Pandanowate, pochutnikowate (Pandanaceae) – rodzina roślin krzewiastych, drzewiastych i pnączy należąca do rzędu pandanowców. Przedstawiciele reprezentujący pięć rodzajów z ok. 885 gatunkami (z czego 650 w rodzaju pandan) występują w strefie tropikalnej od zachodniej Afryki, poprzez południową Azję do wysp Oceanii. Rosną zwykle w lasach wilgotnych i na wybrzeżach.

Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne (zwłaszcza Freycinetia banksii i pandan połaciowy Pandanus tectorius). Różne gatunki z rodzaju pandan dostarczają jadalnych owoców, wykorzystywanych także do aromatyzowania potraw. Liście niektórych przedstawicieli rodziny wykorzystywane są w plecionkarstwie, z korzeni powietrznych pozyskuje się włókna stanowiące surowiec do wyrobu lin i sznurów. Pandan wonny Pandanus odorifer wykorzystywany jest do aromatyzowania powietrza, kosmetyków i żywności.

Morfologia Pokrój Drzewa, krzewy i wspinające się byliny (frejcinetia). Często z korzeniami przybyszowymi wyrastającymi jako podporowe lub powietrzne. Pędy pokryte są bliznami po opadłych liściach i zwieńczone są pióropuszami liści na szczycie. Liście Wyrastają w 3 lub 4 prostnicach, przy czym z powodu skręcania pnia, wyglądają często na ułożone spiralnie. Blaszki liści są skórzaste, z pochwiastą nasadą, osiągają do 9 m długości przy 0,4 m szerokości u podstawy. Wzdłuż brzegów blaszki i na kilu od spodu często występują ostre kolce. Kwiaty Niewielkie, zwykle rozdzielnopłciowe, zebrane są w szczytowe kwiatostany o różnym kształcie, zwykle kłosy i kolby, czasem z barwną pochwą i rozgałęzione. Kwiaty nie mają okwiatu i zwykle są siedzące (tylko u Sararanga okwiat zachował się w postaci silnie zredukowanej i kwiaty są szypułkowe). Kwiaty męskie zawierają liczne pręciki, z nitkami wolnymi lub zrastającymi się, z pylnikami wzniesionymi. Kwiaty żeńskie składają się tylko ze słupkowia z jednego, kilku lub wielu owocolistków, tylko u frejcinetii wykształcają się w nich prątniczki. Zalążnie są górne, jednokomorowe (jeśli owocolistki są wolne) lub wielokomorowe (jeśli są zrośnięte). W komorach rozwija się pojedynczy zalążek, tylko u frejcinetii bywają one liczne. Owoce Pojedyncze pestkowce lub jagody zebrane w podługowate lub kulistawe owocostany. Nasiona są drobne.

Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Podział Benstonea Callm. & Buerki Freycinetia Gaudich. – frejcinetia, szczudla Martellidendron (Pic.Serm.) Callm. & Chassot Pandanus Parkinson – pandan Sararanga Hemsl.

Przypisy