Czarny łabędź (ang. Black Swan, 2010) – amerykański thriller psychologiczny w reżyserii Darrena Aronofsky’ego. W rolach głównych wystąpiły Natalie Portman oraz Mila Kunis, które wcieliły się w role nowojorskich baletnic występujących w Jeziorze łabędzim.
Obraz otworzył 67. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji 1 września 2010 roku. Następnie film był prezentowany na festiwalach filmowych w Toronto i Londynie.
Fabuła Nowojorska opera wystawia balet Jezioro łabędzie. Reżyser Thomas Leroy (Vincent Cassel) decyduje, że dotychczasową primabalerinę Beth MacIntyre (Winona Ryder) zastąpi młodsza baletnica, piękna Nina Sayers (Natalie Portman). Nina mieszka wraz ze swoją despotyczną matką Ericą (Barbara Hershey), byłą tancerką zespołu.
Koncepcja reżyserska zakłada granie przez primabalerinę dwóch ról: niewinnej Białej łabędzicy oraz zmysłowej Czarnej łabędzicy. Nieoczekiwanie Ninie wyrasta konkurentka w postaci zdolnej Lily (Mila Kunis). Nina idealnie pasuje do Białej łabędzicy, natomiast Lily stworzona jest do roli Czarnej łabędzicy. Rywalizacja tancerek zmieni się nieoczekiwanie w dziwną relację, a w samej Ninie powoli ujawnia się ciemna strona jej osobowości.
Inspiracje dla filmu W filmie zostały przedstawione niektóre wydarzenia z życia i kariery baletowej Diany Wiszniowej, jako sceny z życia Niny Sayers. Wymieniana jest np. scena, w której Nina wychodzi na scenę ociekając krwią i tańczy mimo poważnego zranienia się za kulisami ostrym przedmiotem. Analogiczna sytuacja miała miejsce w Metropolitan Opera, w czasie spektaklu Romeo i Julia, w którym główną partię zatańczyła Wiszniowa.
Diana Wiszniowa dostała propozycję zagrania roli Niny Sayers w filmie, jednak zrezygnowała ze względu na inne zobowiązania.
Obsada Natalie Portman jako Nina Sayers Vincent Cassel jako Thomas Leroy Mila Kunis jako Lily Winona Ryder jako Beth MacIntyre Barbara Hershey jako Erica Sayers Janet Montgomery jako Madeline
Nagrody i nominacje thumb|240px|Natalie Portman podczas premiery filmu na MFF w Toronto, 13 września 2010. 67. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji nominacja: Złoty Lew Nagroda im. Marcello Mastroianniego – Mila Kunis
83. ceremonia wręczenia Oscarów nagroda: najlepsza aktorka pierwszoplanowa – Natalie Portman nominacja: najlepszy film – Mike Medavoy, Brian Oliver i Scott Franklin nominacja: najlepszy reżyser – Darren Aronofsky nominacja: najlepsze zdjęcia – Matthew Libatique nominacja: najlepszy montaż – Andrew Weisblum
68. ceremonia wręczenia Złotych Globów nagroda: najlepsza aktorka w filmie dramatycznym – Natalie Portman nominacja: najlepszy film dramatyczny nominacja: najlepszy reżyser – Darren Aronofsky nominacja: najlepsza aktorka drugoplanowa – Mila Kunis
64. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej nagroda: najlepsza aktorka pierwszoplanowa – Natalie Portman nominacja: najlepszy film – Mike Medavoy, Brian Oliver i Scott Franklin nominacja: najlepszy reżyser – Darren Aronofsky nominacja: najlepszy scenariusz oryginalny – Mark Heyman, Andrés Heinz i John J. McLaughlin nominacja: najlepsza aktorka drugoplanowa – Barbara Hershey nominacja: najlepsze zdjęcia – Matthew Libatique nominacja: najlepszy montaż – Andrew Weisblum nominacja: najlepsza scenografia – Thérèse DePrez i Tora Peterson nominacja: najlepsze kostiumy – Amy Westcott nominacja: najlepsza charakteryzacja i kostiumy – Judy Chin i Geordie Sheffer nominacja: najlepszy dźwięk – Ken Ishii, Craig Henighan i Dominick Tavella nominacja: najlepsze efekty specjalne – Dan Schrecker
17. ceremonia wręczenia nagród Gildii Aktorów Ekranowych nagroda: najlepsza aktorka pierwszoplanowa – Natalie Portman nominacja: najlepsza aktorka drugoplanowa – Mila Kunis nominacja: najlepsza obsada filmowa
25. ceremonia wręczenia Independent Spirit Awards nagroda: najlepszy film niezależny – Mike Medavoy, Arnold Messer, Brian Oliver i Scott Franklin nagroda: najlepszy reżyser – Darren Aronofsky nagroda: najlepsza główna rola żeńska – Natalie Portman nagroda: najlepsze zdjęcia – Matthew Libatique
15. ceremonia wręczenia Satelitów nominacja: najlepszy reżyser – Darren Aronofsky nominacja: najlepsza aktorka w filmie dramatycznym – Natalie Portman nominacja: najlepsza muzyka – Clint Mansell nominacja: najlepsza scenografia – David Stein i Therese Deprez
37. ceremonia wręczenia Cezarów nominacja: najlepszy film zagraniczny – Darren Aronofsky (Stany Zjednoczone)
Przypisy
Bibliografia
Oficjalna strona filmu (wersja archiwalna)
Kategoria:Amerykańskie dramaty filmowe Kategoria:Amerykańskie dreszczowce Kategoria:Amerykańskie filmy psychologiczne Kategoria:Amerykańskie filmy z 2010 roku Kategoria:Dreszczowce filmowe o tematyce LGBT Kategoria:Filmy kręcone w Nowym Jorku Kategoria:Filmy o balecie Kategoria:Filmy o zaburzeniach psychicznych Kategoria:Filmy w reżyserii Darrena Aronofsky’ego Kategoria:Filmy wytwórni Fox Searchlight Pictures Kategoria:Taniec w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej