Szczyt NATO w Lizbonie w 2010 – 25. szczyt NATO odbywający się w dniach 19–20 listopada 2010 w Lizbonie w Portugalii.

Oprócz członków NATO w szczycie wzięły w nim udział również państwa uczestniczące w misji ISAF w Afganistanie oraz inni zaproszeni goście.

Jednym z głównych zadań szczytu było przyjęcie nowej Koncepcji Strategicznej Paktu Północnoatlantyckiego, wyznaczającej jego cele na kolejną dekadę. Dodatkowo w jego trakcie podjęte zostały decyzje w zakresie czasu trwania i charakteru misji ISAF, reformy strukturalnej Sojuszu, charakteru systemu obrony przeciwrakietowej NATO oraz współpracy z zagranicznymi partnerami, w tym zacieśnianiu stosunków z Rosją.

Przeciwko obradom szczytu protestowali członkowie organizacji lewicowych, antyglobalistycznych, pacyfistycznych i związków zawodowych. Demonstracje miały pokojowy przebieg.

Program szczytu thumb|Wejście do budynku Feira Internacional de Lisboa Do najważniejszych zadań szczytu w Lizbonie należało: przyjęcie nowej Koncepcji Strategicznej Paktu Północnoatlantyckiego wypracowanie stanowiska w sprawie wspólnej obrony przeciwrakietowej omówienie stosunków na linii NATO-Rosja określenie roli NATO w operacjach i misjach wojskowych, w tym operacji w Afganistanie (ISAF) określenie roli NATO w zwalczaniu międzynarodowego terroryzmu

Sekretarz Generalny NATO Anders Fogh Rasmussen w przededniu szczytu wyraził przekonanie, że decyzje podjęte w jego trakcie uczynią z NATO organizację „skuteczniejszą” (inwestycje w zdolności obrony rakietowej, cyberobrony i zdolności logistyczne) „bardziej zaangażowaną” (poszerzenie współpracy z partnerami z całego świata, państwami i innymi organizacjami) oraz „sprawniejszą” (redukcja struktury dowództwa o 4 tys. personelu). Gwarancją tego miało być przyjęcie nowej Koncepcji Strategicznej.

Szczyt NATO odbywał się od 19 do 20 listopada 2010 w centrum wystawienniczo-konferencyjnym Feira Internacional de Lisboa (FIL) w Parque das Nações (Park Narodów) w północno-wschodniej części Lizbony.

Rozpoczął się 19 listopada 2010 od powitania delegacji państw członkowskich. Pierwszym jego punktem były obrady Rady Północnoatlantyckiej na szczeblu szefów państw i rządów. W pierwszej kolejności odbyła się sesja otwarcia z udziałem mediów, w czasie której głos zabrali sekretarz generalny NATO, przewodniczący Rady Unii Europejskiej oraz władze Portugalii jako państwa gospodarza. Uhonorowani zostali również członkowie personelu wojskowego NATO za swój wkład w operacje Sojuszu. Następnie odbyła się sesja robocza Rady Północnoatlantyckiej, po której przywódcy państw stanęli do oficjalnego zdjęcia. W trakcie sesji przyjęta został nowa Koncepcja Strategiczna NATO.

Wieczorem 19 listopada 2010 przedstawiciele delegacji trzech szczebli wzięli udział w roboczych kolacjach: roboczej kolacji Rady Północnoatlantyckiej z udziałem szefów państw i rządów pod przewodnictwem sekretarza generalnego NATO i prezydenta Portugalii Aníbala Cavaco Silvy; nieformalnej roboczej kolacji na szczeblu ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich i Wysokiego Przedstawiciela UE pod przewodnictwem zastępcy sekretarza generalnego NATO; nieformalnej roboczej kolacji na szczeblu ministrów obrony państw członkowskich pod przewodnictwem ministra obrony Portugalii.

20 listopada 2010 odbyło się spotkanie szefów państw i rządów krajów członkowskich NATO i państw biorących udział w misji ISAF na temat Afganistanu, z udziałem prezydenta tego kraju Hamida Karzaja, sekretarza generalnego ONZ Ban Ki-moona, przewodniczącego Rady Unii Europejskiej, przewodniczącego Komisji Europejskiej José Manuela Barroso oraz prezesa Banku Światowego Roberta Zoellicka. Następnie odbyło się posiedzenie Rady Północnoatlantyckiej na szczeblu szefów państw i rządów z udziałem przewodniczącego Rady Unii Europejskiej, zakończone przyjęciem „Deklaracji ze Szczytu w Lizbonie”. Na koniec doszło do posiedzenia Rady NATO-Rosja z udziałem szefów państw i rządów, w tym prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa.

Uczestnicy thumb|Uczestnicy szczytu Udział w 22. szczycie NATO brały delegacje 28 państw członkowskich, a także przedstawiciele innych zaproszonych państw i organizacji:

Członkowie NATO – prezydent Bamir Topi, premier Sali Berisha – premier Yves Leterme – prezydent Georgi Pyrwanow – prezydent Ivo Josipović, premier Jadranka Kosor – prezydent Václav Klaus, premier Petr Nečas – premier Lars Løkke Rasmussen – premier Andrus Ansip – prezydent Nicolas Sarkozy – premier Jeorios Andreas Papandreu – premier José Luis Rodríguez Zapatero – premier Mark Rutte – premier Jóhanna Sigurðardóttir – premier Stephen Harper – prezydent Dalia Grybauskaitė, premier Andrius Kubilius – premier Jean-Claude Juncker – prezydent Valdis Zatlers – kanclerz Angela Merkel – premier Jens Stoltenberg – prezydent Bronisław Komorowski – prezydent Aníbal Cavaco Silva, premier José Sócrates – prezydent Traian Băsescu – prezydent Ivan Gašparovič, premier Iveta Radičová – premier Borut Pahor – prezydent Barack Obama – prezydent Abdullah Gül, premier Recep Tayyip Erdoğan – premier Viktor Orbán – premier David Cameron – premier Silvio Berlusconi

Pozostali uczestnicy – prezydent Hamid Karzaj – prezydent Serż Sarkisjan – premier Julia Gillard – prezydent Heinz Fischer – prezydent İlham Əliyev – przewodniczący Prezydium Nebojša Radmanović – prezydent Tarja Halonen – prezydent Micheil Saakaszwili – prezydent Mary McAleese, premier Brian Cowen – premier Samir ar-Rifa’i – prezydent Nursułtan Nazarbajew – prezydent Lee Myung-bak, premier Kim Hwang-sik – prezydent Gjorge Iwanow – premier Najib Tun Razak – prezydent Cachiagijn Elbegdordż – minister spraw zagranicznych Murray McCully – prezydent Dmitrij Miedwiediew – premier Lee Hsien Loong – premier Fredrik Reinfeldt – minister spraw zagranicznych Kostiantyn Hryszczenko – minister spraw zagranicznych – sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon – przewodniczący RE Herman Van Rompuy, przewodniczący KE José Manuel Barroso prezes Banku Światowego Robert Zoellick

Nowa Koncepcja Strategiczna Sojuszu Opracowanie koncepcji thumb|Madeleine Albright, przewodnicząca Grupy Ekspertów Na szczycie w 2009 szefowie państw i rządów upoważnili sekretarza generalnego NATO do podjęcia prac na rzecz opracowania nowej Koncepcji Strategicznej. Poprzednia koncepcja strategiczna Sojuszu pochodziła bowiem z 1999, jeszcze z czasów sprzed zamachów z 11 września 2001. W tym celu Anders Fogh Rassmussen powołał 12-osobową Grupę Ekspertów na czele z byłą amerykańską sekretarz stanu Madeleine Albright, której zadaniem było przygotowanie rekomendacji co do treści dokumentu. Grupa rozpoczęła prace 5 września 2009.

Proces przygotowania Koncepcji Strategicznej składał się z trzech odrębnych etapów. Pierwszym z nich była faza refleksji, w czasie której nad treścią dokumentu debatowano na specjalnie organizowanych seminariach. W kolejnej, fazie konsultacji, eksperci przeprowadzali konsultacje z przedstawicielami państw członkowskich. Grupa Ekspertów odbywała również okresowe spotkania z sekretarzem generalnym NATO, a w grudniu 2009 zdała raport ze swoich prac w czasie spotkania ministrów spraw zagranicznych Sojuszu w Brukseli. Na koniec, 17 maja 2010, Grupa Ekspertów przedstawiła swoje analizy i rekomendacje sekretarzowi generalnemu NATO. Opierając się na nich, Anders Fogh Rassmussen opracował własny raport na temat założeń koncepcji, który poddał pod konsultacje państw członkowskich. Jesienią 2010 zredagował wstępny projekt koncepcji, który omówił ze Stałymi Przedstawicielami państw członkowskich przy NATO. Tak opracowany dokument został przedstawiony w czasie szczytu w Lizbonie i 19 listopada 2010 przyjęty przez członków Sojuszu. Jego pełny tytuł brzmiał: „Aktywne zaangażowanie, Nowoczesna Obrona. Koncepcja Strategiczna Obrony i Bezpieczeństwa członków Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, przyjęta przez szefów państw i rządów w Lizbonie”.

Główne założenia koncepcji Nowa Koncepcja Strategiczna za fundamentalny cel Sojuszu Północnoatlantyckiego uznawała zagwarantowanie wolności i bezpieczeństwa wszystkim jego członkom z wykorzystaniem politycznych i wojskowych środków. NATO ukazane zostało jako zasadnicze źródło stabilności w nieprzewidywalnym świecie oraz określone jako „unikatowa wspólnota wartości, przywiązana do zasad wolności jednostki, demokracji, praw człowieka i praworządności”. Organizacja uznała nadrzędną odpowiedzialność Rady Bezpieczeństwa za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Odnotowana została również rola więzi transatlantyckiej łączącej państwa członkowskie.

Do trzech głównych zadań NATO zostały zaliczone: obrona zbiorowa – zobowiązanie do udzielania sobie pomocy w przypadku ataku, zgodnie z art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego, podkreślenie roli odstraszania i ochrony przed groźbą agresji zarządzanie kryzysowe – wykorzystywanie odpowiednich narzędzi politycznych i wojskowych w celu udzielania pomocy w opanowywaniu rozwijających się kryzysów i wygaszania trwających konfliktów, które mogą oddziaływać na bezpieczeństwo Sojuszu oraz wspieranie umacniania stabilności w sytuacjach pokonfliktowych bezpieczeństwo kooperatywne – działania rzecz umocnienia międzynarodowego bezpieczeństwa, w tym: partnerstwo z właściwymi państwami i innymi organizacjami międzynarodowymi, wnoszenie wkładu do kontroli zbrojeń, nieproliferacji i rozbrojenia, utrzymanie zasady otwartych drzwi do członkostwa w Sojuszu dla wszystkich europejskich demokracji, które spełniają standardy NATO

Koncepcja Strategiczna na nowo określiła zagrożenia bezpieczeństwa dla Sojuszu, do których zaliczyła: zagrożenie konwencjonalne (atak zbrojny), w tym proliferacja pocisków balistycznych; proliferacja broni nuklearnej i innej broni masowego rażenia oraz środków jej przenoszenia; terroryzm; brak stabilności lub konflikt poza granicami NATO; ataki cybernetyczne; niestabilność dróg tranzytowych, na których opiera się międzynarodowy handel i bezpieczeństwo energetyczne (w tym uzależnienie od zagranicznych dostawców energii); zagrożenia technologiczne (w tym rozwój broni laserowej, walka elektroniczna oraz technologie hamujące dostęp do przestrzeni kosmicznej); ograniczenia w dziedzinie środowiska naturalnego i zasobów (w tym ryzyka zdrowotne, zmiany klimatu, niedobory wody i wzrastające potrzeby energetyczne).

Obrona i odstraszanie thumb|Szefowie państw i rządów w czasie obrad szczytu thumb|Przywódcy państw członkowskich NATO w Lizbonie W zakresie obrony i odstraszania powtórzono odpowiedzialność Sojuszu za obronę i ochronę jego członków zgodnie z art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego. Podkreślono przy tym, że żadne z państw trzecich nie jest traktowane jako wróg. Odstraszanie zdefiniowano jako właściwą kombinację nuklearnych i konwencjonalnych zdolności, a za najwyższą gwarancję bezpieczeństwa uznano siły nuklearne Sojuszu. W celu zapewnienia zdolności obrony i odstraszania zobowiązano się do podejmowania określonych działań, w tym: utrzymywania właściwej kombinacji sił nuklearnych i konwencjonalnych; utrzymywania zdolności do jednoczesnego prowadzenia większych połączonych operacji oraz kilku mniejszych operacji obrony zbiorowej i reagowania kryzysowego; realizację szkoleń, ćwiczeń, planowania ewentualnościowego oraz wymiany informacji; zapewniania możliwie najszerszego udziału sojuszników w kolektywnym planowaniu obronnym; rozwijania zdolności do obrony społeczeństw i terytoriów przed atakiem pocisków balistycznych jako zasadniczego elementu obrony zbiorowej; dążenia do współpracy z Rosją i innymi partnerami euroatlantyckimi w dziedzinie obrony przeciwrakietowej rozwijania zdolności NATO do obrony przed zagrożeniem bronią masowego rażenia: chemiczną, biologiczną, radiologiczną i nuklearną; rozwijania możliwości zapobiegania, wykrywania i obrony przed atakami cybernetycznymi oraz odtwarzania zdolności po nich; wzmacniania zdolności do wykrywania i obrony przed międzynarodowym terroryzmem;