alt=Les Schtroumpfs |mały|Francuskie logo Smerfów thumb|Figurki Smerfów Łasucha (w komiksach Kucharz) i Smerfetki Smerfy (, ) – bajkowa rasa niebieskich ludzików, wykreowanych przez belgijskiego rysownika komiksowego Pierre’a Culliforda, tworzącego pod pseudonimem Peyo. Smerfy są bohaterami komiksu, filmów i seriali animowanych. Od śmierci Peyo w 1992 r. komiks tworzą różni scenarzyści i rysownicy we współpracy z synem artysty, Thierrym Cullifordem.
Komiks mały|Smerfy na muralu w Brukseli Peyo był autorem serii komiksowej Johan & Pirlouit, zamieszczanej w odcinkach w belgijskim czasopiśmie „Le Journal de Spirou”. Jej akcja rozgrywała się w okresie wczesnego średniowiecza w Europie. Bohater o imieniu Johan pełni w niej rolę pazia królewskiego. Towarzyszy mu wierny, lecz chełpliwy giermek-karzeł imieniem Sójka (w oryginale Pirlouit). Johan wyrusza w obronie uciśnionych na swym wiernym koniu, za nim podąża Sójka na swym koźle Biquette. Są obowiązkowi, wierni królowi i odważni.
23 października 1958 Peyo wprowadził do komiksu nową grupę bohaterów, co samo w sobie nie wywołało większych emocji, gdyż Johan i Sójka nieustannie napotykali na swej drodze nowych ludzi i odwiedzali dziwne miejsca. W tym odcinku ich zadaniem było odzyskanie magicznego fletu, co wymagało pomocy ze strony czarodzieja Homnibusa, który do realizacji zadania powołał do istnienia grupkę niebieskich skrzatów. W taki sposób narodziły się Smerfy (w oryginale Schtroumpfs).
Schtroumpf (wym. „sztrumpf”) jest wymyślonym wyrazem. Według informacji z wywiadu przeprowadzonego z Peyo, nazwa przyszła mu na myśl w czasie, kiedy prosił przyjaciela o sól podczas obiadu: próbując przypomnieć sobie słowo, które wyleciało mu z pamięci, ostatecznie rzekł: „Passe-moi le schtroumpf” („Podaj mi schtroumpf”). Słowo, które brzmi podobnie do niemieckiego strumpf (skarpeta), co jest zbiegiem okoliczności, zostało następnie przetłumaczone na prawie 30 języków. W każdym przypadku małe, niebieskie ludziki okazały się komercyjnym przebojem. Smerfy zdobyły szybko tak dużą popularność, że stały się bohaterami oddzielnej serii komiksowej, która w krótkim czasie osiągnęła wielki sukces.
Tomy Seria Smerfy (fr. Les Schtroumpfs) TomWydanie polskieWydanie oryginalneScenariuszRysunki1Czarne Smerfy (1990)Les Schtroumpfs noirs (1963) PeyoPeyo2Smerf Naczelnik (1990)Le Schtroumpfissime (1965)Yvan Delporte, Peyo3Smerfetka (1991)La Schtroumpfette (1967)4Jajko i Smerfy (1991)L'Œuf et les Schtroumpfs (1968)5Smerfy i Krakukas (1991)Les Schtroumpfs et le Cracoucass (1969)Roland Gossens, Peyo6Kosmosmerf (1997)Le Cosmoschtroumpf (1970)Yvan Delporte, Roland Gossens7Smerf czarnoksiężnik (1997)L’Apprenti Schtroumpf (1971)Peyo8Z życia Smerfów (1997)Histoires de Schtroumpfs (1972)Yvan Delporte9Awantura w wiosce Smerfów (1998)Schtroumpf Vert et Vert Schtroumpf (1973)10Zupa ze Smerfów (1998)La Soupe aux Schtroumpfs (1976)11Smerfolimpiada (2018)Les Schtroumpfs Olympiques (1983) Peyo12Smerfuś (2018)Le Bébé Schtroumpf (1984)13Smerfiki (2018)Les P’tits Schtroumpfs (1988)14Latający Smerf (2017)L’Aéroschtroumpf (1990)15Dziwne przebudzenie Smerfa Śpiocha (2017)L’Étrange Réveil du Schtroumpf Paresseux (1991)16Smerf finansista (2017)Le Schtroumpf Financier (1992)Peyo, Thierry CullifordAlain Maury17Smerfowanie biżuterii (2017)Le Schtroumpfeur de Bijoux (1994)Thierry Culliford, Luc Parthoens18Smerf doktor (2017)Docteur Schtroumpf (1996) Thierry Culliford19Smerf dzikus (2018)Le Schtroumpf Sauvage (1998)20Szare Smerfy (2016)La Menace Schtroumpf (2000)21Nie igra się z postępem (2016)On ne Schtroumpfe pas le Progrès (2002)Thierry Culliford, Philippe Delzenne Ludo Borecki, Pascal Garray22Smerf reporter (2015)Le Schtroumpf Reporter (2003) Thierry Culliford, Luc ParthoensLudo Borecki23Smerfy hazardziści (2015)Les Schtroumpfs Joueurs (2005)24Sałatka ze Smerfów (2015)Salade de Schtroumpfs (2006)Thierry Culliford, Luc ParthoensLudo Borecki, Jeroen de Coninck25Dzieciak u Smerfów (2016)Un Enfant chez les Schtroumpfs (2007)Thierry Culliford, Miguel DíazJeroen de Coninck26Smerfy i księga odpowiedzi (2019)Les Schtroumpfs et le livre qui dit tout (2008)Thierry Culliford, Alain JostPascal Garray27Smerfy na letnisku (2020)Schtroumpfs les bains (2009)Thierry Culliford28Mama Smerfetka (2021)La Grande Schtroumpfette (2010) Thierry Culliford, Alain Jost29Smerfy i Złote Drzewo (2023)Les Schtroumpfs et l’Arbre d’Or (2011)30Smerfolicjanci (2023)Les Schtroumpfs de L’Ordre (2012)Jeroen de Coninck31Smerfy w Pilulicie (2024)Les Schtroumpfs à Pilulit (2013)Pascal Garray32Smerfy i zakochany czarownik (2024)Les Schtroumpfs et l’amour sorcier (2014)Jeroen de Coninck33Smerf bohater (2024)Schtroumpf le héros (2015)Jeroen de Coninck, Miguel Díaz Vizoso34Smerfy i półdżin (2024)Les Schtroumpfs et le demi-génie (2016)Thierry Culliford, Luc ParthoensJeroen de Coninck35Smerfy i fioletowa fasola (2025)Les Schtroumpfs et les Haricots mauves (2017)Thierry Culliford, Alain JostPascal Garray36Smerfy i smok z jeziora (2020)Les Schtroumpfs et le dragon du lac (2018)Jeroen de Coninck37Smerfy i maszyna snów (2019)Les Schtroumpfs et la machine à rêver (2019)Miguel Díaz Vizoso, Jeroen de Coninck38Smerfy i bociany (2021)Les Schtroumpfs et le vol des cigognes (2020)Miguel Díaz Vizoso39Smerfy i śnieżyca (2022)Les Schtroumpfs et la tempête blanche (2021)Maury40Smerfy i dzieci (2023)Les Schtroumpfs et les enfants perdus (2022)Miguel Díaz Vizoso41Gargamel, przyjaciel Smerfów (2024)Gargamel l'ami des Schtroumpf (2023)Alain Péral42Smerfy i magiczna peleryna (2026)Les Schtroumpfs et la cape magique (2024)Miguel Díaz Vizoso43Trofeum Smerfów (2027)Le Trophée des Schtroumpfs (2025)Thierry Culliford, Marc DubuissonLudo Borecki44Le Schtroumpf qui plantait de la salsepareille (2026)Alain Péral, Ludo Borecki Seria Świat Smerfów (fr. L'Univers des Schtroumpfs) TomWydanie polskieWydanie oryginalneScenariusz i rysunki1Gargamel i Smerfy (2025)Gargamel et les Schtroumpfs (2011) Studio Peyo2Święta ze Smerfami (2025)Noël chez les Schtroumpfs (2012)3Niesamowita Smerfetka (2026)Sacrée Schtroumpfette (2013)4O potworach i Smerfach (2026)Des monstres et des Schtroumpfs (2014)5Smerfy i Halloween (2025)Les Schtroumpfs fêtent Halloween (2014)6Les Schtroumpfs font du sport (2015)7Les Schtroumpfs en vacances (2016)
