motyka/Molyka (okręg frydecki-pensjonowany kapitan, auditor z Friedek), Wincenty Stieber (okręg polskoostrawski – wójt dziedziczny z Ostrawy).
Przypisy
Bibliografia Jan Kozik – „Między reakcją a rewolucją. Studia z dziejów ukraińskiego ruchu narodowego w Galicji w latach 1848–1849”, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego (Prace historyczne, zeszyt 52), PWN, Kraków-Warszawa 1975
Kategoria:1848 w Europie Kategoria:Polityka Cesarstwa Austrii Kategoria:Wiosna Ludów w Cesarstwie Austriackim Kategoria:Wybory w 1848 Kategoria:Wybory w Austrii Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu reprezentujący Galicję