thumb|220 px|Flisacy – sielankowy obraz Wojciecha Gersona thumb|220 px|Flisacy Nad Wisłą, Wilhelm August Stryowski, 1881 thumb|220 px|Tradycyjna tratwa flisacka na Sanie thumb|220 px|Flisak na Dunajcu thumb|220 px|Flisacy na Dunajcu w 1939 Flisak (oryl, flis) – przedstawiciel grupy zawodowej zajmującej się w dawnej Polsce flisem, czyli rzecznym spławem (transportem) towarów.
W przeszłości Flisactwo należało do tradycyjnych zajęć ludności na rozległych ziemiach dawnej Polski. Flisakami z reguły byli chłopi zamieszkujący wsie nadrzeczne, dla których spław był dodatkowym, sezonowym zajęciem. Z biegiem czasu wytworzyli oni swoje własne obyczaje i słownictwo. Kulturę flisaków upamiętnił m.in. Sebastian Fabian Klonowic w swoim poemacie Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą i inszymi rzekami do niej przypadającymi z 1595 roku.
W czasach I Rzeczypospolitej dla flisaków wiślanych punktem docelowym był największy port – Gdańsk, skąd drogą morską wysyłano spławiany ładunek (przede wszystkim zboże) zagranicę. Chorych i kalekich flisaków umieszczano na ogół w pochodzącym z końca XIV wieku szpitalu (już nieistniejącym) przy kaplicy ich patronki – św. BarbaryGdańskie miniatury. Szlakiem kościołów, szpitali i przytułków dawnego Gdańska. Gdańsk: Instytut Kultury Miejskiej, 2015, s. 129.. Natomiast tamtejszy kościół św. Mikołaja, uważanego za opiekuna żeglarzy, zawdzięcza flisakom zachowaną do dziś, niespotykaną XIV-wieczną drewnianą konstrukcję dachu wykonaną z użytych wtórnie belek z wiślanych komięg spływających do GdańskaGdańskie miniatury. Szlakiem kościołów…, dz. cyt., s. 71..
Ważnym ośrodkiem dla spławów w Polsce od XVI do XX wieku był Ulanów położony u ujścia Tanwi do Sanu. W 2014 roku flisackie tradycje z Ulanowa wpisane zostały na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Obecnie ulanowscy flisacy skupieni w Bractwie Flisackim pw. św. Barbary (patronki wodniaków), kultywują tradycje flisackie w formie turystyczno-rekreacyjnej.
Załogi Starszy flisak kierujący spływem i odpowiedzialny za stan i transport tratew był zwany retmanem. Ponieważ flisacy stanowili liczną grupę zawodową, w XVII wieku założyli własną organizację przypominającą rzemieślniczy cech miejski, a król Władysław IV Waza nadał im przywileje cechowe.
W legendach i przypowieściach legenda o Wyspie Wisielca
Wiersz o flisakach z Torunia: Flisaczkowa żona, siedzi sobie doma. A flisaczek, nieboraczek, robi na chleb jak robaczek, płynie do Torunia. thumb|220 px|Legenda o Sercu Lasowiackim na rzeźbie Serce Lasowiackim na rynku w Baranowie Sandomierskim Legenda o sercu lasowiackim opowiadająca o miłości między flisakiem a dziewczyną z Dąbrowicy według opowiadania Anny Rzeszut została upamiętniona w inskrypcji znajdującej się na rzeźbie Serce Lasowiackie znajdującej się na rynku w Baranowie Sandomierskim.
Zobacz też włóczkowie
Przypisy
Linki zewnętrzne
Bractwo Flisackie
Kategoria:Zawody historyczne Kategoria:Flisactwo Kategoria:Życie w dawnej Polsce Kategoria:Zawody związane z żeglugą