thumb|Lulecznica kraińska thumb|Solandra maxima Psiankowate (Solanaceae Juss.) – rodzina roślin z rzędu psiankowców. Obejmuje 102 rodzaje liczące ok. 2460 gatunków. Występują one na wszystkich kontynentach z wyjątkiem okolic okołobiegunowych, przy czym największe zróżnicowanie jest w Ameryce Środkowej i Południowej, gdzie występują 63 rodzaje z ok. 1,2 tys. gatunków. Bardzo liczne gatunki występują także w tropikalnej Afryce, kilka rodzajów jest też endemicznych dla Australii. Rośliny te zasiedlają najróżniejsze siedliska od pustyń po wilgotne lasy równikowe. Wyróżniają się obecnością różnych alkaloidów. Do rodziny tej należy wiele ważnych roślin użytkowych. Przykładami roślin jadalnych są: ziemniak, pomidor, papryka, bakłażan, do popularnych używek należy tytoń szlachetny, stany odurzenia powoduje lulecznica i bieluń, wiele gatunków wykorzystywanych jest leczniczo lub jako rośliny magiczne (np. mandragora).
Morfologia thumb|Psianka podłużna thumb|Owoc miechunki peruwiańskiej Pokrój Rodzina obejmuje rośliny różnych form życiowych – od roślin jednorocznych, poprzez byliny, epifity, pnącza zielne i liany, po krzewy (np. kolcowój Lycium, mrzechlina Cestrum) i drzewa (niektóre gatunki z rodzajów psianka Solanum). Łodygi nierzadko są kolczaste, bardzo rzadko cierniste. Pędy pokryte są zwykle włoskami pojedynczymi, rozgałęzionymi, gwiazdkowatymi, czasem gruczołowatymi. Liście Skrętoległe, czasem skupione w rozetę przyziemną, zwykle pojedyncze, ale u wielu przedstawicieli też złożone. Całobrzegie lub w różny sposób wcinane. Bez przylistków, ogonkowe lub siedzące. Kwiaty Przeważają kwiaty obupłciowe, rzadkie są jednopłciowe. Zwykle o symetrii promienistej, ale też bywają mniej lub bardziej grzbieciste. Skupione w różnie wykształconych wierzchotkach na szczycie pędów lub w kątach liści (zwykle w formie gron, wiech, baldachów), czasem pojedyncze (psianka, mandragora, Nierembergia). Działki kielicha zazwyczaj w liczbie 5 (rzadziej 4 lub więcej, do 7), w jednym okółku, zwykle trwałe i czasem znacznie powiększające się w czasie owocowania (miechunka, nikandra). Płatki korony w takiej liczbie jak działki, w różnym stopniu zrośnięte, często okazałe i efektownie zabarwione, płasko rozpostarte, lejkowate, dzwonkowate lub rurkowate, na brzegu czasem wcinane lub frędzlowate. Pręciki występują w liczbie 4, 5, 8 lub 10, najczęściej w liczbie odpowiadającej liczbie płatków. Wyrastają przemiennie względem płatków i zrośnięte są z nimi u nasady. Pręciki są podobnej wielkości lub u części przedstawicieli jeden z nich lub kilka jest zredukowany. Nitka pręcika łączy się z łącznikiem od tyłu główki, a pylniki otwierają się podłużnym pęknięciem lub szczytowymi porami. Słupek górny, dwukrotny (tylko u Nicandra z 3–5 owocolistków, a z jeszcze większej liczby u Nolana). Szyjka słupka jest pojedyncza, zakończona główkowatym znamieniem. Owoce Bardzo zróżnicowane. Zazwyczaj jagody lub torebki, ale także pestkowce i rozłupnie. Często rozwijają się w trwałym kielichu.
Systematyka thumb|Mandragora lekarska thumb|Brugmansia arborea Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina siostrzana w stosunku do powojowatych (Convolvulaceae).
Podział według APweb i GRIN
Podrodzina Schizanthoideae Hunziker Schizanthus Ruiz & Pav. – motylek
Podrodzina Goetzeoideae Thorne & Reveal Coeloneurum Radlk. Espadaea A. Rich. Goetzea Wydler Henoonia Griseb. Metternichia J. C. Mikan Tsoala Bosser & D'Arcy
Podrodzina Duckeodendroideae Reveal Duckeodendron Kuhlm.
Podrodzina Browallioideae Kosteletzky/Cestroideae Burnett
Podrodzina Schwenckioideae Heteranthia Nees & Mart. Melananthus Walp. Schwenckia D. Royen ex L.
Podrodzina Petunioideae Thorne & Reveal
Podrodzina Nicotianoideae Miers
Podrodzina Solanoideae Kosteletzky
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Solanineae Engl., rodzina psiankowate (Solanaceae Juss.)
Pozycja w systemie Cronquista (1981) Gromada okrytonasienne, klasa Magnoliopsida, podklasa Asteridae, rząd psiankowce (Solanales), rodzina psiankowate (Solanaceae).
Pozycja w systemie Takhtajana (1997) Gromada okrytonasienne, klasa Magnoliopsida, podklasa jasnotowe (Lamiidae), nadrząd Solananae, rząd psiankowce (Solanales), rodzina psiankowate (Solanaceae).
Zastosowanie Niektóre gatunki są uprawiane jako warzywa, np. ziemniak, pomidor. Wiele gatunków jest silnie trujących, a jednocześnie cenionych w lecznictwie. Niektóre gatunki są uprawiane jako używki, np. tytoń szlachetny.
Przypisy
Linki zewnętrzne