Karol Sauerland (ur. 8 czerwca 1936 w Moskwie) – polski germanista i filozof pochodzenia niemieckiego.
Życiorys Karol Sauerland, urodzony w 1936 jako dziecko niemieckich emigrantów w Moskwie, po maturze w Halle studiował w latach 1955–1957 filozofię na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie Wschodnim. Po tym, jak był zmuszony przerwać te studia z powodu poparcia politycznego dla przełomu w Polsce, pracował najpierw jako robotnik w Berlinie Wschodnim, a następnie przeniósł się do Polski, gdzie wkrótce przyjął polskie obywatelstwo. W latach 1958–1963 studiował matematykę i następnie germanistykę. Od 1963 do 1965 był asystentem u Andrzeja Stanisława Mostowskiego na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1965 został absolwentem germanistyki. W 1970 otrzymał stopień doktora na podstawie pracy o pojęciu przeżycia u Wilhelma Diltheya. W 1975 habilitował się rozprawą o estetyce u Theodora Adorna.
Po habilitacji uzyskał stopień docenta i od 1977 kierował zakładem literatury niemieckiej w Instytucie Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1979–1986 pełnił funkcję kierownika Katedry Germanistyki UMK w Toruniu, z której – po wstąpieniu w 1980 do „Solidarności” i wyborze do jej zarządu na UW – musiał z politycznych powodów zrezygnować.
W latach 80. poddany został szeregowi szykan ze strony państwa (przeszukania domowe, przesłuchania, 28 odmów na wnioski o wyjazdy zagraniczne). Dopiero w 1989 otrzymał z rąk prezydenta RP tytuł profesora, chociaż odpowiedni wniosek o profesurę został wystosowany przez wydział i potwierdzony przez Senat już w 1982 – był on jednak blokowany przez PZPR. Do 2005 kierował Zakładem Literatury Instytutu Germanistyki UW.
Działalność Prace Karola Sauerlanda zyskały szerokie uznanie w Niemczech, co wyraziło się m.in. w przyznaniu mu Nagrody Humboldta w 1995. Prowadził liczne wykłady gościnne – w 1988 prowadził jako zastępca Adolfa Muschga wykłady na Politechnice Federalnej w Zurychu, w semestrze zimowym 1988/89 oraz w 1997 gościł z wykładami na Uniwersytecie Jana Gutenberga w Moguncji. W 1994 był stypendystą oraz profesorem na tamtejszym Wolnym Uniwersytecie. Od semestru zimowego 2004/05 przez dwa semestry wykładał w Instytucie Fritza Bauera na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie nad Menem, a w semestrze zimowym 2005/06 na Uniwersytecie w Hamburgu. W 2008 objął profesurę gościnną im. Franza Rosenzweiga na Uniwersytecie w Kassel. Od 2009 do 2011 był profesorem Uniwersytetu Jana Ewangelisty Purkyňe w Uściu nad Łabą (wykładał w Katedrze Germanistyki), w latach 2011–2012 profesorem Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, a od 2013 pracował jako profesor zwyczajny Akademii Pomorskiej w Słupsku.
