thumb|240px|Zamek w Golubiu thumb|240px|Kościół pw. św. Katarzyny thumb|240px|Dawny kościół ewangelicki, ob. Szkoła Podstawowa nr 1 i dom podcieniowy Golub () – dzielnica Golubia-Dobrzynia (województwo kujawsko-pomorskie), na prawym brzegu Drwęcy. Dawniej samodzielne miasto, prawa miejskie posiadał w latach 1300–1951, własność królewska, w 1664 roku położony był w starostwie golubskimOpis królewszczyzn w województwach chełmińskim, pomorskim i malborskim w roku 1664, wydał Józef Paczkowski, Toruń 1938, s. 7.. W 1951 (de facto 1941) połączony z Dobrzyniem nad Drwęcą utworzył nowe miasto Golub-Dobrzyń.
W 2011 r. miał 1887 mieszkańców.
Toponimia Według Jerzego Maciejewskiego Golub (dop. Golubia) to nazwa dzierżawcza od imienia Golub (←Gościlub) (dop. Goluba); por. Wrocław (Wrocławia) od Wrocław (Wrocława), Poznań (Poznania) od Poznan (Poznana) itp.Jerzy Maciejewski, Język ludności golubsko-dobrzyńskiej, [w:] Dzieje Golubia-Dobrzynia i okolic, red. Kazimierz Chruściński, 1979 Toruńskie Towarzystwo Kultury.
Historia 1254 – pierwsza wzmianka o Golubiu, jako własności biskupów kujawskich 1293 – Golub odstąpiony Krzyżakom 1300 – założenie krzyżackiego miasta 1305–1311 – wzniesienie zamku i ustanowienie komturii 1410 – zdobycie przez wojska polskie, bitwa pod murami miasta z wojskami Kawalerów MieczowychMieczysław Haftka „Zamki Krzyżackie w Polsce – Szkice z Dziejów”, Muzeum Zamkowe w Malborku, 1999, s. 116, . 1422 – zdobycie przez wojska polskie (wojna golubska) 1460 – zdobycie przez wojska krzyżackie pod dowództwem Bernarda Szumborskiego 1462 – zdobycie przez wojska polskie pod dowództwem Ulryka Czerwonki 1466 – przyłączony do Polski (Prusy Królewskie) na mocy pokoju toruńskiego jako starostwo niegrodowe 1611–1625 – rezydencja Anny Wazówny (siostry Zygmunta III Wazy) 1772–1919 – Golub pod zaborem pruskim (1807–1815 w Księstwie Warszawskim) od 1900 – połączenie kolejowe z Bydgoszczą i Brodnicą pocz. XI 1906 – pocz. III 1907 strajk szkolny przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckimL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 98. 1939–1945 – okupacja hitlerowska, zagłada ok. 200 Żydów golubskich, wyniszczanie polskiej inteligencji, przymusowe wpisywanie na niemiecką listę narodowościową (ok. 90% mieszkańców miasta) 1941 – de facto utrata samodzielności w czasie okupacji przez połączenie z Dobrzyniem i utworzenie miasta Golub-Dobrzyń. 1951 – formalna utrata samodzielności przez połączenie z Dobrzyniem i utworzenie miasta Golub-Dobrzyń thumb|center|500px|Golub, miasto i zamek w XVIII w.
Zabytki Zamek w Golubiu gotycki kościół św. Katarzyny pozostałości murów miejskich zabytkowe domy, m.in. kamienica z 1635 i drewniany dom podcieniowy z 1771 dawny kościół ewangelicki z początku XX wieku
Zobacz też Golub-Dobrzyń wojna golubska Dobrzyń powiat golubsko-dobrzyński
Przypisy Bruzda, Sandra (2011, June 13). E-mail: Demographic data for 2011 for the left-bank part of Golub-Dobrzyń (Dobrzyń nad Drwęcą) – formerly in Congress Poland. Golub-Dobrzyń, Urząd Miasta, Wydział Organizacyjny i Spraw Społecznych in Golub-Dobrzyń. , s. 125, 129. .
Linki zewnętrzne Historia Żydów w Golubiu na portalu Wirtualny Sztetl
Kategoria:Dawne miasta w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Golub Kategoria:Miasta królewskie I Rzeczypospolitej (województwo chełmińskie) Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku Kategoria:Starostwo golubskie