Seria Smerfy i Wioska Dziewczyn (fr. Les Schtroumpfs et le village des filles) TomWydanie polskieWydanie oryginalneScenariuszRysunki1Zakazany las (2017)La Forêt interdite (2017) Alain Jost, Luc ParthoensAlain Maury, Jeroen de Coninck, Laurent Cagniat2Zdrada Jaskierki (2018)La trahison de Bouton d’or (2018)Luc ParthoensAlain Maury3Kruk (2019)Le Corbeau (2019)4Nowy początek (2022) Un nouveau départ (2020)Laurent Cagniat5Kij Wierzby (2022)Le Bâton de Saule (2022)6Wędrująca wyspa (2023)L'île vagabonde (2023)7Kraina smerfujących kamieni (2025)Les Pays des Pierres schtroumpfantes (2024)8Zły czar Wróżki Kwiatuszki (2026)L'étrange sortilège de Ténéfée Fafibula (2025)Falzar Poza serią TomWydanie polskieWydanie oryginalneScenariusz i rysunki–Kim jest ten Smerf? (2024)Qui est ce Schtroumpf? (2023) Tebo
Film animowany i serial telewizyjny
mały|Angielskie logo Smerfów 2011-2021 mały|Angielskie logo Smerfów od 2021 Animowana wersja Smerfów powstała w latach 1981–1989 w znanej amerykańskiej wytwórni filmów rysunkowych Hanna-Barbera dla telewizji NBC. W sumie wyprodukowano 256 odcinków kreskówki, na które składa się 421 epizodów (niektóre 10-, inne 20-minutowe). W czasie produkcji Smerfów powstał też 16-odcinkowy serial Przygody Johana i Pirlouita (w którym niebieskie ludziki także biorą udział). Smerfy były wyświetlane w 30 krajach. Niektóre motywy muzyczne pojawiające się w serialu mają swoje źródło w muzyce poważnej (m.in. VII symfonia Niedokończona Franza Schuberta, Koncert fortepianowy nr 1 Ferenca Liszta, a także Symfonia nr 40 w g-moll W.A.Mozarta i W grocie Króla Gór E. Griega).
Zanim powstał serial animowany, Smerfy zadebiutowały w filmie animowanym (współtworzonym przez samego Peyo) Smerfowy flet (w Polsce nadawany w wersji lektorskiej), który był adaptacją pierwszego komiksu z ich udziałem. Mimo że Smerfy wymienione są w tytule, Johan i Pirlouit są głównymi bohaterami, a Smerfy grają rolę drugoplanową. W filmie Smerfy pomagają odzyskać bohaterom magiczny flet, który sprawia, że ludzie tańczą bez opamiętania, a następnie wycieńczeni od tańczenia zapadają w śpiączkę. Film zawiera jeden z bardzo rzadkich przypadków, w którym jeden ze Smerfów zdejmuje z głowy swoją czapkę i widać, że jest bez niej łysy (inne takie przypadki: w komiksie Czarne Smerfy, gdzie Papa Smerf nie ma czapki na głowie w jednym kadrze; w odcinku serialu Smerfowa chłodnia, gdy Ciamajda wpada do dziury w drzewie; w odcinku serialu Podjadający Łasuch – tutaj prawdopodobnie najdłuższy fragment – gdy Łasuch pokazuje, że pod czapką ukrywa tort). Film Smerfowy Flet zawierał także treści dość brutalne, które w serialu zostały złagodzone; np. w filmie Ważniak obrywa od innych Smerfów kijem po głowie, podczas gdy w serialu zostaje przez nie „wykopany” z wioski (momentu samego kopniaka nigdy zresztą nie widać).