Członkostwa 1980–1990 – członek Zarządu IVG (Międzynarodowego Stowarzyszenia Germanistów) 1992–2000 – przewodniczący Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Filozoficznego 1993–2003 – członek Międzynarodowego Jury „Europäischer Buchpreis” w Lipsku (za jego kadencji zostali wyróżnieni m/in. Ryszard Kapuściński, Hanna Krall, Imre Kertész) od 2003 – członek Komitetu Nauk o Literaturze PAN-u (2003–2007 członek prezydium) 1994–2003 i ponownie od 2007 – członek kapituły Nagrody Hanny Arendt w Bremie od 1996 – członek Rady Fundacji im. Adamasa-Götza Hübnera dla międzykulturalnych studiów grecko-niemieckich i polsko-niemieckich, od 2004 przewodniczący
Odznaczenia 1995 – Nagroda Humboldta 2004 – Medal Komisji Edukacji Narodowej 2015 – (Budapeszt)
Publikacje Diltheys Erlebnisbegriff. Entstehung, Glanzzeit und Verkümmerung eines literaturhistorischen Begriffs, Berlin, New York 1972 Filozofia niemieckiego oświecenia (Die Philosophie der deutschen Aufklärung), wyd. razem z T. Namowiczem i M. Siemkiem, Warszawa 1973 Einführung in die Ästhetik Adornos, Berlin, New York 1979 „In der Nacht wandern die Bäume”. Ein polnisches Lesebuch, Luzern 1983 (razem z B. Surowska, przedmowa Siegfried Lenz) Od Dilthey do Adorna. Studia z estetyki niemieckiej, Warschau 1986 (über Dilthey, den jungen Lukács, Wittgenstein, Łempicki, Bloch, Musil, Benjamin, die Expressionismusdebatte, Adorno etc.). Warschau 1986 Theorie der materialistischen Literaturbetrachtung, [w:] Zoran Konstantinovic, Albert M.Reh, Karol Sauerland, Literaturwissenschaftliche Betrachtungsweisen I, Bern, Frankfurt/M. New York, Paris 1990 Theodor W. Adorno, Sztuka i sztuki. Wybór esejów, Warszawa 1990 Heidelberg im Schnittpunkt intellektueller Kreise. Zur Topographie „geistiger Geselligkeit” eines „Weltdorfes”: 1850–1950 (razem z Hubertem Treiberem), Opladen, Wiesbaden 1994 Gedächtnis und Erinnerung in der Literatur, Warschau 1996 (wyd.) Das Subversive in der Literatur und die Literatur als das Subversive, Toruń 1997 (wyd.) Kulturtransfer. Polen – Deutschland. Wechselbeziehungen in Sprache, Kultur und Gesellschaft, Bd. 1-3 Bonn 1999, 2001, 2004 Dreissig Silberlinge. Denunziation in Gegenwart und Geschichte, Berlin 2000 Polen und Juden zwischen 1939 und 1968. Jedwabne und die Folgen, Berlin 2004 Literatur und Theologie. Schreibprozesse zwischen biblischer Überlieferung und geschichtlicher Erfahrung (razem z Ulrichem Werginem), Würzburg 2005 Literatur- und Kulturtransfer als Politikum am Beispiel Volkspolens, Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien 2006 Bilder des Ostens in der deutschen Literatur (razem z Ulrichem Werginem), Würzburg 2009 Umdeuten, verschweigen, erinnern. Die späte Aufarbeitung des Holocaust in Osteuropa (razem z M. Brumlikiem), Frankfurt nad Menem 2010 Dreißig Silberlinge. Das Phänomen der Denunziation, Frankfurt am Main, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Warszawa, Wien 2012 30 srebrników, Donos w dziejach nowych i dawnych (przełożyli Kamilla Najdek i Tomasz Ososiński), Warszawa 2013 Auch eine Literaturgeschichte des achtzehnten Jahrhunderts. Der Aufstieg der deutschen Sprache zu einer Kultursprache, Berlin 2015 Együtt, Egyedül. A Szolidaritás naplója (Dziennik Solidarności), Budapeszt 2015 Mut zum Privaten (e-book), 2016
Bibliografia
Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, tom IV: S–Ż (redaktor naukowy Janusz Kapuścik), Warszawa 2002, s. 45–46 (z fotografią)
Linki zewnętrzne Karol Sauerland – strona prywatna
Karol Sauerland – wykaz publikacji na portalu litdok.de. Bibliografia Historii Europy Środkowo-wschodniej, Herder-Institut (Marburg) Wojciech Kunicki (Uniwersytet Wrocławski): Cena wolności. Agentura SB w Instytucie Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Przypadek Karola Sauerlanda, Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 8, Warszawa 2015, s. 209–223
Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk o Literaturze PAN Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Filozoficznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy germaniści Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Pomorskiej w Słupsku Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Niemczech Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji