Balhae, Parhae lub Bohai – historyczne państwo, istniejące w latach 698–926 na terenach Mandżurii, północnej Korei i Kraju Nadmorskiego.
Historia Balhae powstało na terenach dawnego koreańskiego królestwa Goguryeo (Koguryŏ), które po najeździe chińskim w 668 roku zostało podzielone między Chiny dynastii Tang, a Sillę. Uważało się za spadkobiercę Goguryeo. Zostało utworzone w 698 roku zbiegłego z niewoli chińskiej koreańskiego generała Tae Jo-yŏnga. Jako król przyjął on imię Ko, a państwu nadał nazwę Jin (, ). Po oficjalnym uznaniu niepodległości nowego państwa przez Chiny w 713 roku jego nazwę zmieniono na Balhae. thumb|right|Balhae i jego sąsiedzi Początkowo nowe państwo pozostawało w konflikcie ze swoim południowym sąsiadem Silla. Wojska Balhae dokonywały również wypadów zbrojnych na terytorium Chin, z których największym było złupienie Szantungu w 732 roku. W odpowiedzi, rok później, Tangowie sprzymierzeni z Sillą dokonali wspólnego najazdu na Balhae, zakończonego jednak klęską. Po tych wydarzeniach nastąpiła normalizacja stosunków pomiędzy obydwoma koreańskimi krajami, które pozostały mimo to chłodne; władcy prawie wcale nie wysyłali do siebie poselstw. Mimo to Balhae prowadziło aktywną politykę zagraniczną, utrzymując dyplomację z Japonią i Turkutami. Dopiero na początku IX wieku doszło do zbliżenia z Chinami, które ostatecznie zaowocowało uznaniem przez Balhae zwierzchnictwa Tangów i opłacaniem trybutu.
Upadek Balhae nastąpił wraz z końcem dynastii Tang w Chinach i pojawieniem się koczowniczych Kitanów. Na początku X wieku państwo zostało poważnie osłabione serią kitańskich najazdów i ostatecznie im uległo w 926 roku. Następca tronu wraz ze znaczną częścią ludności uciekł na terytorium królestwa Goryeo (Koryŏ), gdzie zostali bardzo gościnnie przyjęci. Księcia Balhae uznano za członka koreańskiej rodziny królewskiej, a władcy Goryeo uznali się za spadkobierców Balhae i w następnych latach podejmowali szereg nieudanych wypraw, mających na celu odzyskanie jego terytorium.
Społeczeństwo i gospodarka Balhae znajdowało się pod silnymi wpływami kulturalnymi z Chin, wielu jego mieszkańców udawało się na studia do Państwa Środka. Posiadało pięć stolic, wzorowanych architektonicznie na chińskim Chang’anie. Oprócz nich na terenie państwa znajdowało się , w tym Pjongjang. +Pięć stolic Balhae Stolica BalhaePrawdopodobne położenieKoordynaty pałacu Shangjing Lonquanfu (Północna stolica) Ning’an, Heilongjiang Zhongjing Xiandefu (Centralna stolica) Helong, Jilin Donjing Longyuanfu (Wschodnia stolica) Hunchun, Jilin Nanjing Nanhaifu (Południowa stolica) Hamgyŏng, Korea Xijing Yalufu (Zachodnia stolica) Linjiang, Jilin
Kronika dynastii Tang (Xīn Táng shū, skompilowana w 1060), rozdział 219, mówi o Balhae:
Biurokracja była wzorowana na chińskiej; koncentrowała się w miastach stołecznych i wykorzystywała pismo chińskie do zapisu lokalnego niechińskiego języka. Ustrój społeczny charakteryzował się wyraźnym podziałem klasowym, przejście z plebsu do arystokracji było w zasadzie niemożliwe. Szlachta zgrupowana była w wielkie klany, posiadające, w odróżnieniu od pospólstwa, nazwiska.
Gospodarka opierała się na rolnictwie i hodowli, a także wydobycie i przerób metali, zwłaszcza żelaza i miedzi. Wysoko rozwinięte było kowalstwo żelaza, sztuka zapożyczona prawdopodobnie od ludów tureckich. Produkty Balhae, jak konie, świnie, ziarno, konserwowane warzywa (podobne do kimczhi), perły, żeń-szeń, futra, wspominane w chińskich kronikach, były także typowe dla późniejszych państw w Mandżurii, jak Liao i Jin.
W okresie świetności Balhae było nazywane „prosperującym państwem na Wschodzie” ().
Władcy Balhae
#ImięLata rządówImię pośmiertneTranskrypcja RRHan’gŭl, HanjaTranskrypcja RRHan’gŭl, Hanja1Dae Jo-yeong대조영, 大祚榮698–719Go고왕, 高王2Dae Mu-ye대무예, 大武藝719–737Mu무왕, 武王3Dae Heum-mu대흠무, 大欽茂737–793Mun문왕, 文王4Dae Won-ui대원의, 大元義793–794–5Dae Hwa-yeo대화여, 大華與794Seong성왕, 成王6Dae Sung-rin대숭린, 大嵩璘794–808Gang강왕, 康王7Dae Won-yu대원유, 大元瑜808–812Jeong정왕, 定王8Dae Eon-ui대언의, 大言義812–817Hui희왕, 僖王9Dae Myeong-chung대명충, 大明忠817–818Gan간왕, 簡王10Dae In-su대인수, 大仁秀818–830Seon선왕, 宣王11Dae I-jin대이진, 大彝震830–857Hwa화, 和12Dae Geon-hwang대건황, 大虔晃857–871An안왕, 安王13Dae Hyeon-seok대현석, 大玄錫871–895Gyeong경왕, 景王14Dae Wi-hae대위해, 大瑋瑎895–906–15Dae In-seon대인선, 大諲譔906–926Ae애왕, 哀王
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Okres Trzech Królestw Kategoria:Państwa historyczne na Półwyspie Koreańskim