– japoński pisarz, eseista i tłumacz literatury amerykańskiej. Uznawany za jednego z najpoczytniejszych współczesnych autorów japońskich. Jego książki przetłumaczono na ponad 50 języków.

Życiorys Urodził się w Kioto w Japonii podczas powojennego wyżu demograficznego, a wychował się w Nishinomiya, Ashiya i Kobe. Jest jedynakiem. Jego ojciec, Chiaki, był synem buddyjskiego mnicha, opata świątyni An’yō-in w Kamakurze, a matka, Miyuki, córką kupca z Osaki. Oboje uczyli literatury japońskiej. Ojciec brał udział w wojnie chińsko-japońskiej i był przez nią głęboko straumatyzowany, co odbiło się również na jego synu.

Murakami studiował w latach 1968–1975 na Wydziale Literatury tokijskiego Uniwersytetu Waseda teatrologię, w tym pisanie scenariuszy. W latach 1974–1981, razem z żoną, Yōko (pobrali się w 1971), prowadził klub jazzowy „Peter Cat” w mieście Kokubunji wchodzącym w skład metropolii Tokio, mieszkając w tym czasie w Sendagai.

W wieku 30 lat wydał swoją pierwszą powieść Słuchaj pieśni wiatru (Hear the Wind Sing, 1979). Po napisaniu wysłał ją na konkurs literacki, zajmując pierwsze miejsce i zdobywając nagrodę magazynu literackiego Gunzō (ang. Gunzo New Writers' Prize, jap. Gunzō Shinjin Bungakushō). Kolejnymi utworami Murakamiego były: Flipper roku 1973 (1980) i Przygoda z owcą (1982). Te trzy utwory nazywane są Trylogią „Szczura”, od przydomka jednego z bohaterów.

Następne książki: Koniec świata i hard-boiled wonderland (1985, Nagroda im. Jun’ichirō Tanizakiego), Tańcz, tańcz, tańcz (1988) i Na południe od granicy, na zachód od słońca (1992) ugruntowały jego pozycję jako pisarza, a także przyniosły mu sławę na Zachodzie, głównie w Stanach Zjednoczonych.

W latach 1986–1988 mieszkał we Włoszech, gdzie napisał jedną z nielicznych powieści realistycznych w swoim dorobku, Noruwei no mori (Norwegian Wood) – nawiązującą tytułem do piosenki Beatlesów – wyrażającej tęsknoty pokolenia młodości narratora, jego wspomnień miłości z czasów studenckich. Książka odniosła oszałamiający sukces, a Murakami stał się międzynarodową gwiazdą mediów.

Nie mogąc znieść złych stron sławy, w 1991 r. przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał na Uniwersytecie Princeton (1991–1993), a następnie na Tufts University (1993–1995) w Medford, w stanie Massachusetts.

Po trzęsieniu ziemi w Kobe, a także ataku gazowym sekty Najwyższa Prawda w tokijskim metrze w 1995 roku powrócił do kraju. W tym samym roku ukazała się Kronika ptaka nakręcacza, oceniana przez krytyków jako największe osiągnięcie literackie pisarza (Nagroda Yomiuri w 1996 roku). W 1997 napisał Underground, w 1999 roku Sputnik Sweetheart, a w 2002 – Kafka nad morzem. Jest autorem kilku zbiorów opowiadań.

Murakami jest także tłumaczem, przełożył z angielskiego utwory takich autorów, jak m.in.: Francis Scott Fitzgerald, Raymond Carver, John Irving, Truman Capote. Większość jego twórczości, która ukazała się po polsku, tłumaczyła Anna Zielińska-Elliott.

Jak sam mówi, poczuł chęć pisania na meczu baseballowym w 1978 roku, sam nazywa to „objawieniem”Opisał to w książce Zawód: powieściopisarz. Regularnie bierze udział w maratonachMurakami opisuje swoją pasję codziennego biegania oraz udział w zawodach biegowych w: Zawód: powieściopisarz..

Nagrody Wymieniany wśród kandydatów do Literackiej Nagrody Nobla. W 2007 roku odmówił przyjęcia Nagrody Kiriyama "z powodów osobistych". W 2009 został odznaczony hiszpańskim Orderem Sztuki i Literatury, natomiast w 2018 roku otrzymał francuski Order Sztuki i Literatury.

1979: Nagroda Gunzo (najlepszy debiut), Słuchaj pieśni wiatru, 1982: Nagroda Literacka Noma, Przygoda z owcą, 1985: Nagroda Tanizaki, Koniec świata i hard-boiled wonderland, 1995: Nagroda Yomiuri, Kronika ptaka nakręcacza, 1999: Nagroda Kuwabara Takeo, Podziemie, 2006: Nagroda Asahi, 2006: Nagroda Franza Kafki, 2006: World Fantasy Award, Kafka nad morzem, 2006: Frank O’Connor International Short Story Award, Ślepa wierzba i śpiąca kobieta, 2007: Xatafi-Cyberdark, Kafka nad morzem, 2009: Jerusalem Prize, 2009: Mainichi Publishing Culture Award, 1Q84, 2011: Międzynarodowa Nagroda Katalonii, 2012: Nagroda Ignotus, 1Q84, 2014: Nagroda Literacka Die Welt, 2016: Nagroda Literacka Hansa Christiana Andersena, 2021: Doktor honoris causa Univerza v Novi Gorici 2022: Prix mondial Cino Del Duca, 2023: Nagroda Księżnej Asturii w dziedzinie literatury.

