Lionel Jay Stander (ur. 11 stycznia 1908 w Nowym Jorku, zm. 30 listopada 1994 w Los Angeles) – amerykański aktor.
Laureat Złotego Globu 1983 dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym za rolę pomysłowego generała Maxa w serialu detektywistycznym ABC Państwo Hart (Hart to Hart, 1979–1984) z Robertem Wagnerem i Stefanie Powers.
Życiorys Urodził się i wychował w dzielnicy Bronx jako najstarszy z trójki dzieci imigrantów rosyjsko−żydowskich. Uczęszczał do Little Red Schoolhouse. Podczas jednego roku studiów na Uniwersytecie Karoliny Północnej w Chapel Hill wystąpił w studenckim przedstawieniu The Muse of the Unpublished Writer.
thumb|240px|Stander w filmie Narodziny gwiazdy
W 1928 zadebiutował na scenie Broadwayu w roli policjanta w spektaklu On E.E. Cummingsa, a następnie występował w sztukach O’Neilla, Szekspira, Shawa i Czechowa. Po raz pierwszy trafił na ekran jako starszy bosman Lambert w komedii krótkometrażowej Salt Water Daffy (1933) u boku Jacka Haleya. Następnie nakręcił kilka komedii w Vitaphone Studio na Brooklynie, zanim w 1935 przeniósł się do Hollywood. Zwykle obsadzany w roli brutalnego gangstera o intelektualnych pretensjach, zapadł także w pamięć w roli zjadliwego Corneliusa „Corny’ego” Cobba w komediodramacie Franka Capry Pan z milionami (Mr. Deeds Goes To Town, 1936), mściwego agentka prasowego Matta Libby’ego w melodramacie Williama A. Wellmana Narodziny gwiazdy (1937) i Archie Goodwyna, asystenta detektywa Nero Wolfe’a, w kilku kryminałach wyprodukowanych przez Columbia Pictures. Podczas II wojny światowej służył w United States Army Air Forces.
We wczesnych latach pięćdziesiątych znalazł się na czarnej liście na dziesięć lat, kiedy Komisja Izby Reprezentantów ds. Działalności Antyamerykańskiej (HUAC) odkryła, że jest członkiem Amerykańskiej Partii Komunistycznej. Twierdził, że wstąpił do Partii Komunistycznej, aby zwiększyć swoją atrakcyjność w oczach kobiet, ale z zeznań innych osób przed przesłuchaniami HUAC wynika, że próbował werbować do partii innych aktorów o poglądach liberalnych.
W 1965 reżyser Tony Richardson obsadził Standera w roli Guru Brahmina w komedii Nieodżałowani (The Loved One). Po roli amerykańskiego gangstera w dreszczowcu psychologicznym Romana Polańskiego Matnia (1966) stał się postacią wręcz kultową w Europie, stale grając w spaghetti westernach i dramatach kryminalnych. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych w latach 70. nakręcił jedną ze swoich najlepszych ról agenta Lizy Minelli w dramacie muzycznym Martina Scorsese Nowy Jork, Nowy Jork (1977).
Był sześciokrotnie żonaty. Zmarł na raka płuc w Los Angeles.
Filmografia 1936: I Loved a Soldier 1936: Pan z milionami jako Cornelius Cobb 1936: Mleczna droga jako Spider Schultz 1937: Narodziny gwiazdy jako Matt Libby 1943: Kaci także umierają jako Banya 1948: Dzwonić Northside 777 jako Corrigan – współwięzień z celi Więcka 1966: Matnia jako Richard 1967: Bramy raju jako mnich 1968: Pewnego razu na Dzikim Zachodzie jako barman 1971: Gang, który nie umiał strzelać jako Baccala 1972: Wyspa skarbów jako Billy Bones 1972: Pinokio (miniserial) jako Połykacz ognia 1976: Skrzyżowanie Kassandra jako konduktor Max 1977: Nowy Jork, Nowy Jork jako Tony Harwell 1979: 1941 jako Angelo Scioli 1986: The Transformers: The Movie jako Kup (głos) 1986: Na wariackich papierach jako Max
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia rosyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy radiowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Czarna lista Hollywood Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Zmarli na raka płuc Kategoria:Pochowani na Forest Lawn Memorial Park Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1994