Panegirykłac. panegyricus, pierwotnie „na święto publiczne”, od gr. πανηγυρικός [λόγος], panigyrikós [lógos], „[mowa] wygłaszana w zgromadzeniu”, szczególnie na cześć bóstwa, od πᾶν-, „wszech-” + αγυρις, „miejsce zgromadzeń”, eol. postać słowa ἀγορά „agora” – gatunek literatury stosowanej, uroczysty tekst pochwalny (mowa, wiersz, list, toast, itp.) sławiący jakąś osobę, czyn, wydarzenie; pełen przesadnego zachwytu, często o charakterze pochlebczym. W starożytnej Grecji nazwą tą określano również mowy wygłaszane na pogrzebach wybitnych osobistości, wodzów i polityków, sławiące ich zasługi obywatelskie i patriotyczne.
Powszechny zwłaszcza w dobie odrodzenia, XVI–XVIII w. Pisany często przez poetów związanych z dworami królewskimi lub magnackimi. W epoce oświecenia starano się zwalczać panegiryzm. W dawnej poezji polskiej gatunek uprawiali m.in.: Jan Kochanowski, Szymon Szymonowic, Jan Andrzej Morsztyn, Ignacy Krasicki, Adam Tadeusz Naruszewicz, Stanisław Trembecki, Daniel Naborowski.
Uwagi
Bibliografia Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1988
Kategoria:Gatunki literackie