Twórczość Powieści Polskie tłumaczenieJapoński oryginał Rok wydania Tytuł Rok wydania Tytuł 2014 Słuchaj pieśni wiatru 1979 風の歌を聴けKaze no uta o kike 2014 Flipper roku 1973 1980 1973年のピンボール1973-nen no pinbōru 1995 Przygoda z owcą 1982 羊をめぐる冒険Hitsuji o meguru bōken 1998 Koniec świata i hard-boiled wonderland 1985 世界の終りとハードボイルド・ワンダーランドSekai no owari to hādoboirudo wandārando 2006 Norwegian Wood 1987 ノルウェイの森Noruwei no mori 2005 Tańcz, tańcz, tańcz 1988 ダンス・ダンス・ダンスDansu dansu dansu 2003 Na południe od granicy, na zachód od słońca 1992 国境の南、太陽の西Kokkyō no minami, taiyō no nishi 2004 Kronika ptaka nakręcacza 1992–1995 ねじまき鳥クロニクルNejimaki-dori kuronikuru 2003 Sputnik Sweetheart 1999 スプートニクの恋人Supūtoniku no koibito 2007 Kafka nad morzem 2002 海辺のカフカUmibe no Kafuka 2007 Po zmierzchu 2004 アフターダークAfutā dāku 2010–2011 1Q84 2009–2010 1Q84ichi-kew-hachi-yon 2013 Bezbarwny Tsukuru Tazaki i lata jego pielgrzymstwa 2013 色彩を持たない多崎つくると、彼の巡礼の年Shikisai wo motanai Tazaki Tsukuru to, kare no junrei no toshi 2018 Śmierć Komandora 2017 騎士団長殺しKishidanchō goroshi 2024Miasto i jego nieuchwytny Mur2023街とその不確かな壁Machi to sono fu tashikana kabe

Zbiory opowiadań Polskie tłumaczenieJapoński oryginał Rok wydania Tytuł Rok wydania Tytułbrakbrak1981夢で逢いましょうYume de Aimashou(współautor: Shigesato Itoi)brakbrak; wszystkie opowiadania z tego zbioru znalazły się w polskim wydaniu Ślepa wierzba i śpiąca kobieta2005東京奇譚集Tōkyō kitanshū 2006 Wszystkie boże dzieci tańczą 2000 神の子どもたちはみんな踊るKami no kodomo-tachi wa minna odoru 2008 Ślepa wierzba i śpiąca kobieta 1980–2005 めくらやなぎと眠る女Mekurayanagi to nemuru onna 2012 Zniknięcie słonia 1993 象の消滅Zō no shōmetsu 2015 Mężczyźni bez kobiet 2014 女のいない男たちOnna no inai otokotachi2020Pierwsza osoba liczby pojedynczej2020一人称単数Ichininshō Tansū

Eseje i literatura faktu Polskie tłumaczenieJapoński oryginał Rok wydania Tytuł Rok wydania Tytułbrakbrak1981ウォーク・ドント・ラン : 村上龍 vs 村上春樹Wōku donto ran(współautor: Ryū Murakami) brak brak 1990 雨天炎天Uten Entenbrakbrak1996村上春樹、河合隼雄に会いにいく brak brak 1997 ポ－トレイト・イン・ジャズPōtoreito in jazu 2021 Podziemie. Największy zamach w Tokio 1997–1998 アンダーグラウンドAndāguraundo brak brak 2001 ポ－トレイト・イン・ジャズ 2Pōtoreito in jazu 2 2010 O czym mówię, kiedy mówię o bieganiu 2007 走ることについて語るときに僕の語ることHashiru koto ni tsuite kataru toki ni boku no kataru koto brak brak 2008 意味がなければスイングはないImi ga nakereba suingu wa nai2022Rozmowy o muzyce2011小澤征爾さんと、音楽について話をする(współautor: Seiji Ozawa)2017 Zawód: powieściopisarz 2015 職業としての小説家Shokugyō to shite no shōsetsuka brak brak 2015 ラオスにいったい何があるというんですか? 2Raos ni ittai nani ga aru to iun desuka?brakbrak2015職業としての小説家Shokugyō to shite no Shōsetsuka2022Porzucenie kota. Wspomnienie o ojcu2020猫を棄てる　父親について語るときNeko o suteru chichioya ni tsuite kataru toki 2023Moje ukochane T-shirty2020僕の愛したTシャツたち

Ekranizacje Słuchaj pieśni wiatru (1981, Japonia) Tony Takitani (2004, Japonia) Na południe od granicy (2006, Polska) All God’s Children Can Dance (2007, USA) Norwegian Wood (2010) Pamiętnik dźwięków (The Diary of Sounds) (2012, Ukraina) film krótkometrażowy na podstawie opowiadania Ślepa wierzba i śpiąca kobieta Płomienie (Beoning) (2018, Korea Płd., Japonia) Drive My Car (2021, Japonia) – na podstawie zbioru opowiadań Mężczyźni bez kobiet.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Harukiego Murakamiego Profil na portalu Complete Review Polish Translator Anna Zielińska-Elliott on Haruki Murakami

Kategoria:Japońscy pisarze Kategoria:Japońscy tłumacze Kategoria:Japońscy eseiści Kategoria:Laureaci Nagrody Asahi Kategoria:Pisarze postmoderniści Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Waseda Kategoria:Doktorzy honoris causa Univerza v Novi Gorici Kategoria:Laureaci Nagrody Franza Kafki Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Ludzie urodzeni w Kioto Kategoria:Urodzeni w 1949