W Polsce Smerfy znane są głównie dzięki serialowi telewizyjnemu, który zagościł na antenie 1. Programu TVP 15 listopada 1987 roku. W maju 2005 Telewizja Polska wznowiła nadawanie serialu w TVP1 (w poniedziałki i we wtorki o godzinie 19:00) od serii 5. (bez pierwszych jej odcinków). Po zakończeniu emisji (w której brakowało wielu odcinków z serii 6., 7. i 9. oraz całej serii 8.), w kwietniu 2006 została ona w znacznej części powtórzona. Smerfy można było oglądać w poniedziałki i piątki o godzinie 19:00. Od września 2006 kreskówkę można było obejrzeć w każdy piątek o godzinie 19:00. Od 3 listopada 2006 rozpoczęto emisję pierwszej serii, w większości z nowym dubbingiem. Mimo to wyemitowano trzy odcinki z tym znanym sprzed wielu lat. Potem pokazano drugą serię z nowym dubbingiem oraz serię 3. z nowym. Następnie wyemitowano 4 serię (niektóre odcinki z nowym, inne ze starym). Od 27 marca 2009 Telewizja Polska wznowiła nadawanie serialu w TVP1 od pierwszego odcinka, w piątki o 19:00, jednak po kilku miesiącach serial zakończył swoją emisję. 9 października 2010 roku serial powrócił do TVP1 w sobotniej Wieczorynce o 19:00 i był emitowany do 11 czerwca 2011 roku. Od 7 sierpnia 2011 roku po dwumiesięcznej przerwie nadawany był w każdą niedzielę o 13:15 i był emitowany do 28 sierpnia 2011 roku. Po czterech miesiącach przerwy nadawany był od 25 grudnia 2011 roku i był emitowany do 15 stycznia 2012 roku. 6 kwietnia 2012 roku serial powrócił do TVP1 i był nadawany do 3 maja 2012 roku. 6 lipca 2013 roku serial powrócił do TVP1 w sobotniej wieczorynce o 19:00 ponownie od pierwszego odcinka.
22 kwietnia 2013 roku serial pojawił się na kanale teleTOON+SATKurier.pl / Propozycje / „Smerfy” w teleTOON+..
Nowa wersja filmu
Columbia Pictures nabyła prawa do wizerunku rysunkowych postaci Smerfów. Trójwymiarowy film pełnometrażowy miał premierę w lipcu 2011. Producentem został Jordan Kerner.
Film doczekał się dwóch kontynuacji: Smerfy 2 (2013) i Smerfy: Poszukiwacze zaginionej wioski (2017).
Album kolekcjonerski Od września 2006 na polskim rynku pojawiła się nowa pozycja wydawnicza. Firma PANINI zaoferowała album kolekcjonerski z nalepkami – Smerf Sticker-Album. Cała seria składa się z 204 naklejek, po 5 sztuk w każdym pakiecie. Do albumu dołączony został dwustronny plakat, do którego także można przyklejać nalepki. Łączna liczba nalepek to 227 (23 na plakacie oraz 204 w albumie).
Album ukazał się nie tylko w Polsce, lecz również m.in. w Belgii, Francji, Niemczech, czy Włoszech. Numer polskiego wydania to .
Piosenki o Smerfach W Polsce – na bazie popularności bajki – powstało wiele piosenek, których bohaterami były Smerfy. Zostały one wydane na płytach winylowych: 1988: longplay Smerfy, gdzie 13 utworów śpiewają między innymi Andrzej Rosiewicz, Ryszard Rynkowski, Irena Jarocka, Jerzy Kryszak, Halina Frąckowiak i inni